Khối lượng giao dịch chứng khoán Trung Quốc lập đỉnh lịch sử, nhà quản lý ra tay siết đòn bẩy

Đợt tăng giá mạnh của thị trường chứng khoán Trung Quốc đang thu hút sự giám sát chặt chẽ hơn từ các cơ quan quản lý sau khi hoạt động giao dịch tăng vọt lên mức chưa từng có. Ảnh minh họa: Getty.

Theo dữ liệu từ Wind Information, doanh thu giao dịch hàng ngày trên ba sàn chứng khoán Thượng Hải, Thâm Quyến và Bắc Kinh đã liên tiếp phá vỡ các mốc kỷ lục trong tuần trước. Đỉnh điểm, khối lượng giao dịch đạt 3,99 nghìn tỷ nhân dân tệ (tương đương 556 tỷ USD) vào ngày thứ Tư, vượt xa kỷ lục cũ 3,48 nghìn tỷ nhân dân tệ được thiết lập hồi tháng 10/2024.

Đà hưng phấn này diễn ra trong bối cảnh chỉ số CSI 300 - thước đo quan trọng của thị trường cổ phiếu loại A đã leo lên mức cao nhất trong vòng bốn năm, sau khi ghi nhận mức tăng trưởng theo năm mạnh nhất kể từ năm 2020. Diễn biến đó khiến nhiều nhà đầu tư liên tưởng đến các chu kỳ “nóng lạnh” trong quá khứ, đặc biệt là giai đoạn bong bóng và sụp đổ năm 2015.

Nhà quản lý lo ngại, siết chặt cho vay ký quỹ

Trước dấu hiệu thị trường tăng trưởng quá nhanh, các cơ quan quản lý Trung Quốc đã nhanh chóng siết chặt các quy định liên quan đến giao dịch ký quỹ. Theo quy định mới có hiệu lực từ đầu tuần này, tỷ lệ ký quỹ đối với các giao dịch mua bằng tín dụng đã được nâng từ 80% lên 100% trên cả ba sàn giao dịch lớn.

Điều này đồng nghĩa với việc nhà đầu tư phải thanh toán toàn bộ giá trị cổ phiếu ngay tại thời điểm giao dịch, qua đó gần như loại bỏ khả năng sử dụng đòn bẩy đối với các giao dịch ký quỹ mới.

Morgan Stanley đánh giá động thái này là dấu hiệu rõ ràng cho thấy thị trường cổ phiếu nội địa Trung Quốc đang rơi vào trạng thái “quá nóng” cả về hoạt động giao dịch lẫn tâm lý nhà đầu tư. Chỉ số tâm lý thị trường cổ phiếu loại A do ngân hàng này xây dựng đã tăng vọt lên 91%, lần đầu tiên vượt mốc 90% kể từ tháng 9/2024, chủ yếu do khối lượng giao dịch tăng đột biến.

“Việc siết chặt quy định diễn ra đúng thời điểm chỉ số tâm lý của chúng tôi tiến sâu vào vùng quá nóng, đi kèm với doanh thu giao dịch ở mức kỷ lục”, các chuyên gia phân tích của Morgan Stanley nhận định. Tuy nhiên, ngân hàng này vẫn cho rằng các biện pháp hỗ trợ thanh khoản đối với cả cổ phiếu loại A và cổ phiếu niêm yết tại Hồng Kông nhiều khả năng sẽ tiếp tục được duy trì ít nhất đến hết quý I.

Bức tranh trái chiều của kinh tế Trung Quốc Lạm phát tiêu dùng của Trung Quốc trong tháng 12 đã tăng lên mức cao nhất trong gần ba năm, phản ánh sự phục hồi ...

Dòng vốn ngoại tăng mạnh nhưng chưa phải động lực chính

Theo Skybound Capital, dòng vốn ngoại đang quay trở lại thị trường Trung Quốc với tốc độ đáng kể, khi dòng vốn ròng vượt 50 tỷ USD trong những tháng gần đây – mức tăng mạnh so với các năm trước. Dù vậy, giới chuyên gia cho rằng vai trò của nhà đầu tư nước ngoài vẫn còn khá khiêm tốn so với quy mô khổng lồ của thị trường cổ phiếu loại A.

“Theo quan sát của chúng tôi, động lực chính thúc đẩy đà tăng hiện nay vẫn đến từ các nhà đầu tư trong nước”, ông Theodore Shou, Giám đốc đầu tư của Skybound Capital, nhận định.

Dữ liệu từ HSBC cho thấy nhà đầu tư cá nhân chiếm tới khoảng 90% tổng khối lượng giao dịch hàng ngày trên thị trường chứng khoán nội địa Trung Quốc – tỷ lệ vượt xa các thị trường phát triển như Mỹ, nơi nhà đầu tư cá nhân chỉ chiếm khoảng 20–25% khối lượng giao dịch trên Sở giao dịch chứng khoán New York.

“Tăng trưởng chậm” thay vì phanh gấp

Theo các chuyên gia, chính đặc điểm nhà đầu tư cá nhân chiếm ưu thế đã định hình cách tiếp cận của cơ quan quản lý đối với vấn đề đòn bẩy. Tại Trung Quốc, đòn bẩy tài chính chủ yếu đến từ vay ký quỹ - yếu tố có thể khuếch đại lợi nhuận nhưng cũng khiến thị trường dễ đảo chiều mạnh khi tâm lý thay đổi.

“Gần đây, khối lượng giao dịch và tín dụng ký quỹ đều đạt mức cao kỷ lục. Vì vậy, nhà quản lý đang cố gắng điều chỉnh đòn bẩy để tạo ra một giai đoạn ‘tăng trưởng chậm’ thay vì để thị trường tăng nóng”, ông Hao Hong, nhà kinh tế trưởng tại Grow Investment Group, cho biết.

Nhiều chuyên gia khác cũng cho rằng các biện pháp hiện tại nhằm kiềm chế đầu cơ quá mức, chứ chưa phản ánh mối lo ngại về rủi ro hệ thống. Sự “quá nóng” chủ yếu mang tính cục bộ, tập trung vào các nhóm cổ phiếu liên quan đến trí tuệ nhân tạo và công nghệ đặc biệt là các doanh nghiệp mới niêm yết.

Bên cạnh đó, sự phân hóa rõ rệt giữa các sàn giao dịch cũng cho thấy tâm lý hưng phấn vẫn mang tính chọn lọc. Trong sáu tháng qua, chỉ số ChiNext đã tăng gần 50%, bỏ xa mức tăng khiêm tốn hơn của Shanghai Composite Index.