Trong cuộc sống hiện đại, mọi tương tác của chúng ta đều tạo ra dữ liệu. Từ việc lướt web, sử dụng điện thoại di động, đến giao dịch trực tuyến và tương tác trên mạng xã hội, tất cả đều tạo ra những dấu vết số. Dữ liệu này khi được thu thập, phân tích và ứng dụng thông qua AI và blockchain, sẽ mang lại lợi ích to lớn cho doanh nghiệp (DN).
Theo ông Quân, dữ liệu số cho phép doanh nghiệp đưa ra các quyết định liên quan đến kinh doanh một cách xác thực và có căn cứ. Thay vì dựa vào trực giác và trải nghiệm cá nhân, DN có thể dựa vào dữ liệu để hiểu rõ hơn về ngành công nghiệp, xu hướng thị trường và hành vi của khách hàng. Điều này giúp DN nắm bắt được các thách thức, cơ hội và xu hướng mới nổi, từ đó khám phá và khai thác các cơ hội kinh doanh mới.
Một trong những ứng dụng quan trọng của dữ liệu số là trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. AI dựa trên dữ liệu để học và nắm bắt thông tin, từ đó đưa ra dự đoán, phân tích và giải quyết các vấn đề phức tạp. Với lượng dữ liệu đủ lớn và chất lượng, AI có thể tự động hoá nhiều công việc, tăng hiệu suất và tạo ra giá trị cao cho DN.
Trong đó, việc ứng dụng số hoá khi CĐS là bước đầu tiên và tất yếu để có thể thu thập dữ liệu. Sau đó, DN mới có thể nghĩ đến bước tiếp theo là khai thác nguồn dữ liệu này. “Để có thể triển khai hiệu quả, trong kế hoạch CĐS DN luôn cần tính đến việc thu thập và xây dựng dữ liệu từ sớm và có kế hoạch cho việc khai thác. Nếu không, rất khó đưa vào sau khi mọi thứ đã được vận hành”, ông Quân nói.
Tuy nhiên, theo ông Quân, chỉ có khoảng 13% các DN tại Việt Nam đã triển khai các dịch vụ Công nghệ thông tin (CNTT) để quản lý dữ liệu. Điều này cho thấy còn rất nhiều DN chưa nhận ra tầm quan trọng của dữ liệu số và chưa tận dụng được tiềm năng của nó. Tuy vậy, ông Quân cũng nhấn mạnh rằng có một số DN đã nhận ra sự quan trọng của dữ liệu số và đang dần chuyển đổi sang mô hình kinh doanh số hoặc tập trung vào phát triển sản phẩm và dịch vụ công nghệ. Dữ liệu được thu thập từ việc áp dụng hệ thống số hoá, mặc dù chưa được khai thác, đã đánh dấu bước đi đầu tiên trong việc tận dụng nguồn tài nguyên quý giá này.
Các DN đang nhận thức được rằng dữ liệu số có thể cung cấp thông tin quan trọng về khách hàng, xu hướng thị trường và ngành công nghiệp. Điều này giúp DN nắm bắt các cơ hội kinh doanh mới, tạo ra sự cạnh tranh và tăng cường sự sáng tạo trong hoạt động kinh doanh. Để khai thác và tận dụng tối đa giá trị của dữ liệu số, DN cần đầu tư vào hệ thống CNTT và xây dựng kế hoạch chi tiết cho việc quản lý và khai thác dữ liệu, nhằm đảm bảo sự thành công trong quá trình chuyển đổi số và tạo nền tảng bền vững cho tương lai.
Bên cạnh những nỗ lực để đẩy mạnh việc thu thập, quản lý và sử dụng dữ liệu số, Việt Nam cũng đang tạo ra những bước tiến quan trọng trong việc phát triển các công nghệ số như Chính phủ điện tử, kinh tế số, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), blockchain và big data. Trong những công nghệ này, dữ liệu chính là "trái tim" để ứng dụng vào đời sống xã hội.
Tuy nhiên, vẫn còn rất nhiều thách thức phải vượt qua để đạt được hiệu quả cao hơn trong việc quản lý và sử dụng dữ liệu số. Hiện tại, dữ liệu vẫn còn rời rạc và chưa được hệ thống hóa, làm hạn chế khả năng khai thác dữ liệu. Mỗi loại dữ liệu đòi hỏi một độ dày nhất định để có thể khai thác hoặc áp dụng các phương pháp học máy và dự đoán.
Vì vậy, để đạt được mục tiêu của chính phủ số và kinh tế số, việc đầu tiên cần thực hiện là xây dựng một cơ sở dữ liệu vững mạnh để tạo nền tảng. Cơ sở dữ liệu này phải đảm bảo tính chính xác, tuân thủ các trường thông tin đúng quy định và luôn được cập nhật thường xuyên.
Ngô Minh Quân, Giám đốc Chuyển đổi số Rikkeisoft kiêm CEO của Rikkei Digital
Theo ông Ngô Minh Quân, Giám đốc Chuyển đổi số Rikkeisoft kiêm CEO của Rikkei Digital, hiện nay đã có nhiều công cụ và dịch vụ với giá thành rẻ giúp các doanh nghiệp (DN) khai thác và số hoá dữ liệu số. Do đó, chi phí không còn là một rào cản lớn như trước. Tuy nhiên, DN Việt chưa thực sự quan tâm đến việc số hoá dữ liệu do chưa hiểu đúng về giá trị và tiềm năng của nó, cũng như chưa được biết đến những câu chuyện chuyển đổi thành công và bài học từ các trường hợp tương tự. Ngoài ra, việc khai thác dữ liệu cũng đòi hỏi tư duy và bộ kỹ năng phù hợp.
Trong quá trình khai thác và sử dụng dữ liệu số, DN Việt gặp phải nhiều thách thức. Đầu tiên, chưa có hệ thống quản lý dữ liệu chuyên nghiệp và chưa biết cách đảm bảo tính bảo mật và riêng tư của dữ liệu. Điều này dẫn đến sự không đồng bộ và phân mảnh trong các hệ thống và giải pháp. Khó khăn tiếp theo đến từ việc nhiều hệ thống không cho phép truy cập dữ liệu, thiếu nhân lực kỹ sư liên quan đến dữ liệu và sự thiếu nhận thức đúng đắn từ phía lãnh đạo DN. Việc tuân thủ các quy định pháp luật liên quan đến dữ liệu và bảo vệ quyền riêng tư của khách hàng cũng đòi hỏi sự chú ý đặc biệt.
Đại diện của Rikkeisoft cũng cho biết, DN ở quy mô nhỏ có thể dễ dàng xử lý và khai thác dữ liệu thu thập được, tuy nhiên, họ không nhận thấy được tác động rõ ràng do bài toán quy mô nhỏ. Điều này dẫn đến sự thiếu nhận thức về tầm quan trọng của dữ liệu số và sự ưu tiên cho các yếu tố khác trong quá trình phát triển doanh thu và lợi ích nhanh hơn. Trong khi đó, DN ở quy mô lớn gặp phải nhiều vấn đề hơn trong việc xây dựng và khai thác dữ liệu gấp nhiều lần các đơn vị nhỏ. Vì vậy, bài toán thiếu nguồn lực con người và công nghệ sớm xuất hiện với DN lớn.
Do mọi hoạt động phát triển của đều cho ra dữ liệu nên để có thể tận dụng nguồn tài nguyên này, ngay khi mới thành lập, DN nên bắt đầu xây dựng hệ thống hoặc giải pháp để tổng hợp và đồng nhất dữ liệu. “Vì một kho dữ liệu đảm bảo yếu tố về chất lượng và số lượng sẽ có thể tạo điều kiện DN đưa ra quyết định chính xác, tiếp bước cho lộ trình CĐS sau này”, ông Quân lý giải.
Theo đánh giá của ông Ngô Minh Quân, mặc dù đã có những quy định liên quan đến quản lý, bảo vệ, chia sẻ dữ liệu ở Việt Nam, nhưng chưa có sự đồng bộ và đầy đủ để đảm bảo quyền lợi và lợi ích của các bên liên quan. Ví dụ, chưa có quy định cụ thể về bảo vệ quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân. Điều này làm cho nhiều doanh nghiệp còn e ngại và chưa thể lên kế hoạch lâu dài cho việc số hóa dữ liệu.
Để nâng cao hiệu quả sử dụng dữ liệu số, ông Quân cho rằng cơ quan quản lý cần hoàn thiện cơ chế pháp lý và quy định liên quan đến dữ liệu số, đảm bảo tính đồng bộ và phù hợp với quy định quốc tế. Điều này sẽ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp và tổ chức sử dụng dữ liệu một cách an toàn và hiệu quả.
Ngoài ra, cần thúc đẩy đào tạo và nâng cao năng lực cho nhân viên, giúp tăng cường khả năng khai thác, xử lý và quản lý dữ liệu số. Việc này sẽ giúp doanh nghiệp nắm bắt được tiềm năng và giá trị của dữ liệu, và đồng thời xử lý dữ liệu một cách chính xác và hiệu quả.
Bên cạnh đó, để nâng cao việc sử dụng dữ liệu số, cần có sự đồng bộ trong quy định pháp lý và quy định liên quan đến dữ liệu, đào tạo và nâng cao năng lực cho nhân viên, và tạo điều kiện cho doanh nghiệp và tổ chức sử dụng dữ liệu một cách an toàn và hiệu quả.
Cơ quan quản lý cũng cần tăng cường cơ chế kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm liên quan đến dữ liệu số, đảm bảo an toàn, bảo mật và chia sẻ thông tin một cách hợp pháp và công bằng.
Cuối cùng, đó là việc tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các tổ chức và DN để tiếp cận cũng như sử dụng dữ liệu một cách hiệu quả, bằng cách thúc đẩy đổi mới công nghệ và xây dựng hệ sinh thái dữ liệu số phát triển.
