First Brands sụp đổ: Cơn địa chấn mới làm rung chuyển thị trường tín dụng tư nhân toàn cầu

Sự sụp đổ của First Brands đã khiến thị trường tín dụng tư nhân nói chung trở nên chú ý. Thảm họa này đã được so sánh với cuộc khủng hoảng thế chấp dưới chuẩn và sự sụp đổ của Greensill Capital.

Từ thương vụ tài trợ hóa đơn đến khoản nợ 10 tỷ USD

First Brands Group, được thành lập năm 2014 và thuộc sở hữu của nhà đầu tư người Singapore Patrick James, từng là một trong những “ngôi sao sáng” trong ngành phụ tùng ô tô Mỹ. Tập đoàn này lớn mạnh nhờ hàng loạt thương vụ thâu tóm các công ty sản xuất bugi, bộ lọc, phanh và phụ kiện thay thế khác trên khắp nước Mỹ.

Tuy nhiên, sự phát triển này được thúc đẩy bằng một “mạng nhện” tài chính phức tạp gồm các khoản nợ ngoài bảng cân đối kế toán, tài trợ ngân hàng hợp vốn và cấu trúc cho vay phi truyền thống, phần lớn dựa vào các khoản phải thu hóa đơn.

Khi một đợt tái cấp vốn bị đổ vỡ hồi tháng 9, hệ thống này sụp đổ. Ngày 28/9, First Brands chính thức nộp đơn phá sản theo Chương 11, tiết lộ tổng nợ xấp xỉ 10 tỷ USD.

Các tổ chức tài chính lớn “mắc kẹt”

Hàng loạt tổ chức đầu tư toàn cầu hiện bị cuốn vào vòng xoáy thua lỗ. Theo Jefferies, đơn vị Leucadia Asset Management của họ đã đầu tư 715 triệu USD vào First Brands thông qua quỹ Point Bonita Capital, chuyên mua các khoản phải thu từ hóa đơn thương mại. Quỹ này còn nắm các khoản liên quan đến Walmart, Autozone và NAPA.

Trong khi đó, UBS O’Connor - đơn vị quản lý tài sản tập trung vào thị trường tư nhân và hàng hóa của ngân hàng Thụy Sĩ có hơn 500 triệu USD tiếp xúc rủi ro, bao gồm 30% danh mục đầu tư vào tài trợ hóa đơn. Các quỹ của UBS cũng đầu tư vào Raistone, nền tảng fintech có lợi nhuận chủ yếu đến từ First Brands.

“Chúng tôi đang nỗ lực đánh giá tác động đối với một số quỹ bị ảnh hưởng và tập trung bảo vệ lợi ích của khách hàng,” UBS cho biết.

Ngoài ra, quỹ đầu cơ đa chiến lược Millennium Management khi quản lý hơn 79 tỷ USD tài sản cũng chịu khoản lỗ khoảng 100 triệu USD do nắm giữ nợ của First Brands.

Sự sụp đổ của First Brands phơi bày mặt trái của thị trường tín dụng tư nhân đã khiến lĩnh vực đã bùng nổ sau khủng hoảng tài chính 2008, khi các ngân hàng siết chặt tiêu chuẩn cho vay.

Các quỹ tín dụng tư nhân và tổ chức cho vay thay thế đã nhanh chóng chiếm lĩnh không gian này, cung cấp vốn cho các doanh nghiệp nhỏ hoặc có hồ sơ tín dụng yếu, đổi lại mức lợi suất cao hơn.

Song, theo Orlando Gemes, Giám đốc đầu tư tại Fourier Asset Management, “những năm gần đây, thị trường tín dụng tư nhân đã vận hành với tiêu chuẩn cho vay yếu nhất từ trước đến nay”.

Ông cảnh báo: “Các khoản vay không ràng buộc điều khoản, cùng tỷ lệ trả bằng hiện vật (PIK) tăng cao, đã tạo ra rủi ro ngày càng lớn.”

Bóng dáng Greensill Capital trở lại

Giới quan sát nhanh chóng so sánh vụ First Brands với vụ sụp đổ của Greensill Capital năm 2021 – một công ty tài chính chuỗi cung ứng từng khiến Credit Suisse mất hàng tỷ USD.

Theo công ty luật Thụy Sĩ Lalive, mô hình tài trợ của First Brands – kết hợp tín dụng tư nhân và tài chính chuỗi cung ứng – mang nhiều nét tương đồng với Greensill.

Lalive cho biết, bản chất “ngoài bảng cân đối kế toán” của các mô hình này có thể che giấu các điểm yếu tài chính nghiêm trọng, khiến nhà đầu tư khó phát hiện rủi ro thực tế. “Những điểm tương đồng cấu trúc giữa hai vụ việc cho thấy đây có thể không chỉ là một sự kiện tín dụng đơn lẻ,” Lalive viết trong một ghi chú gửi khách hàng.

“Không phải là lần đầu, và chắc chắn không phải lần cuối”

Dù giới chuyên gia đánh giá rủi ro hệ thống từ vụ First Brands là tương đối hạn chế nhờ các quy định chặt chẽ hơn sau năm 2008, nhưng họ cảnh báo rằng thị trường tín dụng tư nhân đang đi trên ranh giới nguy hiểm.

Chuyên gia bán khống nổi tiếng Jim Chanos nhận định, “tín dụng tư nhân đã tạo ra một lớp ngăn cách mới giữa người cho vay và người đi vay”, tương tự cách chứng khoán hóa các khoản thế chấp dưới chuẩn từng kích hoạt khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Còn Patrick Ghali, đồng sáng lập Sussex Partners, cảnh báo: “Trên thị trường đại chúng, bạn có thể thấy thanh khoản và định giá mỗi ngày. Nhưng ở thị trường tư nhân, bạn không có dữ liệu đó – và đây chính là rủi ro thật sự.”

Gemes kết luận: “Vụ First Brands không phải là dấu chấm hết, và chắc chắn không phải là lần cuối cùng. Chúng ta đang chứng kiến một lời cảnh tỉnh cho toàn bộ ngành tín dụng tư nhân.”