Tranh chấp nội bộ làm rung chuyển đế chế Tata của Ấn Độ

Có nhiều báo cáo cho rằng một cuộc đấu tranh quyền lực đang diễn ra bên trong Tập đoàn Tata, một trong những đế chế kinh doanh hùng mạnh nhất Ấn Độ. Ảnh minh họa: Getty.

Một cuộc đấu đá quyền lực bên trong Tata Trusts - tổ chức từ thiện kiểm soát 66% cổ phần của Tata Sons, công ty mẹ của hơn hai chục doanh nghiệp niêm yết thuộc Tập đoàn Tata đang khiến giới đầu tư và chính phủ Ấn Độ đặc biệt quan tâm.

Tata Group hiện có tổng vốn hóa thị trường khoảng 368 tỷ USD, hoạt động trong nhiều lĩnh vực từ thép, ô tô đến công nghệ và khách sạn, đồng thời sử dụng hơn 1 triệu lao động.

Từ phòng họp đến dinh thự bộ trưởng

Mới đây, truyền hình Ấn Độ phát hình ảnh Noel Tata, Chủ tịch Tata Trusts, đến gặp Bộ trưởng Nội vụ Amit Shah tại dinh thự riêng. Theo truyền thông địa phương, cuộc gặp còn có sự tham dự của Bộ trưởng Tài chính Nirmala Sitharaman, Chủ tịch Tata Sons N. Chandrasekaran và các ủy viên quản lý Darius Khambatta cùng Venu Srinivasan.

Dù Tata Sons và Tata Trusts chưa đưa ra tuyên bố chính thức, nhưng nhiều nguồn tin cho biết một cuộc tranh giành quyền lực đang diễn ra giữa hai bên và kết quả của nó có thể tác động đến toàn bộ cấu trúc quản trị của đế chế doanh nghiệp lớn nhất Ấn Độ.

Theo các nguồn tin, mâu thuẫn bắt nguồn từ việc Tata Sons bị yêu cầu phải có sự chấp thuận của Tata Trusts trước khi thực hiện bất kỳ khoản đầu tư lớn nào và đó là điều mà các ủy viên cho rằng đã không được tuân thủ trong nhiều năm.

Một điều khoản nội bộ quy định các khoản đầu tư vượt quá 100 crore rupee (khoảng 11 triệu USD) cần có sự phê chuẩn từ hội đồng quản trị Tata Trusts. Tuy nhiên, việc này bị cho là đã bị bỏ qua, khiến nhiều thành viên cảm thấy quyền hạn của họ bị thu hẹp.

Căng thẳng leo thang sau khi bốn ủy viên, trong đó có Mehli Mistry, phản đối việc tái bổ nhiệm Vijay Singh vào hội đồng quản trị Tata Sons. Sau khi Singh bị loại, hai thành viên khác lại phản đối việc Mistry được đề cử thay thế, làm dấy lên nghi ngờ về sự chia rẽ nội bộ trong hội đồng.

Lo ngại của nhà đầu tư: khi cổ đông lớn và ban điều hành bất đồng

Các chuyên gia quản trị doanh nghiệp cảnh báo rằng bất đồng giữa hội đồng quản trị Tata Sons và cổ đông chi phối Tata Trusts có thể ảnh hưởng đến tính ổn định của tập đoàn.

Bà Hetal Dalal, Chủ tịch của Institutional Investor Advisory Services India, cho rằng:

“Là cổ đông chi phối, Tata Trusts có quyền đề cử giám đốc, nhưng việc can thiệp quá sâu vào các quyết định phân bổ vốn của Tata Sons không phải là tín hiệu tích cực đối với thị trường.”

Đây không phải lần đầu tiên Tata Group đối mặt với tranh chấp nội bộ. Năm 2016, cuộc xung đột giữa Ratan Tata và Cyrus Mistry từng khiến tập đoàn rơi vào khủng hoảng lãnh đạo, làm lung lay niềm tin của nhà đầu tư toàn cầu.

Áp lực niêm yết và lối thoát cho cổ đông chiến lược

Theo giới phân tích, một hướng giải quyết lâu dài là Tata Sons có thể niêm yết công khai, như yêu cầu của Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) theo quy định năm 2022.

Tuy nhiên, hạn chót niêm yết ngày 30/9 vừa qua đã được RBI gia hạn, và khả năng thực hiện vẫn chưa rõ ràng.

Nguồn tin cho biết việc niêm yết sẽ giúp phân tách rạch ròi giữa vai trò điều hành của Tata Sons và quyền sở hữu của Tata Trusts, đồng thời tạo tính thanh khoản cho cổ phần của Tập đoàn Shapoorji Pallonji (SP Group) - nhà đầu tư nắm hơn 18% cổ phần Tata Sons và đang muốn thoái vốn để giảm nợ.

Tuy nhiên, Tata Sons lo ngại rằng việc SP Group bán cổ phần có thể khiến công ty dễ bị thâu tóm, nên vẫn tỏ ra thận trọng với phương án niêm yết.

Với vai trò là tập đoàn tư nhân lớn nhất Ấn Độ, ảnh hưởng của Tata Group không chỉ nằm ở thị trường trong nước mà còn ở các chuỗi cung ứng toàn cầu, từ sản xuất iPhone tại Ấn Độ, xe Jaguar Land Rover đến khách sạn Taj Hotels và trà Tetley.

Do đó, cuộc họp của hội đồng Tata Trusts vào thứ Sáu 17/10 tới, được giới đầu tư và cơ quan quản lý theo dõi sát sao, với kỳ vọng đế chế hơn 150 năm tuổi này sẽ sớm ổn định cấu trúc quyền lực – trước khi “vở kịch phòng họp” lan rộng ra thị trường tài chính.