Tuy nhiên, môi trường kinh doanh số cũng tiềm ẩn không ít thách thức và rủi ro. Các cuộc khủng hoảng kinh tế, địa chính trị, thiên tai, dịch bệnh... đều có thể tác động tiêu cực đến hoạt động TMĐT. Xu hướng bảo hộ mậu dịch ngày càng gia tăng cũng khiến các DN gặp nhiều trở ngại trong buôn bán, xuất nhập khẩu.
Để vượt qua những thách thức đó, đảm bảo sự phát triển lâu dài, bền vững của lĩnh vực TMĐT, các chuyên gia cho rằng cần có những phương pháp, công cụ và giải pháp kinh doanh phù hợp. Kênh bán hàng, quy trình quản lý và nền tảng công nghệ cũng cần được đổi mới để thích ứng với bối cảnh mới.
TMĐT - động lực thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia
Phát biểu tại Hội thảo khoa học quốc gia “Phát triển kinh tế số bền vững” diễn ra vào tháng 10 vừa qua, ông Trần Minh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Kinh tế số và Xã hội số, Bộ Thông tin và Truyền thông (Bộ TT&TT) cho biết, tốc độ phát triển kinh tế số của Việt Nam hiện nay gấp 3 lần tốc độ phát triển GDP. Với tốc độ phát triển như vậy sẽ kéo tốc độ phát triển GDP cao hơn.
Vụ trưởng Vụ Kinh tế số và Xã hội số, Bộ TT&TT cho rằng muốn phát triển kinh tế số bền vững phải có quản trị số, sử dụng các công cụ quản trị số đo lường online theo ngày, giờ tháng, chứ không dựa vào báo cáo của các bộ, ngành và các địa phương, doanh nghiệp. Với những dữ liệu như vậy, các cơ quan chức năng có thể đưa ra những quyết định cho những vấn đề về kinh tế số một cách nhanh chóng, kịp thời dựa trên dữ liệu.
Ông Trần Minh Tuấn: tốc độ phát triển kinh tế số của Việt Nam hiện nay gấp 3 lần tốc độ phát triển GDP
Còn theo các chuyên gia, sự phát triển của kinh tế số và TMĐT đã và đang tạo nên những chuyển biến tích cực cho nền kinh tế. Không chỉ thúc đẩy tăng trưởng chung, TMĐT còn là phương tiện hữu hiệu để các doanh nghiệp tiến hành cải tiến, chuyển đổi công nghệ nhằm tăng năng suất lao động, năng lực cạnh tranh.
Cùng với đó, TMĐT còn là công cụ để các doanh nghiệp tiếp cận những nguồn thông tin, dữ liệu quan trọng; kết nối với khách hàng và đối tác toàn cầu. Những ưu điểm về chi phí, thời gian và tính tiện dụng cũng giúp TMĐT có khả năng thu hút lượng lớn khách hàng.
Ở cấp vĩ mô, TMĐT không chỉ có vai trò quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính và dịch vụ công mà còn là đòn bẩy thúc đẩy chuyển đổi số trên phạm vi toàn quốc. Việc hiện đại hóa các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội nhờ TMĐT giúp nâng cao năng lực cạnh tranh, tăng tốc độ tăng trưởng kinh tế quốc gia.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý rằng bên cạnh những tác động tích cực, TMĐT nếu không được quản lý hợp lý cũng gây ra một số vấn đề môi trường và xã hội như rác thải điện tử, tiêu thụ năng lượng cao ở các trung tâm dữ liệu, giảm sút các mối quan hệ xã hội do ảnh hưởng của mạng xã hội...
Do đó, để thúc đẩy TMĐT phát triển bền vững, các cơ quan quản lý cần có những quy định phù hợp để đảm bảo sự cân bằng giữa phát triển về kinh tế và đảm bảo các khía cạnh môi trường - xã hội.
Bài toán phát triển TMĐT bền vững
Theo các chuyên gia kinh tế, để phát triển TMĐT một cách bền vững, cần tập trung vào hai vấn đề chính là nâng cao năng lực của doanh nghiệp và hoàn thiện chính sách, pháp luật.
Về phía doanh nghiệp TMĐT, vấn đề đặt ra là cần nâng cao nhận thức và năng lực chuyển đổi số. Hiện nay, rất nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn chưa nhận thức đầy đủ vai trò của việc ứng dụng công nghệ số trong hoạt động kinh doanh.
Số khác vẫn gặp các rào cản như thiếu nguồn nhân lực, thiếu hệ thống công nghệ và thiết bị phù hợp. Điều này khiến các doanh nghiệp gặp khó khăn khi muốn chuyển đổi các hoạt động lên nền tảng số nhằm mở rộng và phát triển TMĐT.
Vì vậy, để thúc đẩy TMĐT bền vững, các doanh nghiệp cần chủ động đầu tư đào tạo nâng cao nhận thức, kiến thức chuyển đổi số. Bên cạnh đó, để hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ, Chính phủ cần có chính sách đào tạo, cung cấp giải pháp công nghệ số cho doanh nghiệp.
Về phía nhà quản lý, cần sớm hoàn thiện các văn bản pháp luật liên quan đến TMĐT như Luật Giao dịch điện tử, Luật Bảo vệ người tiêu dùng... để tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động TMĐT lành mạnh, minh bạch. Việc này không chỉ tạo niềm tin cho người tiêu dùng mà còn giúp các nhà đầu tư an tâm triển khai các hoạt động TMĐT bền vững.
6 giải pháp thúc đẩy TMĐT bền vững
Trên cơ sở phân tích các xu hướng và vấn đề của TMĐT hiện nay, các chuyên gia kinh tế đã đề xuất 6 giải pháp trọng tâm để phát triển lĩnh vực này một cách bền vững:
Một là, các doanh nghiệp TMĐT cần chú trọng đến trách nhiệm xã hội, tăng cường bán các sản phẩm có chất lượng, rõ nguồn gốc, thân thiện môi trường. Đây sẽ là yếu tố cạnh tranh quan trọng giúp thu hút khách hàng trong tương lai.
Hai là, đẩy mạnh đào tạo kiến thức và nhận thức về TMĐT bền vững cho các doanh nghiệp. Các cơ quan quản lý cần xây dựng các chương trình đào tạo, hội thảo cập nhật kiến thức và chia sẻ kinh nghiệm cho doanh nghiệp.
Ba là, khuyến khích doanh nghiệp phát triển, ứng dụng đa dạng các công cụ và nền tảng số để mở rộng phạm vi kinh doanh TMĐT. Các công cụ TMĐT như thương mại điện tử, truyền thông xã hội, livestream bán hàng... cần được tận dụng để phục vụ khách hàng tốt hơn.
Bốn là, các địa phương cần chủ động triển khai chuyển đổi số để hỗ trợ doanh nghiệp phát triển TMĐT tại địa bàn. Chính quyền các tỉnh thành có thể ban hành các chính sách ưu đãi, cơ chế hỗ trợ đặc thù cho các doanh nghiệp TMĐT.
Năm là, tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý điều chỉnh các hoạt động giao dịch điện tử, TMĐT. Luật cần quy định cụ thể quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia, đặc biệt lưu ý đến quyền lợi của người tiêu dùng.
Sáu là, đầu tư hạ tầng kỹ thuật số đồng bộ để tạo nền tảng phát triển cho TMĐT như: mạng băng thông rộng, hệ thống thanh toán điện tử, kho bãi và vận chuyển hiện đại...
Những giải pháp trên sẽ giúp thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực TMĐT. Đồng thời, việc phát triển kinh tế số theo hướng bền vững, hài hòa các mục tiêu về kinh tế, môi trường và xã hội là hết sức cần thiết, giúp Việt Nam thích ứng hiệu quả với cuộc CMCN 4.0.
(Bài đăng ấn phẩm in Tạp chí Điện tử và Ứng dụng số 06 tháng 12/2023).
