Suốt nhiều thập kỷ, mạng viễn thông chỉ làm nhiệm vụ chuyển dữ liệu, mọi tính toán và xử lý đều phải thực hiện tại các trung tâm dữ liệu tập trung, Nvidia muốn thay đổi căn bản điều đó. Tại hội nghị GTC 2026, Nvidia giới thiệu khái niệm lưới trí tuệ nhân tạo, một kiến trúc hạ tầng điện toán phân tán địa lý tận dụng toàn bộ nút mạng hiện có của nhà mạng, từ mạng cố định, mạng không dây đến mạng phân phối nội dung, để đưa năng lực suy luận trí tuệ nhân tạo đến gần người dùng và thiết bị nhất có thể.
Nvidia dẫn số liệu cho thấy các nhà mạng và nhà cung cấp điện toán phân tán vận hành khoảng 100.000 trung tâm dữ liệu mạng trên toàn thế giới, trải rộng qua các trung tâm khu vực, văn phòng chuyển mạch di động và tổng đài trung tâm. Lượng điện năng dự phòng tại các cơ sở này đủ để cung cấp hơn 100 gigawatt công suất trí tuệ nhân tạo mới theo thời gian. Thay vì đầu tư xây thêm trung tâm dữ liệu tập trung mới, Nvidia đề xuất biến quỹ đất, điện năng và kết nối sẵn có của nhà mạng thành nền tảng điện toán phân tán. Trên nền tảng đó, các tác vụ trí tuệ nhân tạo chạy ngay gần người dùng, thiết bị và dữ liệu, vừa rút ngắn thời gian phản hồi vừa giảm chi phí vận hành so với mô hình xử lý tập trung.
Nvidia định nghĩa rõ tính chất thay đổi cấu trúc của xu hướng này khi khẳng định cuộc chuyển đổi này hoàn toàn khác một đợt nâng cấp hạ tầng thông thường, đặt mạng viễn thông vào trung tâm của việc mở rộng quy mô trí tuệ nhân tạo thay vì chỉ vận chuyển lưu lượng của nó.
Nhà mạng AT&T hiện quản lý hơn 100 triệu thiết bị kết nối thuộc hàng nghìn chủng loại khác nhau. Nhà mạng đã hợp tác với Cisco và Nvidia xây dựng lưới trí tuệ nhân tạo chuyên biệt, đưa năng lực xử lý thông minh vào lõi mạng riêng dành cho thiết bị kết nối, tách hoàn toàn khỏi luồng dữ liệu thông thường. Mục tiêu trước mắt là vận hành các ứng dụng an ninh công cộng theo thời gian thực thông qua nền tảng của Linker Vision, công ty phần mềm trí tuệ nhân tạo có Nvidia là một trong các nhà đầu tư.
 |
| NVIDIA đưa AI lên quỹ đạo |
Kiến trúc triển khai gồm ba lớp phối hợp chặt chẽ: Lõi mạng chuyên dụng của AT&T đảm nhận việc phân tách và điều phối luồng dữ liệu từ các thiết bị kết nối ngay từ đầu vào; Nền tảng dịch vụ di động Cisco xử lý lưu lượng cục bộ, duy trì hiệu suất ổn định và áp dụng cơ chế bảo mật kiểm soát chặt từng truy cập cho các ứng dụng quan trọng thuộc diện chịu quy định pháp lý; Lưới Cisco kết hợp Nvidia chạy suy luận trí tuệ nhân tạo theo thời gian thực trên toàn bộ mạng phân tán. Toàn bộ hệ thống đã được thử nghiệm thực tế tại AT&T Discovery District ở Dallas, với kịch bản giám sát an ninh công cộng do Linker Vision phát triển, chạy trực tiếp trên GPU Nvidia.
Ông Shawn Hakl, Phó Chủ tịch cấp cao phụ trách sản phẩm tại AT&T Business, khẳng định mở rộng dịch vụ trí tuệ nhân tạo vừa bảo mật cao vừa dễ tiếp cận cho doanh nghiệp và nhà phát triển là trọng tâm chiến lược kết nối vạn vật kết nối của AT&T. Ông nhấn mạnh việc kết hợp kết nối cấp doanh nghiệp, điện toán trí tuệ nhân tạo cục bộ và bảo mật không tin tưởng giúp đưa suy luận thời gian thực đến gần nơi tạo ra dữ liệu hơn.
Ông Masum Mir, Phó Chủ tịch cấp cao phụ trách di động nhà cung cấp tại Cisco, nhận định trí tuệ nhân tạo vật lý đang thúc đẩy sự dịch chuyển từ trí tuệ tập trung sang ra quyết định phân tán tại biên mạng. Theo ông, quan hệ đối tác với Nvidia hợp nhất toàn bộ ngăn xếp công nghệ, từ GPU Nvidia đến năng lực mạng và di động của Cisco, cho phép nhà mạng vận hành ứng dụng thiết yếu và tham gia vào chuỗi giá trị trí tuệ nhân tạo.
Trong khi đó, nhà mạng Comcast chọn hướng tiếp cận khác, khai thác kiến trúc băng thông rộng phân tán sâu vào lãnh thổ Hoa Kỳ với độ phủ 65 triệu hộ gia đình và doanh nghiệp. Hợp tác cùng Nvidia, Decart, Personal AI và HPE, Comcast thử nghiệm thực địa để chứng minh mạng lưới cáp quang của họ có thể giảm độ trễ, tiêu thụ điện năng và chi phí vận hành so với hạ tầng tập trung truyền thống. Comcast tuyên bố cấu hình mạng DOCSIS 4.0 FDX truyền hai chiều đầy đủ, kết hợp các nút khuếch đại thông minh và cổng thông minh, đủ sức hỗ trợ suy luận trí tuệ nhân tạo thời gian thực ở quy mô lớn. Đây là điều các mạng tập trung, mạng chỉ dùng cáp quang đơn thuần hoặc mạng không dây truyền thống không thể làm được.
 |
| Thiết kế tham chiếu phần cứng lưới AI. Nguồn: Nvidia |
Còn nhà cung cấp dịch vụ Spectrum (Charter Communications) chọn một ứng dụng cụ thể để hợp tác. Hệ thống hạ tầng điện toán biên của nhà mạng này đặt hàng trăm megawatt công suất trong phạm vi dưới 10 mili giây từ 500 triệu thiết bị tại nhà và doanh nghiệp. Spectrum triển khai GPU RTX 6000 PRO Blackwell Server Edition vào mạng cáp quang băng thông 100 Gbit/s để phục vụ dựng hình đồ họa độ phân giải cao cho sản xuất truyền thông. Các xưởng phim hoạt hình truy cập tài nguyên GPU gần nhất qua kết nối cáp quang độ trễ thấp thay vì gửi dữ liệu về trung tâm tập trung.
Công ty cung cấp dịch vụ phân phối nội dung hàng đầu thế giới Akamai mở rộng Akamai Inference Cloud trên hơn 4.400 vị trí biên toàn cầu với hàng nghìn GPU Nvidia RTX PRO 6000 Blackwell Server Edition. Giám đốc vận hành Akamai Adam Karon nhận định các nhà máy trí tuệ nhân tạo tập trung tiếp tục vượt trội về chi phí cho tác vụ huấn luyện và mô hình tiên tiến, nhưng video thời gian thực, trí tuệ nhân tạo vật lý và trải nghiệm cá nhân hóa đồng thời đòi hỏi suy luận ngay tại điểm tiếp xúc. Kiến trúc phân tán qua 4.400 vị trí của Akamai định tuyến tải công việc đúng thời điểm và đúng chi phí mà không cần gửi dữ liệu vòng về cụm tập trung.
Nhà mạng T-Mobile hợp tác Nvidia khám phá ứng dụng trí tuệ nhân tạo biên bằng GPU RTX PRO 6000 Blackwell Server Edition, kiểm tra khả năng các vị trí mạng phân tán hỗ trợ đồng thời AI-RAN lẫn suy luận biên trong khi tiếp tục cung cấp kết nối 5G tiên tiến. Linker Vision, Levatas, Vaidio, Archetype AI và Serve Robotics đang thử nghiệm trên lưới này các ứng dụng thành phố thông minh, công nghiệp và bán lẻ, kết nối camera, robot giao hàng và tác nhân quy mô thành phố với trí tuệ thời gian thực tại biên mạng.
 |
| Thiết kế mặt phẳng điều khiển lưới AI. Nguồn: Nvidia |
Nhà mạng Indosat Ooredoo Hutchison (Indonesia) tiếp cận lưới trí tuệ nhân tạo với bài toán chủ quyền dữ liệu. Nhà mạng Indonesia kết nối nhà máy trí tuệ nhân tạo có chủ quyền trong nước với các vị trí biên phân tán và điểm AI-RAN trên khắp quần đảo để xây dựng lưới phục vụ đổi mới nội địa. Nền tảng Sahabat-AI sử dụng ngôn ngữ Bahasa Indonesia chạy hoàn toàn trong lãnh thổ Indonesia, đưa dịch vụ trí tuệ nhân tạo bản địa hóa đến hàng trăm triệu người dân trên hàng nghìn hòn đảo, tạo nền tảng có chủ quyền cho nhà phát triển và khởi nghiệp địa phương xây dựng ứng dụng phù hợp văn hóa và tuân thủ quy định ngay từ đầu.
Theo Nvidia, ba đơn vị phát triển ứng dụng đã biến kiến trúc lưới phân tán thành kết quả đo được bằng con số cụ thể. Personal AI dùng Nvidia Riva vận hành trợ lý đối thoại giọng nói trên lưới, đạt độ trễ đầu cuối dưới 500 mili giây và giảm hơn 50% chi phí vận hành so với hạ tầng tập trung. Kết quả là người dùng có trải nghiệm giọng nói tự nhiên với mức chi phí có thể triển khai đại trà. Linker Vision xử lý hàng nghìn luồng camera phân tán trên các điểm biên mạng, phát hiện tai nạn giao thông nhanh hơn 10 lần, rút ngắn thời gian phản hồi thảm họa xuống 15 lần và gửi cảnh báo về hành vi đám đông nguy hiểm trong chưa đầy một phút. Decart mang sinh video tương tác theo thời gian thực ra biên mạng bằng mô hình Lucy, duy trì độ trễ mạng dưới 12 mili giây ngay cả khi lượng người xem đồng thời tăng đột biến, cho phép mỗi người xem nhận luồng video thích ứng riêng theo thời gian thực.
Xu hướng từ GTC 2026 mở ra cơ hội lớn cho các nhà mạng Việt Nam trong cuộc đua hạ tầng trí tuệ nhân tạo phân tán. Nhà mạng Viettel đang đứng ở vị trí thuận lợi nhất để nắm bắt cơ hội này. Nhà mạng lớn nhất Việt Nam đã triển khai thương mại hơn 2.300 trạm 5G Open RAN sử dụng chipset Qualcomm, tiết kiệm 24% năng lượng và đạt tốc độ tải xuống trung bình 500 Mbps. Viettel tiếp tục mở rộng thêm 2.500 trạm đến cuối năm 2025 tại các tỉnh Ninh Bình, Gia Lai và một số địa bàn khác, đồng thời tích hợp SMO/RIC đa nhà cung cấp để đặt nền móng cho AI-RAN và hướng tới mạng 6G gốc trí tuệ nhân tạo thông qua hợp tác chuyên sâu với Qualcomm. Nền tảng kỹ thuật Viettel đang xây dựng hôm nay chính là bệ phóng để Việt Nam tham gia vào kiến trúc lưới trí tuệ nhân tạo toàn cầu trong tương lai gần.
 |
| Khát vọng 6G và cách thức tiếp cận công nghệ 6G |
Nhà mạng MobiFone ký thỏa thuận hợp tác với Rakuten Symphony thử nghiệm 5G Open RAN từ tháng 5/2025, nhằm tối ưu chi phí, giảm phụ thuộc nhà cung cấp truyền thống và tích hợp trí tuệ nhân tạo cùng điện toán đám mây vào vận hành mạng, phục vụ mục tiêu trở thành tập đoàn công nghệ hàng đầu vào năm 2030, dù chưa công bố kế hoạch AI-RAN cụ thể.
Trong khi mạng VinaPhone của VNPT tập trung ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào dịch vụ khách hàng, tích hợp VNPT GenAI vào chatbot AMI để tự động hóa 85% yêu cầu và phân tích cảm xúc cuộc gọi, song chưa có thông tin chính thức về kế hoạch AI-RAN hay Open RAN.
Cuộc đua lưới trí tuệ nhân tạo phân tán đang định hình lại vai trò của nhà mạng toàn cầu, và châu Á chưa có nhiều tên tuổi trên bản đồ đó. Kinh nghiệm của Indosat tại Indonesia cho thấy các nhà mạng châu Á hoàn toàn có thể đi theo lộ trình chủ quyền dữ liệu, bản địa hóa dịch vụ và xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp nội địa trên hạ tầng lưới phân tán, thay vì phụ thuộc vào trung tâm dữ liệu tập trung của các tập đoàn nước ngoài. Với Nghị quyết 57-NQ/TW và 68-NQ/TW đặt mục tiêu thúc đẩy hạ tầng số quốc gia, Viettel, MobiFone và VinaPhone có trong tay hạ tầng, chính sách và thị trường nội địa đủ lớn để tự tin bước vào kiến trúc trí tuệ nhân tạo phân tán toàn cầu với bản sắc riêng.
 GSMA vạch lộ trình Mobile AI Tháng 3/2026, GSMA và GTI công bố Báo cáo Mobile AI (trí tuệ nhân tạo di động), khẳng định sự hội tụ giữa mạng thông ... |
 6G là 'trụ cột' của trí tuệ nhân tạo 6G được các tập đoàn công nghệ thế giới định vị là hạ tầng nền tảng cho trí tuệ nhân tạo. Việt Nam đặt mục ... |
 VinaPhone xác lập vị thế 'Mạng 5G tốt nhất Đông Nam Á' tại MWC 2026 Tại sự kiện MWC 2026, mạng VinaPhone (thuộc Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam - VNPT) vinh dự trở thành đại diện duy ... |
