Nâng cao năng lực cạnh tranh và vai trò dẫn dắt cho doanh nghiệp nhà nước

Nâng cao vai trò của doanh nghiệp nhà nước

Doanh nghiệp nhà nước (DNNN) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc gia, giữ vị trí chủ lực trong nhiều ngành, lĩnh vực then chốt như năng lượng, tài chính, hạ tầng, viễn thông, logistics... DNNN góp phần tiết thị trường, bảo đảm an sinh xã hội, thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Việc nâng cao hiệu quả hoạt động của DNNN không chỉ là yêu cầu nội tại của chính các doanh nghiệp mà còn là nhiệm vụ trọng tâm trong tiến trình cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao năng suất lao động

Toàn cảnh diễn đàn

Tại Diễn đàn “Doanh nghiệp nhà nước: Nâng cao năng lực cạnh tranh và vai trò dẫn dắt” do Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV) tổ chức ngày 20/11, Nguyên Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Chủ tịch Viện Quy hoạch & Phát triển Đặng Huy Đông khẳng định, DNNN luôn mang sứ mệnh đầu tàu dẫn dắt của nền kinh tế, kể cả trong giai đoạn hiện nay, khi khu vực kinh tế tư nhân đã được ghi nhận là một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế. Dù vậy, ông Đặng Huy Đông vẫn cho rằng cần có một môi trường kinh doanh lành mạnh, khung khổ pháp lý minh bạch, dễ làm dễ hiểu để phát huy tối đa vai trò dẫn dắt của DNNN.

Theo đó, các chuyên gia cho rằng, cần có sự cải cách trong khu vực DNNN. DNNN phải được hoạt động theo cơ chế thị trường, lấy hiệu quả kinh tế làm tiêu chí đánh giá chủ yếu; tự chủ, tự chịu trách nhiệm, cạnh tranh bình đẳng với doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác theo quy định của pháp luật. “Bảo đảm công khai, minh bạch, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ; nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, gắn trách nhiệm với kết quả nhiệm vụ” - ông Đặng Huy Đông chỉ rõ.

Các chuyên gia cũng cho rằng, DNNN cần tập trung vào những lĩnh vực then chốt, thiết yếu, lĩnh vực đóng vai trò dẫn dắt, tạo động lực phát triển nhanh cho các ngành, lĩnh vực khác và nền kinh tế. Ứng dụng công nghệ cao, những lĩnh vực mà doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác không đầu tư; tham gia kiến tạo các công trình kết cấu hạ tầng trọng điểm, quan trọng quốc gia; tham gia vào những địa bàn quan trọng và quốc phòng, an ninh; thực hiện chủ trương xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, ít phụ thuộc nước ngoài...

Ông Đặng Huy Đông – Nguyên Thứ trưởng Bộ KH&ĐT, Chủ tịch Viện Quy hoạch & Phát triển phát biểu tại diễn đàn

DNNN cũng cần định hướng đầu tư, mở rộng sang những ngành nghề, lĩnh vực mới mang tính dẫn dắt định hướng cho khu vực kinh tế tư nhân tham gia; cung cấp hàng hóa dịch vụ thay thế hàng nhập khẩu, mở rộng xuất khẩu, mà khu vực kinh tế tư nhân trong nước không muốn làm hoặc không đủ nguồn lực để làm.

“Ban hành cơ chế mới về quản lý DNNN, hạn chế tối đa việc can thiệp hành chính trực tiếp vào hoạt động quản lý điều hành của doanh nghiệp; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, giám sát, kiểm tra đối với hoạt động của DNNN; ngăn chặn hiệu quả các hành vi tham nhũng trục lợi cá nhân trong quản lý DNNN” - ông Đặng Huy Đông nhấn mạnh.

Quản lý hậu kiểm, nâng cao trách nhiệm giải trình

Các chuyên gia nhấn mạnh, việc quản lý DNNN phải chuyển mạnh từ quản lý theo quy trình thủ tục, tiền kiểm, sang quản lý theo kết quả đầu ra và hậu kiểm, nâng cao trách nhiệm giải trình. DNNN phải kịp thời đổi mới mạnh mẽ, ứng dụng công nghệ thông tin, AI và áp dụng các thông lệ tốt nhất trong quản lý doanh nghiệp, để đáp ứng bối cảnh mới.

Ông Lê Quang Thuận, Trưởng Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách Kinh tế - Tài chính (Bộ Tài chính)

TS. Vũ Văn Ngọc - Viện trưởng Viện Đào tạo Tiên tiến, Chất lượng cao và POHE (Đại học Kinh tế Quốc dân) nhấn mạnh việc tăng cường phân cấp, phân quyền nhằm tăng tính chủ động, linh hoạt gắn với tăng cường trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp và trách nhiệm giám sát của cơ quan chủ sở hữu. cùng với đó là hực hiện quản lý hiệu quả doanh nghiệp, kiểm soát chất lượng đầu tư của dòng vốn Nhà nước; xóa bỏ các cơ chế can thiệp hành chính.

Ông Lê Quang Thuận - Trưởng Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách Kinh tế - Tài chính (Bộ Tài chính) cũng chia sẻ khuyến nghị của OECD về quản trị DNNN, trong đó đặc biệt nhấn mạnh việc đảm bảo quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm và tính độc lập của HĐQT trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao.

Cùng với đó là nâng cao trách nhiệm, sự chuyên nghiệp, hiệu quả và tính năng động trong thực hiện chức năng đại diện chủ sở hữu nhà nước. “Cần minh bạch hóa mục tiêu đầu tư kinh doanh của chủ sở hữu nhà nước và mục tiêu hoạt động của từng DNNN; đảm bảo lợi ích của nhà đầu tư và các bên có liên quan. Cần minh bạch hóa những hoạt động và kết quả kinh doanh của DNNN. Bên cạnh đó, DNNN phải tiên phong thực hiện trách nhiệm xã hội, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển bền vững” - ông Lê Quang Thuận đề xuất.