Siêu đô thị thế hệ mới - động lực tăng trưởng và phát triển bền vững đô thị Việt Nam

Định hình siêu đô thị thế hệ mới

Quá trình đô thị hóa nhanh đang đặt các đô thị lớn của Việt Nam trước áp lực ngày càng lớn về hạ tầng, môi trường và chất lượng sống. Trong bối cảnh đó, ngày 21/3, tại Hà Nội, Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề: “Siêu đô thị thế hệ mới – động lực tăng trưởng và phát triển bền vững đô thị Việt Nam trong kỷ nguyên mới” nhằm nhận diện, làm rõ khái niệm, mô hình, vai trò, vị thế, cơ hội phát triển và những tác động của “siêu đô thị thế hệ mới” đối với lĩnh vực quy hoạch xây dựng cũng như phát triển đô thị và kinh tế xã hội của Việt Nam.

Bà Trần Thu Hằng, Vụ trưởng Vụ Quy hoạch Kiến trúc (Bộ Xây dựng) phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: BTC

Tại hội thảo, các chuyên gia nhận định, siêu đô thị thế hệ mới sẽ là bước chuyển mang tính chiến lược, không chỉ giải bài toán đô thị hóa mà còn mở ra không gian phát triển mới cho quốc gia. Siêu đô thị thế hệ mới đòi hỏi thay đổi cách tiếp cận quy hoạch; định hình cấu trúc đa trung tâm, tăng cường liên kết giữa các đô thị vệ tinh và vùng kinh tế xung quanh. Không gian đô thị được tổ chức lại theo hướng tích hợp đồng bộ giao thông, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số và hệ sinh thái xanh nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, giảm áp lực lên khu vực lõi đô thị. Yếu tố bền vững được tích hợp xuyên suốt trong quy hoạch, từ tiết kiệm năng lượng, phát triển không gian xanh đến thích ứng với biến đổi khí hậu.

Vụ trưởng Vụ Quy hoạch Kiến trúc (Bộ Xây dựng) Trần Thu Hằng nhận định, Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu tăng trưởng cao và bền vững. “Việc hình thành các siêu đô thị thế hệ mới không chỉ là một xu hướng mà là một sự lựa chọn chiến lược nhằm tạo lập các cực tăng trưởng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao vị thế của đô thị Việt Nam cũng như trong mạng lưới kinh tế khu vực và toàn cầu” - bà Trần Thu Hằng nhấn mạnh.

Ông Lã Kim Ngân (Hội Kiến trúc sư Việt Nam) chia sẻ, siêu đô thị thế hệ mới được định nghĩa không chỉ bằng quy mô mà bởi một hệ tiêu chí toàn diện từ cấu trúc đa cực, hạ tầng thông minh, bền vững môi trường đến chất lượng sống và khả năng chống chịu.

Cùng quan điểm, Viện trưởng Viện Nghiên cứu bất động sản Việt Nam Bùi Văn Doanh cho rằng, các siêu đô thị vệ tinh sẽ giúp điều tiết lại mật độ dân cư vốn là áp lực cực lớn và nan giải của hầu hết các đô thị cũ, cung cấp không gian sống thoáng đãng, tách biệt khỏi sự ngột ngạt của lõi đô thị cũ. “Siêu đô thị không chỉ tạo ra không gian sống mới, mà đồng thời còn giải tỏa, làm hồi sinh, thổi sức sống mới cho các đô thị cũ" - ông Bùi Văn Doanh khẳng định.

Động lực mới cho tăng trưởng

Các chuyên gia tại hội thảo nhận định, mô hình siêu đô thị thế hệ mới không chỉ giúp giải quyết các vấn đề đô thị hiện hữu mà còn tạo ra động lực tăng trưởng mới, thu hút đầu tư, đặc biệt là dòng vốn xanh và nguồn nhân lực chất lượng cao. Sự phát triển của các siêu đô thị kéo theo hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, tạo điều kiện cho các ngành kinh tế tri thức và dịch vụ giá trị gia tăng phát triển. Đây cũng là yếu tố quan trọng giúp nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Phó Tổng Thư ký Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam Trương Văn Quảng cho rằng hệ thống hạ tầng kết nối đóng vai trò quyết định ở những siêu đô thị mới, từ đường sắt đô thị, cao tốc liên vùng, cảng biển, sân bay đến hạ tầng số và nền tảng dữ liệu quốc gia. Khi đó, các đô thị không còn phát triển đơn lẻ mà trở thành một mạng lưới liên thông.

Hội thảo: "Siêu đô thị thế hệ mới: Động lực tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững đô thị Việt Nam trong kỷ nguyên mới". Ảnh: BTC

Thực tế cho thấy, các mô hình siêu đô thị thế hệ mới tại Việt Nam là những cực tăng trưởng kinh tế mới, đóng vai trò dẫn dắt và thúc đẩy chuỗi giá trị liên ngành. Các siêu đô thị thế hệ mới vận hành dựa trên dữ liệu, công nghệ và đổi mới sáng tạo, trở thành nơi hội tụ và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao.

Bên cạnh đó, siêu đô thị thế hệ mới góp phần tái phân bố dân cư theo hướng hợp lý hơn. Áp lực dân số tại khu vực nội đô được giảm tải, trong khi các khu vực mới có cơ hội phát triển đồng bộ về hạ tầng và dịch vụ. Điều này giúp cải thiện chất lượng sống và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng.

Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam Phạm Thị Miền nhận định, các đô thị lớn phát triển theo hướng “đơn cực” trong nhiều năm đã dẫn đến tình trạng dòng tiền, dân cư và nhu cầu bị dồn nén vào khu vực trung tâm. Mô hình siêu đô thị thế hệ mới được xem là lời giải mang tính cấu trúc hình thành các vùng giá mới và giảm áp lực tăng giá tại khu vực trung tâm. “Để hiện thực hóa mô hình này, cần hội tụ nhiều điều kiện từ quy hoạch liên vùng, thể chế minh bạch, hạ tầng đi trước cho đến sự tham gia của các nhà phát triển có tiềm lực đủ mạnh” - bà Phạm Thị Miền kiến nghị.

Phát triển siêu đô thị thế hệ mới không chỉ là xu thế đô thị hóa mà còn là lựa chọn chiến lược góp phần hiện thực hóa các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, tạo ra các cực tăng trưởng, trung tâm đổi mới sáng tạo và không gian phát triển bền vững cho quốc gia trong tầm nhìn dài hạn. Ngoài việc thúc đẩy phát triển mạnh mẽ kinh tế - xã hội, siêu đô thị thế hệ mới còn mang lại những giá trị nổi bật giúp siêu đô thị thế hệ mới trở thành không gian sống, làm việc và sáng tạo đặc trưng của xã hội đô thị trong thế kỷ XXI.