Thỏa thuận đình chiến thuế quan Mỹ - Trung: 90 ngày quyết định và những nút thắt chưa gỡ

Hoa Kỳ và Trung Quốc sẽ tạm dừng áp thuế 24% đối với hàng hóa của nhau trong 90 ngày nữa và duy trì mức thuế 10%.

Thông báo gia hạn được đưa ra chỉ vài giờ trước khi mức thuế cao hơn có hiệu lực, sau vòng đàm phán tại Stockholm cuối tháng 7. Theo giới quan sát, động thái này được dự đoán từ trước nhưng không đồng nghĩa với một thỏa thuận lâu dài. Bắc Kinh kiên định yêu cầu xóa bỏ hoàn toàn thuế quan, nới lỏng hạn chế công nghệ và dỡ bỏ trừng phạt đối với các thực thể Trung Quốc. Phía Washington, ưu tiên hàng đầu của ông Trump vẫn là thu hẹp thâm hụt thương mại và thúc đẩy Trung Quốc tăng mua hàng hóa, dịch vụ của Mỹ.

Những nút thắt chính trong đàm phán

Thâm hụt thương mại: Trump yêu cầu Trung Quốc tăng mạnh mua nông sản, đặc biệt là đậu nành, và đầu tư vào Mỹ. Theo thỏa thuận giai đoạn một năm 2020, Bắc Kinh từng cam kết mua thêm 200 tỷ USD hàng hóa và dịch vụ Mỹ mỗi năm nhưng không đạt do ảnh hưởng của Covid-19.

Thuế quan hàng trung chuyển: Mỹ áp thuế 40% với hàng hóa đi qua nước thứ ba trước khi vào Mỹ, gây lo ngại ảnh hưởng xuất khẩu của Trung Quốc.

Kiểm soát xuất khẩu công nghệ: Mỹ yêu cầu chia sẻ doanh thu chip từ Nvidia, AMD khi bán cho Trung Quốc; Bắc Kinh phản đối và muốn nới lỏng hạn chế với chip AI, coi đây là điều kiện then chốt để đạt thỏa thuận.

Khoáng sản đất hiếm: Trung Quốc nắm ưu thế khai thác và chế biến, gần đây đã nới lỏng hạn chế xuất khẩu sang Mỹ. Đây được coi là “con bài” để Bắc Kinh mặc cả trong đàm phán.

Giới phân tích nhận định dù khả năng ký thỏa thuận cuối cùng vẫn tồn tại, nhưng các vấn đề cốt lõi như trợ cấp công nghiệp, năng lực sản xuất dư thừa và cạnh tranh công nghệ khó được giải quyết triệt để. Điều này đồng nghĩa với nguy cơ chiến tranh thương mại Mỹ – Trung tiếp diễn dai dẳng, tạo áp lực lên chuỗi cung ứng toàn cầu và môi trường đầu tư.

Theo Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, ngay cả khi đình chiến, hàng xuất khẩu Trung Quốc sang Mỹ vẫn chịu thuế trung bình 54,9%, còn hàng Mỹ sang Trung Quốc ở mức 32,6% đã phản ánh mức độ căng thẳng thương mại chưa hạ nhiệt.