Cổ phiếu Apple (Nasdaq: AAPL) có thời điểm leo lên 342,89 USD trong phiên giao dịch ngày 29/7, mức giá vừa đủ đưa giá trị vốn hóa của hãng vượt ngưỡng 5.000 tỷ USD. Đà tăng sau đó thu hẹp, cổ phiếu kết phiên ở 340,08 USD và vốn hóa lùi nhẹ xuống dưới cột mốc lịch sử.
Chỉ một ngày trước, Apple vượt Nvidia để trở thành doanh nghiệp niêm yết có giá trị lớn nhất thế giới. Hai lần đổi ngôi liên tiếp trong vòng 48 giờ cho thấy dòng tiền trên Phố Wall đang dịch chuyển khỏi nhóm cổ phiếu hưởng lợi trực tiếp từ làn sóng đầu tư hạ tầng trí tuệ nhân tạo.
Cột mốc 5.000 tỷ USD đến ngay trước thời điểm Apple công bố kết quả kinh doanh quý vào ngày 30/7, sự kiện mà giới đầu tư toàn cầu theo dõi sát sao hơn thường lệ.
 |
| CEO Apple Tim Cook và người kế nhiệm John Ternus khi Apple chạm mốc vốn hóa 5.000 tỷ USD |
Từ đầu năm đến nay, cổ phiếu Apple tăng khoảng 25%, bỏ xa phần lớn nhóm công nghệ vốn hóa lớn. Mức tăng trở nên ấn tượng hơn khi đặt cạnh Nvidia, doanh nghiệp cung cấp phần lớn chip đồ họa cho các mô hình AI và cũng là công ty đầu tiên trên thế giới chạm mốc 5.000 tỷ USD vào tháng 10 năm ngoái.
Cổ phiếu Nvidia chỉ tăng khoảng 6% trong cùng quãng thời gian. Khoảng cách giữa hai mã cho thấy nhà đầu tư đã bớt trả giá cao cho các doanh nghiệp bán công cụ phục vụ AI, đồng thời quay lại với những mô hình kinh doanh tạo ra tiền mặt ổn định.
Diễn biến giá cổ phiếu Apple cũng đi ngược nhóm Alphabet, Amazon, Meta Platforms và Microsoft. Bốn tập đoàn đang chi hàng trăm tỷ USD mỗi năm cho trung tâm dữ liệu, hệ thống làm mát, điện năng và chip huấn luyện mô hình ngôn ngữ lớn.
Apple đi theo hướng khác. Hãng giữ mức chi tiêu vốn tương đối thấp, thuê hạ tầng điện toán đám mây và sử dụng công nghệ AI của Google thay vì tự dựng hệ thống máy chủ quy mô lớn.
Cách làm giúp Apple giảm áp lực khấu hao và giữ dòng tiền tự do dồi dào hơn các đối thủ. Trong giai đoạn nhà đầu tư siết lại tiêu chí lợi nhuận, ưu thế về dòng tiền trở thành yếu tố định giá quan trọng.
Năm ngoái, giới phân tích xếp Apple vào nhóm chậm chân trong cuộc đua AI. Hãng nhiều lần trì hoãn kế hoạch nâng cấp trợ lý ảo Siri, hạn chế công bố mô hình riêng và giữ khoảng cách với cuộc chạy đua mua chip.
Thị trường đã đổi chiều đánh giá trong vài tháng gần đây. Nhà đầu tư lo ngại các tập đoàn công nghệ vay nợ lớn để mở rộng trung tâm dữ liệu, dòng tiền tự do suy giảm trong khi lợi nhuận từ AI vẫn chưa định hình rõ.
Ở chiều ngược lại, Apple bán thiết bị đầu cuối và thu tiền từ hệ sinh thái dịch vụ có sẵn. Hãng đưa tính năng AI xuống thiết bị người dùng, xử lý phần lớn tác vụ ngay trên chip do chính mình thiết kế và chỉ chuyển lên đám mây những yêu cầu nặng.
Mô hình xử lý tại thiết bị giúp Apple tiết kiệm chi phí vận hành máy chủ, đồng thời phù hợp xu hướng bảo vệ dữ liệu cá nhân đang siết chặt tại nhiều thị trường. Người dùng giữ dữ liệu trong máy, doanh nghiệp giảm rủi ro pháp lý khi vận hành dịch vụ xuyên biên giới.
Hướng đi tương tự đang lan sang cả ngành thiết bị điện tử tiêu dùng. Các nhà sản xuất điện thoại, máy tính và thiết bị đeo đều tìm cách nhúng AI vào chip xử lý thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào hạ tầng đám mây thuê ngoài.
 |
| Biểu đồ chứng khoán AAPL |
Cùng thời điểm lập kỷ lục vốn hóa, Apple công bố chương trình Upgrade cho phép khách hàng tại Mỹ thuê iPhone và một số thiết bị khác thay vì mua đứt. Người dùng trả phí định kỳ và đổi máy mới theo chu kỳ nâng cấp.
Chương trình đánh dấu bước chuyển từ mô hình bán thiết bị một lần sang mô hình thuê bao. Apple kéo dài vòng đời khách hàng, tạo nguồn doanh thu đều đặn và giữ chân người dùng trong hệ sinh thái phần mềm, dịch vụ của mình.
Sức ép chi phí linh kiện thúc đẩy thay đổi. Giá bộ nhớ và lưu trữ toàn cầu leo thang trong bối cảnh nhu cầu phục vụ các trung tâm dữ liệu AI hút phần lớn năng lực sản xuất chip nhớ, đẩy giá thành thiết bị điện tử tiêu dùng lên cao.
Tháng trước, Apple tăng giá MacBook và iPad, lần đầu chính thức chuyển một phần chi phí linh kiện sang người tiêu dùng. CEO Tim Cook thừa nhận việc tăng giá khó tránh khỏi khi chi phí bộ nhớ và lưu trữ tiếp tục đi lên.
Điểm đáng chú ý nằm ở chỗ cổ phiếu Apple vẫn tăng bất chấp các đợt điều chỉnh giá bán. Nhà đầu tư tin rằng sức mạnh thương hiệu và độ gắn kết của hệ sinh thái đủ giúp hãng chuyển chi phí sang thị trường mà không mất thị phần.
Buổi công bố kết quả kinh doanh ngày 30/7 cũng là lần cuối Tim Cook tham dự với tư cách Tổng giám đốc điều hành. Theo kế hoạch, ông John Ternus tiếp quản vị trí CEO từ ngày 1/9.
Cuộc chuyển giao diễn ra đúng lúc Apple đứng trên đỉnh vốn hóa nhưng đối mặt hàng loạt sức ép về chi phí linh kiện, cạnh tranh AI và áp lực tăng trưởng doanh thu dịch vụ. Người kế nhiệm xuất thân từ mảng kỹ thuật phần cứng, lĩnh vực gắn với chip tự thiết kế và thiết bị đầu cuối.
Với ngành công nghệ Việt Nam, câu chuyện của Apple mang lại vài gợi ý thực tế. Doanh nghiệp không nhất thiết phải đổ vốn khổng lồ vào hạ tầng AI mới giữ được lợi thế, khi việc tận dụng nền tảng đám mây sẵn có và tập trung vào trải nghiệm sản phẩm vẫn tạo ra giá trị bền vững.
Mô hình thuê thiết bị cũng đáng theo dõi trong bối cảnh giá điện thoại và máy tính tăng theo chi phí chip nhớ. Nhà bán lẻ trong nước từng thử nghiệm hình thức trả góp và thu cũ đổi mới, nhưng dịch vụ thuê thiết bị dài hạn gắn với hệ sinh thái phần mềm vẫn còn nhiều dư địa phát triển.
