Đổi mới sinh thái trong ngành dệt may hướng tới xuất khẩu bền vững

Yêu cầu đổi mới sinh thái ngành dệt may

Vừa qua, tại Hà Nội, Trung tâm Công nghệ Môi trường (ENTEC) phối hợp với Công ty TNHH Trung tâm Sản xuất sạch hơn Việt Nam (VNCPC) và Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) tổ chức Hội thảo tập huấn “Đổi mới sinh thái trong ngành dệt may Việt Nam”.

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS. Phạm Văn Lợi - Phó Viện trưởng Viện Khoa học Khí tượng thủy văn, Môi trường và Biển (IMHEMS) - Giám đốc Ban quản lý dự án “Thí điểm đổi mới sinh thái tại Việt Nam - giảm thiểu sử dụng và phát thải các hóa chất ưu tiên kiểm soát (CoCs), bao gồm các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy (POPs) trong ngành dệt may” cho biết, mục tiêu cốt lõi của dự án là nâng cao năng lực quản lý hóa chất và chất thải công nghiệp, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp không chỉ tuân thủ quy định pháp lý mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

PGS.TS Phạm Văn Lợi - Phó Viện trưởng Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển, Giám đốc Ban Quản lý dự án - phát biểu tại Hội thảo.

Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu ngành dệt may Việt Nam ước đạt 46 tỷ USD, tăng 5,6% so với năm 2024, giữ vị thế top 3 thế giới về xuất khẩu. Tuy nhiên, theo PGS.TS. Phạm Văn Lợi, tăng trưởng giá trị xuất khẩu tỉ lệ thuận với áp lực về môi trường. PGS.TS. Phạm Văn Lợi nhấn mạnh: “Trong bối cảnh các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe, việc chuyển đổi sang mô hình sản xuất bền vững là yêu cầu tất yếu”.

Công đoạn nhuộm và hoàn tất vải được xác định là nguồn gây ô nhiễm nước công nghiệp chính; toàn ngành sử dụng khoảng 3.500 loại hóa chất. Trung bình, để sản xuất 1 kg hàng dệt cần khoảng 0,58 kg hóa chất, nhiều chất có nguy cơ cao đối với sức khỏe và môi trường. Ngành cũng phát thải khoảng 5 triệu tấn CO₂ mỗi năm.

PGS.TS. Phùng Chí Sỹ - Giám đốc ENTEC cho biết, quy định pháp luật về bảo vệ môi trường, an toàn hóa chất và trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất đang ngày càng hoàn thiện, tạo động lực thúc đẩy doanh nghiệp ngành dệt may Việt Nam chuyển đổi. Việc minh bạch thông tin và truy xuất nguồn gốc là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nhằm tăng cường thúc đẩy việc đổi mới sinh thái ngành dệt may, tại hội thảo, Ban tổ chức cũng đã giới thiệu chương trình thí điểm đổi mới sinh thái dành cho doanh nghiệp dệt may, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng chiến lược kinh doanh bền vững, tối ưu hóa chi phí sản xuất, giảm thiểu tác động môi trường và tiếp cận các nguồn tài chính xanh. Thông qua các hoạt động đào tạo, tư vấn kỹ thuật và kết nối nguồn lực, chương trình kỳ vọng sẽ thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh trong ngành dệt may Việt Nam, góp phần giảm thiểu phát thải hóa chất nguy hại, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn môi trường quốc tế.

Nâng cao năng lực cạnh doanh nghiệp

Tại hội thảo, các chuyên gia đến từ UNEP, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển (IMHEMS), ENTEC và VNCPC đã chia sẻ các nội dung quan trọng như: quy định pháp luật về bảo vệ môi trường và an toàn hóa chất; các phương pháp quản lý hóa chất trong ngành dệt may; phương pháp luận đổi mới sinh thái; cùng các nghiên cứu điển hình về triển khai đổi mới sinh thái tại Việt Nam.

Đặc biệt, chương trình thí điểm đổi mới sinh thái dành cho doanh nghiệp dệt may sẽ lựa chọn từ 8 đến 10 doanh nghiệp trong ngành dệt may Việt Nam để hỗ trợ đổi mới sinh thái. Các doanh nghiệp được tư vấn kỹ thuật, đào tạo và hỗ trợ xây dựng phương án kinh doanh khả thi, đồng thời có cơ hội tiếp cận các nguồn tài chính xanh.

Các đại biểu phát biểu tham luận tại Hội thảo.

TS. Nguyễn Thị Phương Mai - Phó Viện trưởng IMHEMS chia sẻ, đổi mới sinh thái là quá trình đổi mới toàn diện, giúp doanh nghiệp vừa giải quyết các vấn đề môi trường, vừa tìm kiếm cơ hội kinh doanh mới. “Đổi mới sinh thái không chỉ là cải tiến kỹ thuật mà còn là thay đổi tư duy, tiếp cận theo vòng đời sản phẩm và tăng cường hợp tác trong toàn chuỗi giá trị” - TS. Nguyễn Thị Phương Mai nhấn mạnh.

TS. Lê Xuân Thịnh - Giám đốc VNCPC cho biết, xu hướng toàn cầu đang chuyển dịch mạnh sang các sản phẩm thân thiện môi trường, sử dụng vật liệu bền vững và áp dụng quy trình sản xuất sạch hơn. Các thương hiệu lớn trên thế giới ngày càng ưu tiên lựa chọn đối tác đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, điều này tạo áp lực nhưng cũng mở ra cơ hội cho doanh nghiệp ngành dệt may Việt Nam.

Cũng theo TS. Lê Xuân Thịnh, việc xây dựng hệ sinh thái dệt may bền vững không chỉ giúp doanh nghiệp dệt may đáp ứng yêu cầu thị trường mà còn góp phần tối ưu chi phí, nâng cao chất lượng sản phẩm và gia tăng giá trị. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp ngành dệt may Việt Nam tiếp cận các nguồn vốn xanh như tín dụng xanh và trái phiếu xanh nhằm đầu tư đổi mới công nghệ.

“Để quá trình chuyển đổi đạt hiệu quả, cần sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp ngành dệt may và các bên liên quan, cùng với lộ trình rõ ràng và nguồn lực phù hợp” - TS. Lê Xuân Thịnh chia sẻ.

Bên cạnh đó, các chuyên gia tại hội thảo cũng nhấn mạnh vai trò của việc áp dụng các kỹ thuật hiện có tốt nhất nhằm giảm tiêu thụ hóa chất, tiết kiệm nước và năng lượng. Đồng thời, mô hình kinh tế tuần hoàn được khuyến khích nhằm kéo dài vòng đời sản phẩm, giảm phát sinh chất thải và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.