Ngân hàng Nhà nước và Mastercard hợp tác chống gian lận thanh toán số

Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng phát biểu tại buổi làm việc.

Đề xuất xây dựng trung tâm chống lừa đảo

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Mastercard sẽ tăng cường hợp tác phát triển thanh toán số, phân tích dữ liệu, bảo đảm an ninh mạng và phòng, chống gian lận. Hai bên cũng xem xét khả năng xây dựng một trung tâm chuyên trách nhằm phát hiện và ngăn chặn lừa đảo trong hoạt động thanh toán.

Nội dung trên được trao đổi tại buổi làm việc ngày 14/9 giữa Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Tiến Dũng và ông Jon M. Huntsman, Phó Chủ tịch kiêm Chủ tịch phụ trách Tăng trưởng chiến lược của Tập đoàn Mastercard.

Mastercard và Công ty Cổ phần Thanh toán số MobiFone (MDP) thúc đẩy nền kinh tế số Việt Nam

Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, hai bên đã đánh giá kết quả hợp tác thời gian qua và thảo luận những lĩnh vực có thể phối hợp trong giai đoạn tiếp theo. Trọng tâm được đặt vào phát triển thanh toán số an toàn, bảo vệ người dùng và phòng ngừa việc lợi dụng dịch vụ thanh toán để thực hiện hành vi bất hợp pháp.

Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng đánh giá cao đề xuất phối hợp xây dựng trung tâm phòng, chống lừa đảo. Ngân hàng Nhà nước sẵn sàng cùng Bộ Công an và Mastercard nghiên cứu, triển khai mô hình này tại Việt Nam trong thời gian sớm nhất.

Một trung tâm chuyên trách có thể giúp các bên tập hợp dữ liệu cảnh báo, nhận diện dấu hiệu bất thường và hỗ trợ xử lý những giao dịch có nguy cơ gian lận. Tuy nhiên, thông tin được công bố chưa nêu thời điểm thành lập, mô hình vận hành, cơ chế chia sẻ dữ liệu hoặc phạm vi thẩm quyền của trung tâm.

Gần 89% người trưởng thành có tài khoản ngân hàng

Việt Nam đang có nền tảng thuận lợi để mở rộng thanh toán số. Tính đến cuối năm 2025, gần 89% người từ 15 tuổi trở lên đã có tài khoản ngân hàng. Giao dịch không dùng tiền mặt duy trì mức tăng hai con số trong nhiều năm và xuất hiện ngày càng phổ biến trong y tế, giáo dục, dịch vụ công và du lịch.

Thanh toán bằng chuyển khoản hoặc quét mã hiện diện tại nhiều cửa hàng, quán ăn và hộ kinh doanh nhỏ. Thay đổi này giúp người dùng giảm thời gian giao dịch, đồng thời hỗ trợ cơ sở kinh doanh quản lý dòng tiền và lưu lại lịch sử thanh toán.

Quy mô người sử dụng tăng nhanh cũng mở rộng phạm vi mà tội phạm mạng có thể nhắm tới. Các đối tượng thường xuyên thay đổi kịch bản, từ giả danh cơ quan chức năng, ngân hàng, đơn vị giao hàng đến phát tán đường dẫn độc hại hoặc dụ người dùng cài ứng dụng giả.

Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng cho biết Ngân hàng Nhà nước đang phối hợp với Bộ Công an để phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi lừa đảo công nghệ cao trong lĩnh vực thanh toán. Cơ quan quản lý mong muốn Mastercard hỗ trợ các giải pháp bảo đảm an ninh mạng, ngăn chặn gian lận và bảo vệ người sử dụng dịch vụ.

Ông Jon M. Huntsman - Phó Chủ tịch Tập đoàn Mastercard tại buổi làm việc.

Dữ liệu giúp phát hiện giao dịch bất thường

Ông Jon M. Huntsman cho biết Mastercard sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm và năng lực về phân tích dữ liệu, dự báo nguy cơ, an ninh mạng. Đây là những công cụ có thể hỗ trợ cơ quan quản lý và tổ chức tài chính phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường trong luồng giao dịch.

Phân tích dữ liệu trong phòng, chống gian lận được hiểu là việc hệ thống đối chiếu nhiều tín hiệu như thời gian giao dịch, địa điểm, thiết bị, tần suất chuyển tiền và thói quen sử dụng tài khoản. Khi một giao dịch lệch khỏi hành vi thông thường, hệ thống có thể phát cảnh báo hoặc yêu cầu thêm bước xác thực.

Công nghệ có thể rút ngắn thời gian phát hiện nguy cơ, nhưng hiệu quả còn phụ thuộc chất lượng dữ liệu và khả năng phối hợp giữa ngân hàng, tổ chức thanh toán, cơ quan quản lý và lực lượng chức năng. Cơ chế sử dụng dữ liệu cũng cần bảo đảm quyền riêng tư và giới hạn rõ mục đích khai thác.

Ngoài chống gian lận, Ngân hàng Nhà nước đề nghị Mastercard chia sẻ kinh nghiệm về trí tuệ nhân tạo, blockchain và tài sản số. Đây là những lĩnh vực Việt Nam đang nghiên cứu để hoàn thiện chính sách và phát triển hệ sinh thái tài chính số.

Trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ nhận diện mô hình giao dịch bất thường với tốc độ cao. Blockchain là công nghệ lưu trữ dữ liệu theo chuỗi, giúp các bên kiểm tra lịch sử ghi nhận thông tin. Tuy nhiên, việc đưa các công nghệ này vào hệ thống tài chính cần đi kèm tiêu chuẩn kỹ thuật, cơ chế kiểm soát rủi ro và trách nhiệm giải trình.

NHNN và Mastercard hợp tác chống gian lận thanh toán số.

Người dùng cần được bảo vệ ngay từ từng giao dịch

Sau 18 năm Mastercard tham gia thị trường Việt Nam, phạm vi hợp tác được mở rộng từ phát triển dịch vụ thanh toán sang quản trị rủi ro và bảo vệ người dùng. Sự thay đổi này phản ánh yêu cầu mới của thị trường khi số lượng giao dịch tăng nhanh hơn khả năng nhận biết thủ đoạn lừa đảo của một bộ phận khách hàng.

Đối với người sử dụng, một hệ thống phòng, chống gian lận hiệu quả cần phát hiện sớm tài khoản nghi vấn, cảnh báo trước khi chuyển tiền và hỗ trợ xử lý nhanh khi sự cố xảy ra. Người dùng vẫn phải bảo vệ mật khẩu, mã xác thực dùng một lần, dữ liệu sinh trắc học và không cài ứng dụng theo chỉ dẫn từ nguồn không rõ danh tính.

Với ngân hàng và tổ chức trung gian thanh toán, yêu cầu đặt ra là nâng cấp công cụ giám sát theo thời gian thực, chia sẻ cảnh báo kịp thời và thiết kế quy trình hỗ trợ khách hàng dễ tiếp cận. Công nghệ chỉ phát huy tác dụng khi cảnh báo được chuyển thành hành động đủ nhanh để ngăn dòng tiền rời khỏi hệ thống.

Buổi làm việc mới xác lập định hướng hợp tác, chưa công bố dự án hoặc thời hạn triển khai cụ thể. Dù vậy, đề xuất xây dựng trung tâm phòng, chống lừa đảo cho thấy an toàn đang trở thành điều kiện cốt lõi trong quá trình mở rộng thanh toán số tại Việt Nam.