Na Uy cận kề mục tiêu loại bỏ xe xăng: 94% ô tô mới bán ra là xe điện

Na Uy từ lâu đã tiên phong trong quá trình chuyển đổi từ xe ô tô sử dụng động cơ đốt trong. Ảnh: Getty.

Từ quốc gia khai thác dầu đến thủ lĩnh xe điện

Na Uy đã làm điều mà không nhiều quốc gia dám nghĩ tới: Biến năng lượng hóa thạch thành đòn bẩy để đầu tư cho một tương lai không khói xe. Với dân số chỉ khoảng 5,5 triệu người, quốc gia này đã đạt tỷ lệ xe điện chiếm gần 94% tổng số ô tô mới bán ra tính đến giữa năm 2025, một con số khiến cả thế giới phải kinh ngạc.

Theo Hiệp hội Xe điện Na Uy (NEVA), tại Oslo, 40% xe ô tô cá nhân đang lưu thông là xe điện hoàn toàn. Con số này ở các thành phố lớn khác cũng dao động quanh mức 30%. Với tốc độ tăng trưởng không ngừng, Na Uy đang tiến rất gần đến mục tiêu loại bỏ hoàn toàn xe xăng, dầu ra khỏi thị trường ô tô mới.

Theo Hiệp hội xe điện Na Uy, đối với một số thành phố lớn giàu có ở quốc gia Bắc Âu này, khoảng 30% tổng số xe ô tô chở khách hiện nay đều chạy hoàn toàn bằng điện. Trong khi đó, tỷ lệ sử dụng xe điện ở thủ đô Oslo lên tới 40%. Ảnh: Getty.

Vậy điều gì giúp Na Uy làm được điều tưởng chừng bất khả thi?

Câu trả lời, theo Bộ trưởng Giao thông Vận tải Cecilie Knibe Kroglund, là nhờ chính sách nhất quán và lâu dài. Từ hơn một thập kỷ qua, chính phủ nước này đã triển khai hàng loạt ưu đãi cho người dùng xe điện: miễn thuế VAT, giảm phí đăng ký xe, được sử dụng làn đường ưu tiên, giảm phí đỗ xe và thậm chí miễn phí cầu đường ở một số nơi.

“Không khí trong lành hơn, yên tĩnh hơn, và người dân thực sự thích lái xe điện. Điều đáng nói là họ không phải trả quá nhiều để có được điều đó,” bà Christina Bu, Tổng thư ký NEVA, chia sẻ.

Ngoài các ưu đãi, chính phủ Na Uy cũng không ngần ngại tăng thuế mạnh tay đối với xe sử dụng động cơ đốt trong. Trong ba năm qua, thuế mua xe thông thường đã tăng gấp đôi – từ mức vốn đã cao – khiến người dân dễ dàng lựa chọn xe điện hơn về mặt tài chính.

Nhiều ý kiến từng lo ngại lưới điện Na Uy sẽ quá tải nếu xe điện tăng nhanh. Nhưng thực tế, hệ thống điện của nước này – vốn dựa phần lớn vào thủy điện - vẫn vận hành ổn định, thậm chí đang được nâng cấp để đáp ứng nhu cầu sạc điện ngày một lớn.

Một số nhà lập pháp cho rằng chính sách ưu đãi đang thiên lệch cho người giàu, bởi chỉ những ai có khả năng tài chính mới đủ điều kiện mua xe điện mới. Ngoài ra, việc tập trung phát triển ô tô điện bị cho là có thể làm lu mờ các phương tiện bền vững khác như xe đạp hay giao thông công cộng.

Người dân cũng đặt câu hỏi về sự mâu thuẫn giữa lời nói và hành động: trong khi Na Uy đặt mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2030, nền kinh tế nước này vẫn dựa phần lớn vào xuất khẩu dầu khí - nguyên nhân gốc rễ của biến đổi khí hậu toàn cầu.

Tương lai là xe buýt và xe tải điện

Không dừng lại ở ô tô cá nhân, Na Uy đang hướng đến mục tiêu 100% xe buýt thành phố dùng điện vào năm 2025 và 75% xe tải hạng nặng chạy bằng năng lượng tái tạo vào năm 2030.

“Giao thông chiếm khoảng 30% lượng khí thải ở Na Uy. Chúng tôi không thể đạt mục tiêu khí hậu nếu không thay đổi lĩnh vực này,” Bộ trưởng Kroglund khẳng định.

Trong bối cảnh châu Âu chỉ đạt tỷ lệ xe điện khoảng 15,4%, còn Mỹ mới chỉ cán mốc 10% vào năm ngoái, Na Uy nổi lên như một hình mẫu đáng học hỏi. Đó là minh chứng rõ ràng rằng khi chính sách đúng đắn, nhất quán và toàn diện được triển khai, quá trình chuyển đổi xanh không chỉ khả thi mà còn được người dân ủng hộ rộng rãi.