Ảnh chụp trên không các hồ bốc hơi để khai thác lithium tại bãi muối Salar de Olaroz, gần thị trấn Olaroz Chico, tỉnh Jujuy, Argentina.
Thỏa thuận lịch sử
Thỏa thuận giữa EU và năm quốc gia Nam Mỹ dự kiến tạo ra khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới, bao phủ hơn 700 triệu dân và chiếm 20% tổng sản phẩm quốc nội toàn cầu.
Điểm nhấn của thỏa thuận nằm ở việc tiếp cận "vàng trắng" lithium - nguyên liệu then chốt cho cuộc cách mạng công nghệ xanh.
Các chuyên gia nhận định lithium là "mỏ vàng" của tương lai. Khu vực Mỹ Latinh hiện nắm giữ hơn 50% trữ lượng lithium toàn cầu, với Argentina (21%) và Chile (11%) dẫn đầu.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen mô tả thỏa thuận thương mại EU-Mercosur là một “thỏa thuận đôi bên cùng có lợi” có thể giúp các công ty EU tiết kiệm 4 tỷ euro (4,24 tỷ đô la) tiền thuế xuất khẩu mỗi năm.
Trong khi đó, Kaja Kallas, người đứng đầu chính sách đối ngoại của EU, đã nêu bật tầm quan trọng của việc tiếp cận các nguyên liệu thô quan trọng trong tuyên bố của bà về thỏa thuận thương mại.
Kallas cho biết vào thứ sáu: “Đối với người châu Âu, nó mở ra một khu vực rộng lớn để giao thương tự do, bao gồm cả việc tiếp cận các nguyên liệu thô quan trọng và giảm thiểu nguy cơ các đối thủ cạnh tranh thay thế chúng tôi khi chúng tôi vắng mặt”.
Bà Kaja Kallas, lãnh đạo chính sách đối ngoại EU, nhấn mạnh: "Đây là cơ hội giảm phụ thuộc vào Trung Quốc về nguồn nguyên liệu quan trọng".
Những thách thức
Không phải tất cả các quốc gia EU đều ủng hộ thỏa thuận. Pháp và Ba Lan lo ngại sẽ gây bất lợi cho ngành nông nghiệp.
Tuy nhiên, Liên đoàn Công nghiệp Đức (BDI) đánh giá cao thỏa thuận, cho rằng đây là "cơ hội chiến lược" đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu.
Ý nghĩa chiến lược
Theo chuyên gia kinh tế Federico Steinberg, nghiên cứu viên thỉnh giảng của chương trình Châu Âu, Nga và Á-Âu tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, một tổ chức nghiên cứu uy tín của Hoa Kỳ, có ba yếu tố khiến một thỏa thuận có thể thực hiện được sau một phần tư thế kỷ đàm phán bị đình trệ.
Đó là sự trỗi dậy của chủ nghĩa bảo hộ, ”được minh chứng bằng việc Donald Trump tái đắc cử”, thực tế là Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva và Javier Milei của Argentina là những người ủng hộ mạnh mẽ cho một thỏa thuận và “những cân nhắc chiến lược quan trọng từ phía EU”, chẳng hạn như những lo ngại đang diễn ra liên quan đến sự mở rộng nhanh chóng của hoạt động thương mại và đầu tư của Trung Quốc tại Mỹ Latinh.
Theo các điều khoản của thỏa thuận, Steinberg cho biết các công ty châu Âu có khả năng tiếp cận tốt hơn với thị trường mua sắm công, các ngành dịch vụ giá trị cao và các nguyên liệu thô quan trọng như lithium.
“Đổi lại, Liên minh châu Âu sẽ giảm thuế đối với các sản phẩm nông nghiệp và hàng hóa khác và đóng góp 1,8 tỷ euro thông qua sáng kiến Global Gateway để hỗ trợ quá trình chuyển đổi xanh và số hóa của Mercosur”, Steinberg cho biết trong một lưu ý được công bố vào thứ sáu.
Trong khi một số người ở châu Âu vẫn không hài lòng về các điều khoản được đề xuất, hiệp định thương mại EU-Mercosur đã được Liên đoàn Công nghiệp Đức (BDI) - một nhóm các nhà sản xuất dịch vụ liên quan đến công nghiệp Đức, sử dụng khoảng 8 triệu lao động - hoan nghênh nồng nhiệt.
BDI cho biết trong một tuyên bố vào ngày 6 tháng 12 rằng: “Thỏa thuận thương mại EU-Mercosur mang đến một cơ hội to lớn để đa dạng hóa khả năng tiếp cận các nguyên liệu thô quan trọng như lithium và đồng, vốn rất cần thiết cho các ngành công nghiệp chủ chốt như xe điện và năng lượng tái tạo” .
Họ nói thêm rằng: “Trong thời đại thương mại toàn cầu ngày càng phân mảnh, hiệp định thương mại này gửi đi một thông điệp rõ ràng và mang tính chiến lược nhằm ủng hộ thương mại tự do và dựa trên luật lệ”.
