Mạng 5G-A đường sắt cao tốc và chuẩn mực mới của China Mobile

Theo C114, trong năm khởi động Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 của Trung Quốc, China Mobile đã chọn tuyến đường sắt cao tốc Bắc Kinh - Thượng Hải để giải bài toán khó nhất của ngành viễn thông, khi bắt tay Huawei dựng điểm trải nghiệm 5G-Advanced (5G-A) liên tỉnh đầu tiên trên thế giới với hơn 3000 trạm gốc toàn tuyến được nâng cấp.

Ngày 17/6/2026, nhóm phóng viên đã lên chuyến tàu G733 khởi hành từ ga Bắc Kinh Nam xuôi về phương Nam, trực tiếp trải nghiệm và đo kiểm xem dịch vụ thông tin trên tàu cao tốc đã đổi thay tới đâu dưới sự cộng hưởng của 5G-A và trí tuệ nhân tạo.

Ba nút thắt lớn của mạng viễn thông trên tàu cao tốc

Sóng điện thoại chập chờn, video giật lag, cuộc họp gián đoạn, trò chơi trực tuyến mất kết nối vẫn là ký ức quen thuộc của nhiều hành khách đi tàu cao tốc. Thực tế ngành viễn thông từ lâu thừa nhận đây là bài toán nan giải, bởi so với khu đô thị, trung tâm thương mại hay môi trường trong nhà thì thông tin trên tàu cao tốc mang sẵn những hạn chế cố hữu.

Trao đổi với C114, ông Phan Kim Trụ, chuyên gia tối ưu mạng vô tuyến thuộc bộ phận mạng lưới của China Mobile, chỉ ra ba nút thắt lớn tồn tại khách quan gồm phủ sóng khó, dung lượng cao và tốc độ nhanh. Thân tàu cao tốc kiểu Phục Hưng che chắn sóng vô tuyến cực mạnh, tổn hao khi sóng xuyên qua toa tàu cao gần một nghìn lần so với môi trường mặt đất thông thường, cộng thêm việc tuyến đường xuyên hầm, vượt sông hồ khiến sóng dễ đứt đoạn, nên phủ sóng liền mạch là điều vô cùng nan giải.

Hành khách trải nghiệm mạng 5G-A đường sắt cao tốc tuyến Bắc Kinh Thượng Hải trên chuyến tàu G733. Ảnh: C114

Một đoàn tàu cao tốc thường chở tới hàng nghìn người, khi tàu lướt qua trạm gốc với tốc độ cao thì chẳng khác nào hàng nghìn thuê bao cùng truy cập mạng trong vài giây, lưu lượng dồn dập cùng lúc đẩy tải cục bộ vọt gần 100%, rất dễ gây giật lag thậm chí rớt mạng. Tàu Phục Hưng chạy với vận tốc gần 350 km mỗi giờ, trạng thái kênh vô tuyến thay đổi theo từng giây, hiệu ứng Doppler và việc chuyển giao liên tục sinh ra từ đó gây trở ngại lớn cho việc bám tín hiệu giữa trạm gốc và điện thoại.

Từ đó có thể thấy làm tốt kết nối trên tàu cao tốc không chỉ dừng ở việc xây thêm vài trạm gốc, mà cần cải tiến đồng bộ toàn bộ các khâu từ phủ sóng, dung lượng, chuyển giao, điều phối cho tới phối hợp đầu cuối.

Bộ ba công nghệ làm nên khác biệt trên đường ray tốc độ cao

Tàu vừa rời ga Bắc Kinh Nam chưa lâu, nhóm phóng viên nhận thấy biểu tượng nhà mạng ở góc trái màn hình điện thoại đã đổi từ China Mobile toàn cầu thông sang China Mobile cao tốc VIP. Thay đổi nhỏ trên màn hình ấy lại cho thấy sự dịch chuyển từ kinh doanh lưu lượng sang kinh doanh trải nghiệm, và cả một hệ năng lực mạng kết hợp sâu 5G-A với trí tuệ nhân tạo.

Trao đổi với các chuyên gia trực tiếp phụ trách, C114 ghi nhận China Mobile cùng Huawei đã tích hợp ba công nghệ lõi cho tuyến tàu cao tốc Bắc Kinh - Thượng Hải, gồm mạng chuyên dụng cao tốc băng rộng 5G-A 3CC, trí tuệ hóa mạng lõi và trí tuệ hóa vô tuyến.

Trải nghiệm xem trực tiếp mượt mà trên mạng 5G-A đường sắt cao tốc do China Mobile và Huawei triển khai. Ảnh: C114

Thứ nhất là mạng chuyên dụng cao tốc băng rộng 5G-A 3CC. Toàn tuyến triển khai mạng chuyên dụng 2.6G 8T8R ghép 700M 5G-A 3CC, thông qua cân bằng tải đa tần và ghép nhiều sóng mang, cùng công nghệ ăng ten pizza độc quyền của China Mobile và kỹ thuật công suất chạy theo tàu của Huawei, để ứng phó hiệu quả với lượng truy cập dồn dập khi hàng nghìn người cùng truy cập trên tàu. Lấy đoạn Hà Bắc của tuyến Bắc Kinh Thượng Hải làm ví dụ, sau khi mạng chuyên dụng 700M lên sóng thì tốc độ cảm nhận đường lên tăng 38,5% còn tốc độ cảm nhận đường xuống tăng 9,5%.

Thứ hai là trí tuệ hóa mạng lõi. Bắc Kinh - Thượng Hải là tuyến đầu tiên trong ngành ứng dụng toàn trình mô hình nhận dạng người dùng cao tốc bằng AI, khi China Mobile đưa mô hình suy luận thời gian thực AI vào phần tử mạng NWDAF của mạng lõi, nhận diện quỹ đạo người dùng dựa trên khác biệt hành vi di động giữa người dùng cao tốc di chuyển nhanh và người dùng mạng công cộng đứng yên. Dựa trên học máy AI từ dữ liệu quỹ đạo ngắn khoảng ba phút, hệ thống suy luận thời gian thực theo miền thời gian và miền không gian để hoàn thiện hồ sơ nhận dạng người dùng. Mạng vô tuyến sau đó thực hiện điều khiển trú tần RFSP tương ứng để mạng chuyên dụng cao tốc phục vụ đúng đối tượng, và qua kiểm nghiệm giai đoạn trước thì độ chính xác nhận diện nhóm người dùng cao tốc vượt 95%, một trạm gốc điển hình có thể đẩy 60% người dùng mạng công cộng ra ngoài.

Nâng cấp đồng bộ lần này còn mang tới tính năng tăng tốc mỗi khi chất lượng mạng suy giảm, giúp các ứng dụng vẫn chạy mượt ngay trong những thời điểm sóng yếu. Trong năm 2025, nhờ năng lực mạng phân tầng phân cấp toàn trình 5G-A, China Mobile đã tăng tốc cho 27 ứng dụng thuộc 5 nhóm, năm 2026, tiếp tục mở rộng lên 55 ứng dụng thuộc 6 nhóm, đồng thời bổ sung tăng tốc cho video ngắn như Douyin cùng các nghiệp vụ đa luồng như phát trực tiếp. Bên cạnh đó, China Mobile cung cấp thêm tính năng gọi khử nhiễu AI khi bổ sung phần tử mạng UMF tích hợp mô hình khử nhiễu AI tự nghiên cứu vào mạng lõi, qua đó nâng cao rõ rệt độ trong trẻo của giọng nói.

Thứ ba là trí tuệ hóa vô tuyến. Tàu trên tuyến Bắc Kinh - Thượng Hải phổ biến chạy trên 80 m/s, nghĩa là cứ khoảng 5s lại xảy ra một lần chuyển giao và tín hiệu dao động rất nhanh, thuật toán trạm gốc truyền thống không thể ứng phó thách thức này. China Mobile đưa bo mạch AI vô tuyến vào phía trạm gốc, dựa trên năng lực tính toán chuyên dụng để xây mô hình kênh cao tốc, thông qua điều phối tài nguyên giao diện vô tuyến bốn chiều thời gian tần số không gian công suất ở cấp mili giây (ms) nhằm nâng hiệu suất phổ tần lên 20%.

Trong toa tàu cao tốc, dù là cuộc họp trực tuyến của giới doanh nhân hay trò chơi giải trí thì đều đòi hỏi độ trễ mạng ở mức 100 ms, thậm chí dưới 50 ms, trong khi cơ chế điều phối chậm cấp giây kiểu truyền thống không đáp ứng nổi các tác vụ cần tương tác tức thời. Nhờ kỹ thuật AI vô tuyến, hệ thống nhận diện chính xác mô hình gói tin của các tác vụ này, kết hợp điều phối tài nguyên cấp ms nói trên để bảo đảm trải nghiệm cho từng loại nghiệp vụ trọng yếu theo phân tầng phân cấp.

Hệ thống điều phối vô tuyến thông minh phối hợp cùng năng lực nhận dạng người dùng cao tốc bằng AI trên NWDAF tạo thành hệ tối ưu thông minh khép kín từ đầu cuối tới đầu cuối, khác biệt với giải pháp tối ưu mạng đơn tầng trước đây, giúp tối ưu phối hợp cả đường lên và đường xuống toàn mạng.

Theo kế hoạch, đến cuối tháng 6, toàn tuyến Bắc Kinh - Thượng Hải sẽ hoàn thành triển khai mô hình nhận dạng AI trên NWDAF và bo mạch vô tuyến thông minh, khi đó tỷ lệ giật lag toàn trình với các ứng dụng chính như xem trực tiếp, họp video, chơi game sẽ dưới 01%. Cuối năm, China Mobile phấn đấu đạt trải nghiệm không giật lag kiểu VoNR, bảo đảm người dùng gói cước 5G-A cao tốc được hưởng trải nghiệm xem phim, chơi game và làm việc mượt mà.

Lý thuyết dù hay đến đâu thì trải nghiệm thực tế mới là thước đo cuối cùng, nên ngay trên chuyến tàu G733, nhóm phóng viên đã theo chân nhân viên kỹ thuật lần lượt đo kiểm năm kịch bản nghiệp vụ điển hình để tận mắt kiểm chứng chất lượng mạng.

Xem trực tiếp ở đường xuống giúp đánh giá độ ổn định của mạng, nên đúng lúc World Cup đang sôi động, nhóm phóng viên mở trận Argentina gặp Algeria qua Migu Video và ghi nhận hình ảnh rõ nét mượt mà, trong khi góc nhìn thông minh AI Zone còn hỗ trợ khóa ngôi sao, bình luận bằng AI và hỏi đáp qua trợ lý thông minh. Cùng thời điểm, khi lướt xem phát trực tiếp trên Douyin, cả video ngắn tải tức thì lẫn buổi phát liên tục đều không hề giật lag hay xuất hiện đệm tải, trái ngược với cảnh quay vòng chờ đợi và hình ảnh vỡ khối mà hành khách vẫn thường gặp trên tàu cao tốc trước đây.

Họp trực tuyến là nhu cầu thường xuyên của hành khách đi công tác, nên nhóm phóng viên đã kết nối Tencent Meeting ngay trên tàu, chia sẻ màn hình và trình chiếu suốt gần một giờ mà không hề giật lag hay rớt mạng, tới mức đồng nghiệp ở đầu bên kia còn ngạc nhiên hỏi lại có phải đang họp trên tàu cao tốc thật không mà sóng lại tốt đến vậy.

Mức cải thiện trải nghiệm chơi game cũng hiện ra rất rõ, khi nhóm phóng viên cùng bạn bè trong đoàn lập nhóm chơi "Vương Giả Vinh Diệu" suốt cả ván vẫn mượt mà và không rớt mạng. Nhóm còn thử chạy game đồng thời trên hai máy, một máy đã bật chế độ bảo đảm còn một máy chưa bật, thì chiếc máy được 5G-A và bo mạch vô tuyến thông minh hỗ trợ đạt độ trễ trung bình 64 ms, giảm 30% so với người dùng thông thường. Với các tựa game đối kháng thời gian thực, khoảng cách 30% ấy chính là ranh giới phân định thắng thua.

Tính năng khử nhiễu AI trên mạng 5G-A đường sắt cao tốc Bắc Kinh Thượng Hải của China Mobile. Ảnh: C114

Ấn tượng nhất chắc chắn là hai tính năng mới có AI hỗ trợ, trong đó đầu tiên là khử nhiễu bằng AI, khi nhóm phóng viên gọi điện giữa toa tàu ồn ào rồi bấm phím 99# trên bàn phím quay số để bật khử nhiễu thì đầu dây bên kia nghe giọng nói trong trẻo rõ ràng và tạp âm nền gần như biến mất, còn khi bấm 99# tắt khử nhiễu thì tiếng ồn môi trường lập tức tràn vào. Được biết tính năng này tương thích với mọi dòng điện thoại trên thị trường nên người dùng không cần đổi sang máy khử nhiễu cao cấp, và chỉ cần một bên bật dịch vụ là cả hai chiều cuộc gọi đều được khử nhiễu, cho thấy tính phổ cập rất nổi bật.

Tính năng còn lại là tương tác AI, khi điện thoại đám mây Mclaw của China Mobile với vai trò sản phẩm hợp nhất giữa điện thoại đám mây và OpenClaw đem tới cho người dùng một trợ lý AI cá nhân luôn theo sát bên mình. Ngay tại chỗ, nhân viên đã trình diễn cho nhóm phóng viên quy trình dùng lệnh giọng nói để phân công công việc trong cuộc họp, tạo danh sách kiểm tra và gửi bảng Excel tới email người tham dự sau khi họp xong.

Với các tác vụ như lập kế hoạch hành trình, gợi ý điểm tham quan hay gợi ý nhà hàng, trợ lý AI cũng đều hoàn thành rồi sắp xếp thành tài liệu gửi vào email cùng kho lưu trữ đám mây. Điều này giúp hạ thấp ngưỡng sử dụng OpenClaw từng khá phức tạp trước đây, để người dùng Android chỉ cần chạm một cái là dùng được ngay, đồng thời dữ liệu được cách ly khỏi máy nên an toàn và yên tâm hơn.

Từ một tuyến đường tới bài toán nhân rộng trên cả nước

Lần nâng cấp toàn mạng 5G-A và AI trên tuyến Bắc Kinh Thượng Hải mang ý nghĩa sâu sắc:

Xét ở tầng ngành, mỗi năm Trung Quốc ghi nhận hơn 3 tỷ lượt đi tàu cao tốc với lượng người dùng cao cấp tập trung đông đảo, chẳng hạn tỷ lệ khách hàng dùng gói cước cao cấp đã vượt 30%, cho thấy giá trị thương mại của phân khúc cao tốc là điều đã thể hiện rất rõ. Khi China Mobile xây dựng điểm mẫu trải nghiệm 5G-A liên tỉnh đầu tiên trên thế giới, nhà mạng đã mang lại giá trị tham chiếu về tổ chức mạng cùng ý nghĩa dẫn dắt về mô hình kinh doanh, và riêng ở khía cạnh tổ chức mạng, hãng còn chứng minh được tính khả thi của việc đưa trí tuệ nội sinh mạng lõi xuống tận kịch bản trục giao thông, qua đó cung cấp mô thức kỹ thuật thống nhất cho việc tối ưu mạng ở các kịch bản di động tần suất cao như tàu điện ngầm, hàng không và mạng đường bộ cao tốc sau này.

Tàu đường sắt cao tốc Bắc Kinh - Thượng Hải. Ảnh: baidu.com

Về mô hình kinh doanh, China Mobile tận dụng lần nâng cấp này để ra mắt gói tăng tốc cao tốc 5G-A dùng chung liên tỉnh đầu tiên cả nước, qua đó bù đắp phần còn thiếu về sản phẩm dịch vụ mạng khác biệt hóa cho kịch bản cao tốc. Gói tăng tốc dự kiến chính thức lên sóng vào tháng 8 năm nay, hỗ trợ người dùng tại 31 tỉnh đặt mua và đi kèm biểu tượng nhận diện VIP trực quan, tăng tốc riêng cho 55 ứng dụng cùng quyền ưu tiên bảo đảm nghiệp vụ độ trễ. Kết hợp với dữ liệu vận hành quyền lợi cao tốc dịp nghỉ lễ mùng 1/5 của China Mobile Quảng Đông trước đó, có thể thấy dịch vụ giá trị gia tăng trên mạng chuyên dụng cao tốc theo hướng phân tầng phân cấp bám sát nhu cầu đi lại của nhóm khách hàng cao cấp, giúp nhà mạng khai thác tài nguyên mạng thành giá trị một cách tinh tế và thoát khỏi cuộc cạnh tranh lưu lượng cơ bản đã bão hòa.

Xét ở tầng chiến lược, việc hoàn thành điểm mẫu trải nghiệm 5G-A và AI trên tuyến Bắc Kinh - Thượng Hải thể hiện quyết tâm của China Mobile trong việc gắn kết sâu chiến lược của mình với sự phát triển đường sắt cao tốc quốc gia nhằm tạo nên tấm danh thiếp dịch vụ Trung Quốc. Theo ông Phan Kim Trụ, ngoài tuyến Bắc Kinh - Thượng Hải đã đưa vào khai thác, China Mobile đang đẩy nhanh nâng cấp mạng 5G-A cho mạng trục cao tốc quốc gia theo bố cục tám dọc tám ngang, và trước cuối năm 2026, nhà mạng sẽ triển khai công nghệ 5G-A 3CC trên 9 tuyến trọng điểm như Bắc Kinh - Thượng Hải, Bắc Kinh - Quảng Châu, Thượng Hải - Hàng Châu và Quảng Châu - Thâm Quyến, để nhiều hành khách hơn được tận hưởng mạng tốc độ cao ổn định trên những chuyến tàu cao tốc.

Ông Dư Dương, quản lý phòng mạng lõi thuộc trung tâm hỗ trợ đám mây mạng China Mobile Giang Tô, cho biết mạng di động chất lượng cao cảm nhận được trên tuyến Bắc Kinh - Thượng Hải chính là được xây dựng trên nền công nghệ lõi tự chủ kiểm soát toàn chuỗi phần cứng phần mềm, và giống như đường sắt cao tốc, cả hai đều là minh chứng nổi bật cho sức mạnh khoa học công nghệ của Trung Quốc.

Khi tàu tới ga Thượng Hải Hồng Kiều, biểu tượng China Mobile cao tốc VIP trên điện thoại lặng lẽ biến mất. Trong hành trình 1318 km kéo dài hơn 04 tiếng, họp video, phát trực tiếp, chơi game và gọi khử nhiễu AI thay nhau xuất hiện mà không gặp một lần giật lag hay đứt kết nối nào, và bài kiểm tra mà China Mobile đưa ra trên tuyến Bắc Kinh - Thượng Hải có thể xem là bước chuyển mình của kết nối cao tốc từ có sang tốt, của việc đi tàu cao tốc từ chịu đựng sang tận hưởng.