 |
| “Lập trường của Trung Quốc về chiến tranh thương mại vẫn nhất quán: chúng tôi không muốn nhưng cũng không sợ”. |
Phát biểu hôm Chủ Nhật 12/10, người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc cáo buộc Washington áp dụng “tiêu chuẩn kép” và lạm dụng khái niệm an ninh quốc gia khi siết kiểm soát xuất khẩu và trừng phạt các sản phẩm Trung Quốc, trong đó có thiết bị bán dẫn và chip.
“Lập trường của Trung Quốc về chiến tranh thương mại vẫn nhất quán: chúng tôi không muốn, nhưng cũng không sợ”, người phát ngôn nhấn mạnh, đồng thời khẳng định việc cố tình đe dọa áp thuế cao “không phải là cách đúng đắn để hòa hợp với Trung Quốc”.
Căng thẳng leo thang vì đất hiếm
Trước đó, Bắc Kinh vừa công bố các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mới đối với khoáng sản đất hiếm - nguồn vật liệu thiết yếu trong sản xuất chip, pin và thiết bị quốc phòng. Các quy định mới yêu cầu các thực thể nước ngoài phải xin giấy phép nếu sản phẩm chứa hơn 0,1% đất hiếm có nguồn gốc từ Trung Quốc, và sẽ từ chối đơn xin liên quan đến mục đích quân sự.
Phía Trung Quốc khẳng định đây là “biện pháp hợp pháp” theo luật quốc tế, nhằm “bảo vệ hòa bình thế giới và ổn định khu vực” trong bối cảnh an ninh toàn cầu biến động.
Tuy nhiên, Washington cho rằng đây là “hành động giành quyền lực”, đồng thời tuyên bố sẽ áp đặt biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với “bất kỳ và tất cả các phần mềm quan trọng”. Tổng thống Trump cũng cảnh báo trên mạng xã hội rằng “không đời nào Trung Quốc được phép giam cầm thế giới bằng chính sách đất hiếm của mình.”
Các tuyên bố này đã khiến thị trường chứng khoán Mỹ mất hơn 2.000 tỷ USD giá trị chỉ trong một ngày.
Ngay sau động thái của Bắc Kinh, Tổng thống Trump công bố áp mức thuế mới 100% đối với hàng hóa Trung Quốc, “cao hơn bất kỳ mức thuế nào hiện tại”, bắt đầu từ ngày 1/11.
Đáp lại, Trung Quốc tuyên bố sẽ bắt đầu thu phí tàu thuyền Hoa Kỳ cập cảng Trung Quốc từ ngày 14/10, tương ứng với mức phí mới mà Mỹ áp dụng cho tàu Trung Quốc.
Bộ Thương mại Trung Quốc gọi đây là “hành động phòng thủ thụ động cần thiết”, cáo buộc các biện pháp của Mỹ “làm suy yếu nghiêm trọng bầu không khí đàm phán thương mại giữa hai bên.”
Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), Mỹ hiện chỉ chiếm 0,1% sản lượng đóng tàu toàn cầu, trong khi Trung Quốc chiếm tới 53,3%.
Triển vọng đối thoại mong manh
Căng thẳng thương mại leo thang diễn ra chỉ vài tuần trước cuộc gặp dự kiến giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình bên lề Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại Hàn Quốc vào cuối tháng 10.
Hai bên từng tổ chức nhiều vòng đàm phán tại Geneva, London, Stockholm và Madrid trong năm nay, với những tiến triển nhất định liên quan đến việc thoái vốn TikTok tại Mỹ. Tuy nhiên, sau khi Trung Quốc thắt chặt kiểm soát đất hiếm, ông Trump đã đe dọa hủy cuộc gặp với ông Tập.
Giới quan sát cho rằng tuyên bố “không sợ chiến tranh thương mại” của Bắc Kinh cho thấy Trung Quốc đang chuẩn bị cho một giai đoạn đối đầu kinh tế kéo dài, trong khi cả hai nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn đang tìm cách định hình lại trật tự thương mại toàn cầu trong kỷ nguyên mới.
