Kiểm toán Nhà nước phát hiện MB phân loại sai hơn 460 tỷ đồng nợ, PVI mắc kẹt trăm tỷ tại Oceanbank

Những khoản đầu tư không hiệu quả hoặc hiệu quả thấp tại MB và PVI. Ảnh minh họa: T.H

Báo cáo Kiểm toán Nhà nước gửi Quốc hội về kết quả kiểm toán năm 2025 vừa chỉ ra hàng loạt sai lệch tài chính tại hai tổ chức lớn là Ngân hàng Quân đội và Bảo hiểm PVI. Tại MB, cơ quan kiểm toán xác định nợ có khả năng mất vốn bị phân loại thiếu tới hơn 192 tỷ đồng, trong khi PVI hiện giữ hơn 103 tỷ đồng tiền gửi tại Oceanbank mà chưa xác định được thời hạn thu hồi. Cùng với đó, tín dụng bất động sản tăng 20,79% trong năm 2024, cao hơn mức tăng trưởng tín dụng toàn nền kinh tế là 15,08%, trong khi nợ xấu ngành này vượt 80.515 tỷ đồng.

Hàng trăm tỷ đồng nợ bị "xếp nhầm hàng" tại MB

Kiểm toán Nhà nước vừa gửi Quốc hội báo cáo kết quả kiểm toán chủ yếu năm 2025, trong đó hai cái tên thu hút nhiều chú ý nhất là Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) và Tổng công ty Bảo hiểm PVI. Cả hai đơn vị đều có lãi, song cơ quan kiểm toán tìm thấy loạt sai lệch trong hạch toán và phân loại tài sản.

Tại MB, vấn đề nghiêm trọng nhất nằm ở cách ngân hàng này phân nhóm nợ. Kiểm toán Nhà nước xác định MB phân loại chưa phù hợp theo hướng giảm dư nợ nhóm 1 (nợ đủ tiêu chuẩn) hơn 116 tỷ đồng, nhóm 2 (nợ cần chú ý) hơn 72 tỷ đồng và nhóm 4 (nợ nghi ngờ) hơn 72 tỷ đồng. Đổi lại, dư nợ nhóm 3 (nợ dưới tiêu chuẩn) tăng hơn 68 tỷ đồng và nhóm 5, tức nợ có khả năng mất vốn, tăng hơn 192 tỷ đồng.

Nói cách khác, MB từng trình bày danh mục nợ "sạch" hơn thực tế. Tổng sai lệch qua điều chỉnh phân loại lên tới hơn 460 tỷ đồng, một con số không nhỏ với một ngân hàng có lợi nhuận trước thuế năm 2024 đạt hơn 28.821 tỷ đồng và tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu là 21,47%.

Ngoài phân loại nợ, cơ quan kiểm toán còn ghi nhận MB hạch toán thiếu 5,78 tỷ đồng lãi dự thu; hạch toán thiếu hơn 3 tỷ đồng đồng thời thừa hơn 14 tỷ đồng phí bảo lãnh; hạch toán thiếu dự thu hơn 9 tỷ đồng và dự chi hơn 9 tỷ đồng phí dịch vụ thanh toán với các ngân hàng khác. MB còn chi y tế cho cán bộ nhân viên ngoài quỹ lương hơn 23 tỷ đồng, sai với quy định nội bộ của chính đơn vị.

Ở mảng chứng khoán, Công ty CP Chứng khoán MB vẫn còn sáu khoản đầu tư cổ phiếu doanh nghiệp chưa niêm yết với tổng giá trị 117 tỷ đồng, tồn tại từ trước đợt tái cấu trúc năm 2012. Trong số này, hai doanh nghiệp không liên lạc được, một doanh nghiệp đang bị hạn chế giao dịch trên sàn Upcom từ ngày 31/12/2024 với thanh khoản rất thấp.

PVI và bài toán trăm tỷ "không biết ngày về"

Tại Tổng công ty Bảo hiểm PVI, bức tranh đầu tư phức tạp hơn. Đơn vị này đang giữ hơn 103 tỷ đồng tiền gửi tại Ngân hàng Đại Dương (Oceanbank) mà chưa xác định được thời hạn thu hồi. Cùng hướng rủi ro đó, Tổng công ty CP Tái bảo hiểm Hà Nội cũng đầu tư 120 tỷ đồng tiền gửi tại chính Oceanbank, tiềm ẩn nguy cơ khó thu hồi nợ gốc.

PVI còn đầu tư hơn 167 tỷ đồng trái phiếu của Công ty CP Sông Đà Thăng Long và đã phải trích lập dự phòng 100% cho khoản này. Khoản đầu tư hơn 43 tỷ đồng vào Công ty CP Kinh doanh dịch vụ dầu khí cũng trích lập dự phòng tới hơn 39 tỷ đồng. Riêng khoản đầu tư hơn 37 tỷ đồng vào cổ phiếu Ngân hàng TMCP Đông Á, PVI đã xóa sổ kế toán theo quyết định của cấp có thẩm quyền.

Ngoài mảng đầu tư, kiểm toán viên còn phát hiện PVI hạch toán thiếu 18,12 tỷ đồng doanh thu phí bảo hiểm đối với các đơn bảo hiểm đã có hiệu lực và đã phát sinh chi phí bồi thường. PVI cũng giảm phí bảo hiểm cho khách hàng vượt mức quy định gần 4 tỷ đồng, đồng thời ước tính dự phòng bồi thường bảo hiểm gốc chưa chính xác hơn 18 tỷ đồng. PVI ghi nhận lợi nhuận trước thuế hơn 1.133 tỷ đồng với tỷ suất sinh lời 10,75% trong năm 2024.

Tín dụng bất động sản "chạy nhanh hơn" toàn nền kinh tế

Ở bức tranh vĩ mô, Báo cáo cũng chỉ ra rằng, Ngân hàng Nhà nước năm 2024 điều hành chính sách tiền tệ chủ động và linh hoạt, góp phần kiểm soát lạm phát, giữ thanh khoản hệ thống và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Song cơ quan kiểm toán ghi nhận tỷ trọng dư nợ tại một số lĩnh vực ưu tiên vẫn ở mức thấp, trong khi tín dụng đổ vào bất động sản tăng 20,79% trong năm 2024, vượt xa mức tăng trưởng tín dụng toàn nền kinh tế là 15,08%.

Hệ quả kéo theo: nợ xấu lĩnh vực bất động sản đạt hơn 80.515 tỷ đồng, tăng 9,2% so với năm 2023. Đây là tín hiệu đáng theo dõi khi dòng vốn tín dụng vẫn ưu tiên chảy vào thị trường tài sản thay vì các ngành sản xuất và nông nghiệp - những lĩnh vực mà báo cáo kiểm toán xác nhận tăng trưởng tín dụng đang thấp hơn các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.

Ở khối tín dụng chính sách, Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) ghi nhận tăng trưởng tín dụng đầu tư phát triển âm 4,5% trong khi chỉ tiêu được giao là tăng 3%. Khoảng lệch 7,5 điểm phần trăm này phản ánh thực trạng giải ngân vốn đầu tư phát triển còn nhiều vướng mắc trong thực thi.