Việt Nam xếp thứ 5 ASEAN trên chỉ số quốc gia số GSMA năm 2026

Kết quả nằm trong báo cáo Digital Nations 2026 mang chủ đề xây dựng hệ sinh thái số tin cậy tại ASEAN do GSMA phát hành tháng 9/2026. Nhóm tác giả gồm ông Kenechi Okeleke, Giám đốc cấp cao, và bà Celine Yuan, chuyên viên phân tích cấp cao phụ trách Trung Quốc và châu Á Thái Bình Dương của GSMA Intelligence.

Bộ chỉ số quốc gia số năm nay chấm điểm 22 nền kinh tế châu Á Thái Bình Dương, trong đó có đủ 11 thành viên ASEAN, dựa trên năm thành phần gồm hạ tầng, đổi mới sáng tạo, quản trị dữ liệu, an ninh và con người.

Việt Nam đứng giữa bảng xếp hạng chỉ số quốc gia số ASEAN

Singapore tiếp tục dẫn đầu khu vực với 88 điểm, Malaysia đứng thứ hai với 70 điểm, tiếp theo là Thái Lan và Philippines lần lượt ở vị trí thứ 3 và thứ 4. Việt Nam xếp thứ 5, trên Brunei, Indonesia, Lào, Campuchia, Myanmar và Timor-Leste. Timor-Leste lần đầu được đưa vào Chỉ số quốc gia số, đạt 17 điểm.

Phần nội dung của báo cáo không nêu điểm tổng hợp của Việt Nam. Tuy nhiên, theo biểu đồ xếp hạng gốc, cột điểm của Việt Nam nằm quanh mốc 55, thấp hơn Singapore khoảng 33 điểm và Malaysia khoảng 15 điểm. GSMA Intelligence cho rằng giá trị của Chỉ số quốc gia số nằm ở việc phân tích từng thành phần, qua đó giúp chính phủ và các đối tác xác định những lĩnh vực cần tập trung nguồn lực, thay vì chỉ nhìn vào thứ hạng giữa các quốc gia.

Việt Nam đứng thứ 5 trong 11 nước ASEAN trên chỉ số quốc gia số năm 2026. Đồ họa: Điện tử và Ứng dụng, theo số liệu GSMA Intelligence

Xét từng thành phần của Chỉ số quốc gia số, Việt Nam có bốn trụ cột đạt từ 50 đến 75 điểm, gồm hạ tầng, quản trị dữ liệu, an ninh và con người. Trong đó, hạ tầng, quản trị dữ liệu và con người đều tăng điểm so với năm 2025, còn an ninh giữ nguyên. Đổi mới sáng tạo là trụ cột duy nhất nằm trong nhóm 25 đến 49 điểm và không thay đổi điểm số sau một năm.

Ba trong năm trụ cột quốc gia số của Việt Nam tăng điểm so với năm 2025. Đồ họa: Điện tử và Ứng dụng, theo số liệu GSMA Intelligence

So với các nước trong khu vực, Việt Nam không phải trường hợp duy nhất có điểm đổi mới sáng tạo thấp. Theo GSMA, 7 trong 11 nước ASEAN tăng điểm ở trụ cột này trong năm qua, trong đó Philippines tăng 3 điểm, mức tăng cao nhất. Dù vậy, đổi mới sáng tạo vẫn có điểm trung bình thấp nhất trong 5 trụ cột của ASEAN, do những hạn chế kéo dài về thương mại hóa kết quả nghiên cứu, vốn đầu tư mạo hiểm, tạo lập sở hữu trí tuệ và mở rộng quy mô công nghệ. Ngược lại, an ninh có điểm trung bình cao nhất với 64 điểm, tiếp đến là con người với 62 điểm.

Theo dữ liệu của GSMA, khoảng cách giữa Việt Nam và nhóm dẫn đầu thể hiện rõ ở nhóm điểm cao nhất. Singapore có cả 5 trụ cột đạt từ 76 đến 100 điểm. Malaysia có 2 trụ cột là quản trị dữ liệu và con người đạt nhóm điểm này, trong khi Thái Lan và Philippines mỗi nước có 1 trụ cột quản trị dữ liệu. Việt Nam chưa có trụ cột nào đạt từ 76 đến 100 điểm.

Điểm năm trụ cột quốc gia số của 11 nước ASEAN năm 2026, hàng Việt Nam được làm nổi. Đồ họa: Điện tử và Ứng dụng, theo GSMA Intelligence

Niềm tin số trở thành thước đo mới của quốc gia số

Theo GSMA, năm 2026 đánh dấu giai đoạn ASEAN chuyển từ mở rộng kết nối sang hội nhập và thúc đẩy chuyển đổi số thông minh. Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN lần thứ 6 hồi tháng 1 đã thông qua Kế hoạch tổng thể số ASEAN 2030, tạo định hướng cho hợp tác số của khu vực trong những năm tới. Đến tháng 5, các nước thành viên hoàn tất đàm phán Hiệp định khung kinh tế số ASEAN (DEFA) và dự kiến ký chính thức vào tháng 11. GSMA ước tính DEFA có thể giúp quy mô nền kinh tế số ASEAN tăng từ 1.000 tỷ USD lên 2.000 tỷ USD vào năm 2030.

Các hình thức lừa đảo bằng công nghệ giả mạo khuôn mặt, nhân bản giọng nói và mạo danh số ngày càng tinh vi, khiến niềm tin số trở thành vấn đề xuyên suốt 5 thành phần của Chỉ số quốc gia số. GSMA xác định 4 nền tảng tạo nên niềm tin số gồm định danh, liên lạc, mạng lưới bền vững và trí tuệ tập thể. Báo cáo cho rằng nhà mạng di động giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng niềm tin số vì tham gia vào cả 4 nền tảng này.

Bốn nền tảng niềm tin số trong khung đánh giá của GSMA Intelligence. Đồ họa: Điện tử và Ứng dụng

Các quy định về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân tại Việt Nam tiếp tục được hoàn thiện sau khi nước ta đưa dự thảo nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân ra lấy ý kiến vào tháng 3/2026. Nghị định số 330/2026/NĐ-CP sau đó đã được ban hành và có hiệu lực từ ngày 19/8/2026, quy định cụ thể các hành vi vi phạm, mức phạt và biện pháp khắc phục. Cùng với Luật An ninh mạng và các quy định về bảo vệ hệ thống thông tin trọng yếu, những quy định này góp phần tăng cường khả năng chống chịu của Việt Nam trước các nguy cơ trên không gian mạng.

Về phía doanh nghiệp, Viettel xây dựng lớp dự phòng cho mạng lõi 5G để duy trì liên lạc khi đường truyền mặt đất bị hư hại. Khi xảy ra bão lớn ven biển, nhà mạng có thể kích hoạt các lát cắt lưu lượng ưu tiên cho liên lạc của cơ quan nhà nước và lực lượng cứu hộ, giúp duy trì dịch vụ trong những tình huống khẩn cấp.

GSMA ghi nhận Việt Nam đã phê duyệt Chiến lược chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2026 đến 2030, hướng tới xây dựng quốc gia số vận hành dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo vào năm 2045. Chiến lược đặt mục tiêu số hóa toàn bộ hồ sơ hành chính vào năm 2030, đồng thời nâng tỷ trọng kinh tế số lên ít nhất 30% GDP. Việt Nam xác định dữ liệu và trí tuệ nhân tạo là những động lực tăng trưởng then chốt trong quá trình chuyển đổi số.

GSMA khuyến nghị chính phủ các nước tập trung vào 5 hướng gồm xây dựng hệ sinh thái định danh tin cậy, tăng cường bảo mật liên lạc, nâng cao khả năng chống chịu trước các mối đe dọa an ninh mạng, thúc đẩy quản trị dữ liệu và trí tuệ nhân tạo đáng tin cậy, đồng thời mở rộng hợp tác trong khu vực. Báo cáo dẫn khung liên thông định danh số ASEAN làm ví dụ. Khi các nước thống nhất quy tắc kỹ thuật, doanh nghiệp tại Indonesia có thể xác minh khách hàng doanh nghiệp tại Việt Nam mà không cần xử lý giấy tờ thủ công.

Với vị trí thứ 5 trên Chỉ số quốc gia số của GSMA, Việt Nam đang có nền tảng tương đối tốt ở hạ tầng, quản trị dữ liệu và con người.Để tiệm cận Singapore và Malaysia, Việt Nam cần tập trung cải thiện đổi mới sáng tạo, từ thương mại hóa kết quả nghiên cứu đến phát triển sở hữu trí tuệ và mở rộng quy mô công nghệ. Niềm tin số cũng giữ vai trò quan trọng khi người dân và doanh nghiệp ngày càng đưa nhiều hoạt động lên môi trường số. Định danh, dữ liệu, liên lạc và các hệ thống số được bảo vệ tốt sẽ củng cố niềm tin của người dân và doanh nghiệp khi sử dụng các dịch vụ số.