 VinaPhone xác lập vị thế 'Mạng 5G tốt nhất Đông Nam Á' tại MWC 2026 |
 Việt Nam dự kiến giải phóng băng tần 600 MHz từ truyền hình để triển khai 5G |
 Khát vọng 6G và cách thức tiếp cận công nghệ 6G |
Trong bối cảnh công nghệ di động thế hệ mới đang trở thành hạ tầng cốt lõi của nền kinh tế số, việc một nhà mạng 5G Việt Nam được vinh danh ở cấp độ khu vực mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi cạnh tranh thương mại thông thường.
Trên phạm vi thế giới, 5G đã bước qua giai đoạn thử nghiệm ban đầu và tiến vào chu kỳ phát triển nhanh nhất trong lịch sử viễn thông. Theo các báo cáo thị trường quốc tế, số thuê bao 5G toàn cầu đạt gần 2,9 tỷ vào cuối năm 2025, tương đương khoảng một phần ba tổng thuê bao di động. Dự báo đến năm 2031, con số này có thể đạt khoảng 6,4 tỷ người dùng.
Song song với tăng trưởng thuê bao, vùng phủ sóng cũng mở rộng nhanh chóng. Chỉ sau khoảng sáu năm kể từ khi thương mại hóa vào năm 2019, 5G đã phủ tới hơn một nửa dân số thế giới. Tuy nhiên, khoảng cách phát triển giữa các khu vực vẫn rất lớn. Các nước thu nhập cao đạt tỷ lệ phủ sóng lên tới hơn 80% dân số, trong khi ở nhóm quốc gia thu nhập thấp con số này chỉ ở mức vài phần trăm.
Thị trường viễn thông toàn cầu cũng nhìn nhận 5G như một động lực tăng trưởng kinh tế. Hiệp hội di động toàn cầu GSMA ước tính các công nghệ và dịch vụ di động đóng góp khoảng 6,5 nghìn tỷ USD cho nền kinh tế thế giới năm 2024, tương đương 5,8% GDP toàn cầu. Đến năm 2030, giá trị này có thể tăng lên gần 11 nghìn tỷ USD nhờ các dịch vụ số mới dựa trên 5G, trí tuệ nhân tạo và Internet vạn vật.
Trong bối cảnh toàn cầu đó, Việt Nam nổi lên như một trong những thị trường triển khai 5G nhanh ở khu vực. Theo số liệu của Bộ Khoa học và Công nghệ, mạng 5G đã phủ hơn 90% dân số vào năm 2025, trong khi 4G đạt gần 100%. Hệ thống Internet băng rộng cố định cũng vươn lên vị trí 11 thế giới về tốc độ, còn IPv6 đứng thứ 7 toàn cầu.
 |
| Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng phát biểu tại Hội nghị Triển khai công tác năm 2026 khối Bưu chính - Viễn thông, ngày 10/1/2026 |
Những con số này cho thấy hạ tầng số của Việt Nam đã có bước tiến lớn trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng, trong phát biểu tại Hội nghị Triển khai công tác năm 2026 khối Bưu chính - Viễn thông (10/1/2026) cho rằng thành tích về mặt kỹ thuật vẫn chưa chuyển hóa thành giá trị kinh tế tương xứng. Tốc độ tăng trưởng của ngành viễn thông hiện chậm hơn kinh tế số từ 5 đến 6 lần.
Theo Bộ trưởng, nếu 5G chỉ phục vụ nhu cầu giải trí như xem video chất lượng cao hay tải dữ liệu nhanh hơn, công nghệ này sẽ khó tạo ra giá trị mới cho nền kinh tế. Thay vào đó, 5G phải trở thành nền tảng cho các lĩnh vực sản xuất và dịch vụ có giá trị gia tăng cao như nhà máy thông minh, logistics, y tế số hay đô thị thông minh.
| Hạ tầng số Việt Nam bứt phá nhưng chưa tạo giá trị xứng tầm |
Quan điểm này phản ánh một thực tế: ngành viễn thông Việt Nam vẫn chủ yếu hoạt động theo mô hình cung cấp kết nối. Trong khi đó, nhiều quốc gia đã chuyển sang cung cấp năng lực số, tức tích hợp điện toán đám mây, dữ liệu, AI và IoT thành các giải pháp hoàn chỉnh cho doanh nghiệp.
Trong bối cảnh đó, việc VinaPhone giành vị trí dẫn đầu khu vực theo đánh giá của Ookla mang ý nghĩa đáng chú ý. Khác với quan niệm phổ biến rằng 5G chỉ được đánh giá qua tốc độ tải dữ liệu, hệ thống đo kiểm của Ookla sử dụng bộ tiêu chí toàn diện hơn.
 |
| VinaPhone vinh danh là “Nhà mạng 5G tốt nhất Việt Nam và Đông Nam Á” |
Chỉ số Speed Score, phản ánh tốc độ và độ phản hồi mạng, chiếm 50% tổng điểm đánh giá. Trong hạng mục này, mạng 5G của VinaPhone đạt 75,48 điểm, tạo khoảng cách đáng kể so với các đối thủ trong nước.
50% điểm số còn lại được chia cho hai tiêu chí liên quan trực tiếp đến trải nghiệm người dùng: hiệu năng tải trang web và chất lượng truyền phát video. Việc đạt điểm cao ở cả ba hạng mục cho thấy mạng lưới này duy trì hiệu suất ổn định trong các hoạt động trực tuyến phổ biến như làm việc từ xa, xem video độ phân giải cao hay livestream.
Những kết quả này cũng phản ánh xu hướng mới trong ngành viễn thông. Khi vùng phủ sóng 5G đã trở nên phổ biến, các tổ chức đo kiểm và người dùng bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến chất lượng trải nghiệm thực tế thay vì chỉ nhìn vào tốc độ lý thuyết.
Theo phân tích của giới chuyên môn, thành tích nói trên đến từ chiến lược đầu tư hạ tầng sớm của Tập đoàn VNPT, đơn vị vận hành mạng VinaPhone.
Thay vì triển khai trạm phát sóng theo cách truyền thống, hệ thống được quy hoạch dựa trên mô hình dự báo lưu lượng dữ liệu và phân tích mật độ người dùng. Những khu vực có nhu cầu cao như trung tâm đô thị, sân bay hay khu công nghiệp được ưu tiên phủ sóng trước để tránh tình trạng nghẽn mạng khi lưu lượng tăng mạnh.
VNPT cũng từng bước triển khai kiến trúc 5G độc lập (hay còn gọi là 5G Standalone) cho phép mạng hoạt động với lõi 5G riêng thay vì phụ thuộc vào hạ tầng 4G. Mô hình này giúp giảm độ trễ và tối ưu hóa tài nguyên mạng, đồng thời mở đường cho các dịch vụ công nghiệp như điều khiển từ xa hoặc mạng riêng cho doanh nghiệp.
 |
| VNPT đầu tư bài bản vào dịch vụ Vinaphone |
Các trạm phát sóng phải trải qua quy trình kiểm thử nhiều lớp, bao gồm các kịch bản lưu lượng cao như chơi game trực tuyến hoặc truyền video độ phân giải lớn. Hệ thống giám sát hiệu năng hoạt động liên tục giúp điều chỉnh tài nguyên mạng theo thời gian thực.
Thành tích của VinaPhone cũng vô tình cho thấy chiến lược của một số đối thủ trên thị trường. Trong khi VNPT tập trung cải thiện trải nghiệm người dùng và đầu tư kiến trúc 5G độc lập, các nhà mạng lớn khác như Viettel hay MobiFone vẫn đang loay hoay với nhiều chiến lược khác nhau.
Viettel, vốn nổi tiếng với khả năng triển khai hạ tầng nhanh, vẫn chưa tạo được sự khác biệt rõ rệt về trải nghiệm 5G trên thị trường dân dụng. Trong khi đó, MobiFone mới bắt đầu mở rộng các dịch vụ dựa trên 5G như Internet không dây cố định FWA.
Ở góc độ chiến lược quốc gia, sự chậm trễ này không chỉ là vấn đề cạnh tranh giữa các doanh nghiệp. Nó có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ chuyển đổi số của nền kinh tế. Nếu các nhà mạng chỉ chạy đua mở rộng vùng phủ mà chưa tập trung vào chất lượng dịch vụ và ứng dụng công nghiệp, lợi ích kinh tế từ 5G sẽ khó đạt kỳ vọng.
Thực tế toàn cầu cho thấy nhiều nhà mạng vẫn thận trọng khi chuyển từ 5G dựa trên hạ tầng 4G sang 5G độc lập vì chi phí đầu tư lớn. Trên thế giới hiện có hàng trăm mạng 5G thương mại nhưng số mạng triển khai 5G Standalone chỉ chiếm một phần nhỏ.
 |
| Sự thành công của VinaPhone là động lực để các nhà mạng khác cải thiện trải nghiệm người dùng và đầu tư kiến trúc |
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng đây mới là nền tảng để 5G tạo ra giá trị kinh tế thực sự. Những dịch vụ như mạng riêng cho nhà máy, điều khiển robot từ xa hay thực tế ảo công nghiệp đều cần đến kiến trúc mạng độc lập với độ trễ cực thấp.
Ở Việt Nam, điều này đặt ra yêu cầu xây dựng chiến lược 5G gắn chặt với mục tiêu phát triển kinh tế. Các lĩnh vực như sản xuất công nghiệp, logistics, năng lượng và y tế có thể trở thành thị trường chính cho các dịch vụ 5G trong giai đoạn tới.
Bên cạnh đó, các chính sách hỗ trợ thiết bị đầu cuối, đào tạo kỹ năng số và phát triển nội dung số cũng đóng vai trò quan trọng để thu hẹp khoảng cách sử dụng.
Thành tích của VinaPhone cho thấy Việt Nam hoàn toàn có khả năng đạt tiêu chuẩn mạng di động hàng đầu khu vực. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là cách những thành tựu này được chuyển hóa thành lợi ích cho nền kinh tế.
Nếu các nhà mạng tiếp tục coi 5G chỉ là cuộc đua tốc độ hoặc vùng phủ, công nghệ này sẽ khó tạo ra bước nhảy vọt cho chuyển đổi số quốc gia. Ngược lại, khi 5G được tích hợp với các nền tảng dữ liệu, AI và IoT, nó có thể trở thành hạ tầng cốt lõi cho sản xuất và tri thức trong tương lai.
Trong bức tranh đó, danh hiệu của VinaPhone không chỉ là một giải thưởng. Nó giống như lời nhắc rằng cuộc đua 5G tại Việt Nam đã bước sang giai đoạn mới, nơi chất lượng trải nghiệm, mô hình kinh doanh và năng lực cung cấp dịch vụ số sẽ quyết định ai thực sự dẫn đầu.
Và nếu một nhà mạng đã bắt đầu tăng tốc, phần còn lại của thị trường có lẽ sẽ phải sớm trả lời câu hỏi: tiếp tục chạy theo vùng phủ sóng, hay bước vào cuộc cạnh tranh thực sự về năng lực số trong kỷ nguyên 5G.
