Đề xuất chuyển Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) về Bộ Công Thương được Bộ Công Thương nêu tại Báo cáo tóm tắt về các giải pháp bảo đảm cung ứng điện giai đoạn 2026-2030 và điều chỉnh Quy hoạch điện VIII.
Theo đề xuất, Bộ Công Thương sẽ là cơ quan chủ sở hữu EVN. Mục tiêu được đặt ra là bảo đảm lực lượng và nguồn lực để triển khai Quy hoạch điện VIII sau khi quy hoạch được phê duyệt, trong bối cảnh hệ thống năng lượng đang đứng trước yêu cầu mở rộng nhanh năng lực cung ứng.
Việc đề xuất chuyển EVN được đặt trong tổng thể các giải pháp bảo đảm cung ứng điện giai đoạn 2026-2030, cùng với yêu cầu điều chỉnh Quy hoạch điện VIII và thúc đẩy tiến độ các dự án nguồn điện. Bộ Công Thương đánh giá Việt Nam đang đối mặt với tình trạng mất cân đối cung cầu năng lượng. Từ năm 2015, Việt Nam đã trở thành nước nhập khẩu ròng năng lượng và mức độ phụ thuộc vào nguồn năng lượng nhập khẩu tiếp tục tăng.
Theo báo cáo, tỷ trọng nhập khẩu ròng trên tổng năng lượng sơ cấp tăng từ 8,4% năm 2015 lên 43,9% năm 2025. Lượng năng lượng nhập khẩu ròng trong năm 2025 tương ứng khoảng 53,6 triệu TOE. Đến năm 2030, tỷ trọng nhập khẩu ròng được dự kiến ở mức 43,6%, với lượng nhập khẩu khoảng 83,3 triệu TOE.
Bộ Công Thương cho rằng mức phụ thuộc nhập khẩu ròng trên 40% đặt ra yêu cầu tăng cường khả năng chủ động về nguồn năng lượng. Trong khi đó, các nguồn tài nguyên dầu khí và than trong nước vẫn chưa được khai thác đầy đủ. Đây cũng là một trong những yếu tố khiến yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng phải được đặt song song với việc phát triển nguồn điện, đầu tư hạ tầng và tổ chức lại nguồn lực thực hiện quy hoạch điện.
 |
| Theo đề xuất, Bộ Công Thương sẽ là cơ quan chủ sở hữu EVN. Nguồn ảnh: Điện lực Hải Phòng. |
Đối với giai đoạn 2026-2030, Bộ Công Thương đánh giá nhu cầu điện cơ bản phù hợp với mức tăng trưởng bình quân đã được tính toán. Theo đó, điện thương phẩm dự kiến tăng 11,9-14,3% mỗi năm, trong khi công suất cực đại (Pmax) tăng 13,3-15,9% mỗi năm.
Mức tăng phụ tải không phân bổ đồng đều giữa các khu vực. Một số địa bàn như Bắc Trung Bộ và Đồng bằng sông Hồng được dự báo có phụ tải tăng đột biến, tạo thêm áp lực lên khả năng đáp ứng nguồn và lưới điện. Bộ Công Thương cũng yêu cầu rà soát lại nhu cầu điện từ những phụ tải mới và có tốc độ phát triển nhanh, trong đó có trung tâm dữ liệu, trung tâm AI, hạ tầng trạm sạc xe điện, phụ tải làm mát, sưởi ấm cùng các nhu cầu sử dụng điện mới.
Việc cập nhật các nhóm phụ tải này có ý nghĩa trực tiếp đối với việc xác định nhu cầu nguồn điện và lưới điện trong những năm tới, nhất là khi tốc độ phát triển của các ngành sử dụng nhiều điện có thể làm thay đổi đáng kể cấu trúc phụ tải.
Một vấn đề khác được Bộ Công Thương chỉ ra là tiến độ triển khai các dự án điện tại địa phương thời gian qua còn chậm. Nhiều dự án nguồn điện quy mô lớn có nguy cơ không kịp vận hành trong giai đoạn từ nay đến năm 2030. Nếu tiến độ tiếp tục kéo dài, khả năng đáp ứng nhu cầu điện tại một số khu vực có phụ tải tăng nhanh sẽ chịu thêm áp lực.
Trong bối cảnh nhu cầu điện dự kiến tăng ở mức cao, khoảng cách giữa nhu cầu phụ tải và tiến độ bổ sung nguồn điện trở thành vấn đề cần được xử lý đồng thời với việc rà soát, điều chỉnh quy hoạch. Đây cũng là cơ sở để Bộ Công Thương đề xuất tăng cường nguồn lực thực hiện Quy hoạch điện VIII, trong đó có phương án chuyển EVN về Bộ Công Thương với vai trò cơ quan chủ sở hữu.
Song song với đề xuất về EVN, Bộ Công Thương kiến nghị điều chỉnh Quy hoạch điện VIII theo hai bước. Bước thứ nhất là cập nhật quy hoạch theo Nghị quyết số 253/2025/QH15. Sau đó, Bộ sẽ thực hiện điều chỉnh tổng thể Quy hoạch điện VIII theo quy định của Luật Quy hoạch.
Cách tiếp cận hai bước nhằm cập nhật kịp thời các thay đổi về nhu cầu điện, tiến độ nguồn điện và những yêu cầu mới của hệ thống năng lượng, trước khi thực hiện việc điều chỉnh tổng thể. Bộ Công Thương đồng thời kiến nghị Chính phủ ban hành Nghị quyết về các nhiệm vụ, giải pháp bảo đảm cung cấp điện giai đoạn 2027-2030.
Trong tổng thể các giải pháp được đề xuất, việc kiện toàn cơ chế quản lý, bảo đảm nguồn lực triển khai quy hoạch và đẩy nhanh tiến độ các dự án nguồn điện được đặt trong cùng một yêu cầu: duy trì khả năng cung ứng điện trước tốc độ tăng trưởng phụ tải ngày càng cao.
Đề xuất chuyển EVN về Bộ Công Thương vì vậy được đặt trong bối cảnh rộng hơn của việc tổ chức nguồn lực thực hiện Quy hoạch điện VIII, cùng với yêu cầu cập nhật quy hoạch và các giải pháp bảo đảm cung ứng điện cho giai đoạn 2027-2030.
