 |
| Ông Nguyễn Anh Cương, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông, Bộ Khoa học và Công nghệ trình bày tham luận về kết quả làm sạch số thuê bao di động và cơ chế phối hợp với ngành ngân hàng trong việc đối chiếu thông tin chủ tài khoản. (Ảnh: mst.gov.vn) |
Thông tin được Bộ Khoa học và Công nghệ đưa ra sáng 18/8 tại sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026 với chủ đề “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI”. Việc làm sạch dữ liệu thuê bao di động được xem là một bước quan trọng trong kết nối dữ liệu viễn thông với các lĩnh vực yêu cầu xác thực danh tính cao như ngân hàng, tài chính.
Theo ông Nguyễn Anh Cương, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông, Bộ Khoa học và Công nghệ, trong bối cảnh các dịch vụ ngân hàng ngày càng gắn với điện thoại di động, việc chuẩn hóa và xác thực thông tin thuê bao tạo cơ sở để các tổ chức tài chính, ngân hàng kiểm tra tính chính chủ của số điện thoại khách hàng khi mở tài khoản hoặc thực hiện giao dịch.
Quá trình này đã được triển khai trong nhiều năm với sự phối hợp giữa Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công an và các doanh nghiệp viễn thông.
Trong giai đoạn 2022-2023, khoảng 125 triệu thuê bao được rà soát, trong đó 17 triệu số có thông tin không hợp lệ được xử lý. Dữ liệu thuê bao đang hoạt động từng bước được chuẩn hóa và đối chiếu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Cùng với quá trình chuẩn hóa dữ liệu, các quy định về đăng ký và kích hoạt SIM cũng được siết chặt. Luật Viễn thông năm 2023 và Nghị định số 163/2024/NĐ-CP bổ sung các yêu cầu về đối soát thông tin trước khi kích hoạt thuê bao. Theo đó, số định danh cá nhân, họ tên và ngày sinh của chủ thuê bao phải được đối chiếu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; đồng thời áp dụng các biện pháp xác thực như cuộc gọi ghi hình và OTP đối với SIM thứ hai trở đi.
Ngày 31/3/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục ban hành Thông tư số 08/2026/TT-BKHCN, tạo thêm công cụ để người dân chủ động kiểm tra thông tin thuê bao của mình.
Theo quy định mới, người dân có thể tra cứu trên VNeID toàn bộ số thuê bao đứng tên tại các mạng di động, xác nhận số đang sử dụng và từ chối những số không thuộc quyền sử dụng.
Sau 4 tháng triển khai, với sự phối hợp của Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Bộ Công an và các doanh nghiệp viễn thông, hơn 115 triệu thuê bao đang hoạt động đã được rà soát.
Trong đó, khoảng 102 triệu số được chuẩn hóa, xác nhận chính chủ và tích hợp vào Ví giấy tờ của công dân trên VNeID. Khoảng 13 triệu số bị dừng dịch vụ do chưa hoàn thành các yêu cầu theo quy định.
Những con số này cho thấy việc chuẩn hóa dữ liệu thuê bao đang chuyển từ một nhiệm vụ quản lý riêng của ngành viễn thông thành một phần của quá trình xây dựng và làm sạch dữ liệu phục vụ nhiều lĩnh vực trong môi trường số.
 |
| Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương cùng các đại biểu tham quan các gian hàng tại sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026. |
Một điểm đáng chú ý của Thông tư số 08/2026/TT-BKHCN là yêu cầu xác thực lại sinh trắc học khi người sử dụng thay đổi thiết bị đầu cuối. Cơ chế này nhằm duy trì tính chính chủ của thuê bao trong quá trình sử dụng, bổ sung thêm một lớp xác thực bên cạnh các biện pháp bảo mật đang được áp dụng trên các nền tảng số.
Khi dữ liệu thuê bao đã được chuẩn hóa và kết nối với thông tin định danh trên VNeID, số điện thoại không còn chỉ là phương tiện liên lạc mà trở thành một thành phần trong hệ thống xác thực danh tính số.
Đối với ngân hàng, đây là nguồn dữ liệu có giá trị trong quá trình xác minh thông tin khách hàng. Khi khách hàng đăng ký mở tài khoản hoặc thực hiện các giao dịch, việc đối chiếu tính chính chủ của số điện thoại giúp ngân hàng xác định rõ hơn mối liên hệ giữa thuê bao và chủ tài khoản.
Từ góc độ công nghệ, việc kết nối dữ liệu giữa viễn thông, dân cư và ngân hàng cũng cho thấy một hướng phát triển quan trọng của hệ sinh thái dữ liệu số: mỗi nguồn dữ liệu được chuẩn hóa có thể trở thành một lớp xác thực bổ sung cho các dịch vụ số khác.
Tuy nhiên, dữ liệu thuê bao chính chủ không đồng nghĩa mọi giao dịch phát sinh từ số điện thoại đó đều an toàn. Hiệu quả phòng ngừa gian lận vẫn phụ thuộc vào khả năng ngân hàng phân tích dữ liệu, nhận diện bất thường và kết hợp nhiều lớp xác thực khác nhau.
Nói cách khác, dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống” là nền tảng, nhưng để biến dữ liệu thành năng lực phòng ngừa gian lận, các tổ chức tài chính còn phải có hệ thống công nghệ đủ khả năng đối chiếu, phân tích và cảnh báo theo thời gian thực.
Cùng với các giải pháp kỹ thuật, khung xử lý vi phạm cũng được tăng cường. Theo Nghị định số 174/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp vi phạm có thể bị phạt tới 200 triệu đồng và đình chỉ phát triển thuê bao mới tới 7 tháng. Cá nhân sử dụng SIM không chính chủ có thể bị phạt đến 500.000 đồng đối với mỗi số thuê bao vi phạm.
Thời gian tới, Cục Viễn thông, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các cơ quan liên quan kiểm tra, giám sát việc thực hiện tại các doanh nghiệp viễn thông; kịp thời chấn chỉnh, xử lý vi phạm và duy trì dữ liệu thuê bao chính xác, đầy đủ.
Từ hơn 115 triệu thuê bao được rà soát, dữ liệu viễn thông đang từng bước trở thành một thành phần của hạ tầng dữ liệu quốc gia. Khi được kết nối và khai thác đúng cách, lớp dữ liệu này không chỉ phục vụ quản lý thuê bao mà còn góp phần tăng cường xác thực danh tính, nâng cao an toàn giao dịch và xây dựng môi trường số an toàn hơn cho người dân, doanh nghiệp.
