 |
| Nhà toán học trẻ Hàn Quốc Baek Jin-eon (Viện Nghiên cứu Cao cấp Hàn Quốc) |
Tạp chí Scientific American vừa xếp thành tựu của nhà nghiên cứu trẻ người Hàn Quốc vào danh sách 10 đột phá toán học quan trọng nhất năm 2025. Cộng đồng toán học quốc tế công bố tin này hôm Chủ nhật vừa qua.
Baek Jin-eon, 31 tuổi, hiện công tác tại Trung tâm Thách thức Toán học June E Huh thuộc Viện Nghiên cứu Cao cấp Hàn Quốc. Anh trở thành người đầu tiên chứng minh giới hạn trên tuyệt đối của bài toán moving sofa (tạm dịch: di chuyển ghế sofa) sau hàng chục năm các nhà khoa học trên thế giới mày mò tìm lời giải.
Nhà toán học Leo Moser, người Áo gốc Canada, đặt ra bài toán này lần đầu tiên vào năm 1966. Câu hỏi nghe có vẻ đơn giản: hình dạng cứng lớn nhất có thể vẫn luồn qua góc vuông trong hành lang chữ L rộng 1 mét là gì?
Bài toán lan rộng trong giới học thuật vì người ta có thể hiểu được mà không cần kiến thức toán cao cấp. Giáo trình Mỹ thậm chí đưa câu đố này vào chương trình giảng dạy.
 |
| Hình minh họa liên quan đến bài toán moving sofa trong hình học. (The Korea Herald) |
Suốt nhiều thập kỷ sau đó, các nhà nghiên cứu đua nhau đề xuất hình dạng hiệu quả hơn. Năm 1968, John Hammersley từ Anh giới thiệu hình có diện tích 2,2074m2. Đến năm 1992, giáo sư Joseph Gerver thuộc Đại học Rutgers đưa ra thiết kế cong phức tạp với diện tích 2,2195m2.
Hình của Gerver nổi lên như ứng viên sáng giá nhất. Song vẫn chưa ai chứng minh được rằng không thể tồn tại hình dạng lớn hơn.
Baek Jin-eon bắt đầu hành trình nghiên cứu từ năm 2017 khi anh 29 tuổi, đang làm nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại Đại học Yonsei. Anh dành bảy năm để chứng minh hình của Gerver chính là giới hạn không thể vượt qua.
Cuối năm 2024, anh công bố bài báo dày 119 trang trên máy chủ arXiv. Khác với các nghiên cứu trước dựa nhiều vào máy tính, Baek vận dụng lý luận logic thuần túy để thiết lập tính tối ưu.
"Bạn cứ giữ hy vọng, rồi phá vỡ nó, rồi tiến lên bằng cách nhặt lại ý tưởng từ tro tàn," anh mô tả quá trình nghiên cứu trong cuộc phỏng vấn với tạp chí web do Viện Nghiên cứu Cao cấp Hàn Quốc xuất bản. "Bản chất tôi gần với người mơ mộng hơn. Nghiên cứu toán học với tôi là chuỗi liên tục của việc mơ và tỉnh dậy."
Bài toán hấp dẫn Baek vì thiếu khung lý thuyết rõ ràng. "Bài toán sofa không có nhiều bối cảnh lịch sử, thậm chí chưa rõ liệu có lý thuyết đằng sau hay không," anh giải thích. "Tôi cố kết nối nó với những ý tưởng có sẵn và biến thành bài toán tối ưu, tạo ra công cụ phù hợp."
Baek hoàn thành bằng tiến sĩ tại Đại học Michigan và từng làm chuyên gia nghiên cứu tại Viện Khoa học Toán học Quốc gia Hàn Quốc trước khi gia nhập Viện Nghiên cứu Cao cấp.
Bài báo của anh hiện đang trải qua quá trình thẩm định tại Annals of Mathematics, một trong những tạp chí toán học khắt khe nhất thế giới. Nếu được chấp nhận, đây sẽ là bước ngoặt lớn trong sự nghiệp học thuật của nhà toán học trẻ.
Baek tin rằng tiến triển trong những bài toán như vậy cần thời gian dài. "Phải mất rất lâu để một bài toán có được bối cảnh," anh nói. "Tôi cảm giác như mình trồng một hạt giống nhỏ."
