Kinh tế số đang bước vào giai đoạn phải tạo ra đóng góp thực chất cho tăng trưởng thay vì chỉ dừng ở xây dựng hạ tầng hay đưa dịch vụ lên môi trường mạng. Tinh thần này được xác định rõ trong Nghị quyết 57-NQ/TW khi đặt mục tiêu đến năm 2030, kinh tế số chiếm tối thiểu 30% GDP.
 |
| Hạ tầng số, dữ liệu số và mạng 5G đang tạo nền tảng cho kinh tế số phát triển theo mục tiêu Nghị quyết 57-NQ/TW. |
Từ năm 2025 đến nay, nhiều chính sách lớn liên tiếp được ban hành để tháo gỡ điểm nghẽn cho lĩnh vực này. Quốc hội ban hành Nghị quyết 193/2025/QH15 về thí điểm cơ chế đặc thù cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Nghị định 137/2024/NĐ-CP tạo cơ sở pháp lý cho giao dịch điện tử của cơ quan Nhà nước. Luật Dữ liệu có hiệu lực từ ngày 1/7/2025 xác định dữ liệu là tài nguyên và từng bước phát triển dữ liệu thành tài sản.
Luật Công nghiệp công nghệ số có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 tiếp tục mở rộng hành lang pháp lý cho công nghiệp công nghệ số, bán dẫn, tài sản số và các công nghệ mới. Các chính sách này tạo nền tảng để kinh tế số phát triển theo hướng đo được hiệu quả và giá trị tạo ra.
Năm 2025, kinh tế số Việt Nam đạt khoảng 72,1 tỷ USD, chiếm 14,02% GDP. Trong đó, nhóm kinh tế số lõi đóng góp 8,42% GDP. Một số địa phương như Bắc Ninh, Hải Phòng, Phú Thọ và Thái Nguyên đã có tỷ trọng kinh tế số vượt 20% GRDP.
Trong quý I/2026, nhiều chỉ số tiếp tục tăng mạnh. Việt Nam có thêm 1.394 doanh nghiệp công nghệ số. Xuất khẩu sản phẩm công nghệ số ước đạt hơn 45 tỷ USD, tăng 32,2% so với cùng kỳ. Tỷ lệ phủ sóng 5G theo dân số đạt 91,9% với hơn 22,4 triệu thuê bao 5G. Hơn 4,2 nghìn GPU được đầu tư phục vụ phát triển công nghệ số.
Các nền tảng thương mại điện tử, thanh toán số, hóa đơn điện tử và logistics số cũng đang thay đổi cách doanh nghiệp tiếp cận thị trường. Nhiều hộ kinh doanh và người sản xuất nông nghiệp có thêm kênh bán hàng mới, giảm phụ thuộc vào phương thức kinh doanh truyền thống.
Điểm quan trọng nhất của kinh tế số hiện nay không nằm ở số lượng nền tảng hay ứng dụng, mà ở khả năng tạo doanh thu, giảm chi phí vận hành và mở rộng thị trường cho doanh nghiệp. Kinh tế số chỉ thực sự trở thành động lực tăng trưởng khi công nghệ đi sâu vào sản xuất, thương mại và quản trị doanh nghiệp.
Nhiều địa phương đã bắt đầu đưa kinh tế số vào từng ngành nghề và từng nhóm người dùng cụ thể.
Tại Quảng Ninh, địa phương này đang nghiên cứu xây dựng Đề án Khu kinh tế số và tri thức tự do với quy mô gần 26.400 ha trên địa bàn 10 xã, phường. Mô hình hướng đến phát triển dựa trên công nghệ số, trung tâm dữ liệu, logistics, sản xuất công nghệ cao và đô thị thông minh.
 |
| Các nhà sáng tạo nội dung giúp bà con nông dân tiêu thụ nhãn lồng và nông sản OCOP trên TikTok. Ảnh tư liệu: Đinh Văn Nhiều/TTXVN |
Quảng Ninh cũng định hướng phát triển trung tâm nghiên cứu công nghệ số, đào tạo nhân lực số, trung tâm dữ liệu dự phòng và các mô hình quản trị thông minh. Tỉnh muốn tạo không gian thử nghiệm công nghệ mới và cơ chế đặc thù để thu hút doanh nghiệp công nghệ lớn, chuyên gia và kỹ sư công nghệ.
Trong khi đó, Lai Châu chọn hướng đi phù hợp với điều kiện miền núi. Tỉnh triển khai các mô hình dễ áp dụng như livestream bán nông sản tại chợ phiên, giúp sản phẩm địa phương tiếp cận thị trường rộng hơn thông qua thương mại điện tử.
Đến hết quý I/2026, Lai Châu đã triển khai 240 nhiệm vụ thực hiện Nghị quyết 57, trong đó 137 nhiệm vụ hoàn thành. Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn tỉnh đạt 93,87%. Tỷ lệ số hóa hồ sơ và kết quả giải quyết thủ tục hành chính đạt 94,06%.
Thực tế này cho thấy kinh tế số không chỉ dành cho các đô thị lớn hay ngành công nghệ cao. Ở nhiều địa phương, kinh tế số bắt đầu từ những việc gần với đời sống như bán nông sản trực tuyến, xử lý thủ tục trên môi trường số hay mở rộng thanh toán điện tử.
Vai trò của Bộ Khoa học và Công nghệ hiện nay là hoàn thiện thể chế cho giao dịch điện tử, dữ liệu số, nền tảng số, định danh điện tử và an toàn thông tin để các mô hình địa phương có thể nhân rộng.
Năm 2026 được xem là giai đoạn quan trọng để kinh tế số chuyển từ tiềm năng sang kết quả đo được. Khi hạ tầng, dữ liệu và hành lang pháp lý dần hoàn thiện, doanh nghiệp công nghệ số sẽ giữ vai trò dẫn dắt tăng trưởng mới cho nền kinh tế.
