Sáng 17/9, mưa lớn kéo dài khiến hàng loạt tuyến phố Hà Nội ngập sâu, giao thông ùn tắc đúng giờ cao điểm. Đây cũng là một trong những lần đầu mini app “Bản đồ mưa ngập” trên ứng dụng Công dân Thủ đô số iHanoi phải đối mặt với một trận mưa lớn diện rộng sau khi được đưa vào vận hành đầu tháng 9.
Tuy nhiên, đúng thời điểm nhu cầu tra cứu thông tin ngập tăng cao, một số người dùng phản ánh bản đồ không tải được đầy đủ hoặc không hiển thị tình trạng ngập tại một số vị trí thực tế đang ngập. Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội cho biết sẽ kiểm tra lại hệ thống.
Ngày 3/9, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội chính thức đưa mini app “Bản đồ mưa ngập” vào vận hành trên iHanoi. Công cụ được phát triển nhằm cung cấp thông tin về tình trạng mưa, điểm ngập trên địa bàn thành phố, qua đó giúp người dân chủ động lựa chọn lộ trình khi di chuyển.
Theo thông tin được công bố khi ra mắt, dữ liệu trên bản đồ được trích xuất trực tiếp qua API từ hệ thống trạm giám sát tự động do Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội quản lý, vận hành.
 |
| Một đoạn đường ngập trên địa bàn phường Tây Mỗ. |
Thông tin về tình trạng mưa và độ sâu ngập được cập nhật liên tục theo thời gian thực, kèm tọa độ của từng điểm đo. Khi chọn một vị trí trên bản đồ, người dùng có thể xem tên điểm, địa chỉ, lượng mưa và mức độ ngập.
Ngoài chức năng tra cứu, hệ thống còn được thiết kế để chủ động gửi cảnh báo tới điện thoại. Người dùng có thể thiết lập cảnh báo mưa lớn hoặc ngập lụt trong phạm vi từ 1 km đến 100 km tính từ vị trí hiện tại.
Việc đưa dữ liệu quan trắc lên iHanoi được kỳ vọng tạo ra một kênh thông tin tập trung thay vì người dân phải tìm kiếm tình trạng ngập từ nhiều nguồn khác nhau, đặc biệt trên mạng xã hội.
Chỉ khoảng hai tuần sau khi được đưa vào vận hành, trận mưa lớn ngày 17/9 trở thành phép thử thực tế đáng chú ý đối với hệ thống này.
Từ đêm 16 đến sáng 17/9, Hà Nội xuất hiện mưa lớn trên diện rộng. Theo báo cáo của Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội, lượng mưa phổ biến đạt 80–160 mm; một số nơi cao hơn đáng kể như trạm bơm Đồng Bông I ở Từ Liêm 199 mm, Hai Bà Trưng 188 mm, Tây Mỗ 177,3 mm, hai điểm tại Cầu Giấy lần lượt 175,4 mm và 166 mm.
Nhiều khu vực xuất hiện úng ngập như Dương Đình Nghệ - Phạm Hùng, Triều Khúc, Tố Hữu, Lương Thế Vinh, khu vực Mỹ Đình và một số tuyến đường phía Tây Hà Nội. Riêng tại Tố Hữu, có thời điểm nước ngập khoảng 50 cm.
Trong khi đó, việc tra cứu trên “Bản đồ mưa ngập” lại phát sinh vấn đề.
Theo ghi nhận sáng 17/9, một số người dùng phản ánh ứng dụng không tải đầy đủ bản đồ hoặc chỉ hiển thị thông tin lượng mưa mà chưa cho thấy những điểm đang xảy ra ngập úng.
Đáng chú ý, tại đường Đồng Me, người dân ghi nhận nước ngập đến khoảng nửa bánh xe ô tô nhưng vị trí này chưa xuất hiện tương ứng trên “Bản đồ mưa ngập”. Đây là khoảng chênh lệch đáng chú ý giữa tình trạng ngoài thực địa và dữ liệu mà người dùng nhận được trên ứng dụng tại cùng thời điểm.
Trong khi đó, hệ thống dữ liệu của cơ quan thoát nước vẫn ghi nhận hàng loạt vị trí úng ngập. Đến 11h30 ngày 17/9, toàn hệ thống ghi nhận 25 vị trí; đến 15h vẫn còn 19 điểm úng ngập.
Điều này đặt ra câu hỏi về khả năng truyền và đồng bộ dữ liệu từ hệ thống quan trắc, hệ thống của đơn vị thoát nước đến lớp hiển thị cuối cùng mà người dân sử dụng trên iHanoi.
 |
| Tính đến trưa ngày 17/9 tính năng "Bản đồ mưa ngập" trên iHanoi đã biến mất. |
Theo ghi nhận của phóng viên Điện tử và Ứng dụng, trưa ngày 17/9, tính năng "Bản đồ mưa ngập" đã biến mất khỏi ứng dụng iHanoi.
Anh Trí làm việc tại khu Mỹ Đình cho biết: "Trước đây tôi từng thấy mục Bản đồ mưa ngập trên iHanoi nên lúc trưa nay, khi gặp đoạn đường ngập, tôi mở ứng dụng để xem. Tuy nhiên, tôi tìm lại thì không thấy tính năng này nữa".
“Tôi nghĩ bản đồ ngập sẽ hữu ích nhất vào đúng những ngày mưa lớn như hôm nay. Người đi làm chỉ cần biết phía trước có đoạn nào ngập, mức nước ra sao để chủ động đổi đường. Nếu tính năng không còn xuất hiện trên iHanoi đúng lúc cần sử dụng thì khá đáng tiếc. Tôi mong thành phố sớm khôi phục và cập nhật dữ liệu sát thực tế hơn, vì thông tin chậm vài chục phút cũng có thể khiến người đi đường đi vào điểm ngập”, anh Trí chia sẻ.
Trao đổi với báo chí về tình trạng trên, đại diện Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội cho biết hệ thống gặp một số trục trặc kỹ thuật do các bên đang trong quá trình khớp nối lại dữ liệu giữa các hệ thống. Theo đơn vị này, thông tin trên đường truyền riêng của công ty vẫn hoạt động bình thường.
Ở phía cơ quan quản lý, ông Cù Ngọc Trang, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, cho biết đơn vị sẽ kiểm tra ngay tình trạng người dùng phản ánh không tải được bản đồ.
Đối với những vị trí thực tế đã ngập nhưng chưa được cập nhật trên mini app, lãnh đạo Sở cho biết Hà Nội hiện còn thiếu nhiều cảm biến tự động, trong khi khả năng theo dõi ngập phụ thuộc lớn vào hạ tầng cảm biến.
Như vậy, vấn đề ghi nhận trong sáng 17/9 không chỉ nằm ở giao diện của một mini app. Đằng sau “Bản đồ mưa ngập” là chuỗi dữ liệu gồm thiết bị quan trắc, cảm biến, hệ thống của đơn vị thoát nước, kết nối API và nền tảng iHanoi. Một điểm ngập không được cảm biến ghi nhận, dữ liệu truyền chậm hoặc quá trình liên thông giữa các hệ thống gặp trục trặc đều có thể khiến thông tin cuối cùng đến người dùng thiếu hoặc chậm so với thực tế.
Điều này càng đáng chú ý khi lượng mưa trong đợt này ở mức rất lớn. Theo Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố Hà Nội, tính đến 9h ngày 17/9, lượng mưa tích lũy trong đợt mưa kéo dài nhiều ngày tại nhiều nơi đã vượt 400 mm; Yên Sở đạt 570,8 mm, Hai Bà Trưng 550,3 mm, Cầu Giấy 439,2 mm và Thanh Liệt 435 mm.
Với một nền tảng phục vụ cảnh báo và hỗ trợ người dân lựa chọn lộ trình, giá trị của dữ liệu thời gian thực phụ thuộc không chỉ vào tốc độ hiển thị mà còn vào độ phủ của mạng lưới cảm biến, độ ổn định của kết nối và khả năng cập nhật chính xác tình trạng ngoài thực địa.
Sự cố trong trận mưa ngày 17/9 vì vậy cũng là phép thử thực tế đối với mô hình ứng dụng dữ liệu trong quản lý đô thị thông minh của Hà Nội. Việc khắc phục kết nối, mở rộng điểm quan trắc và làm rõ cơ chế cập nhật đối với những nơi chưa có cảm biến sẽ quyết định mức độ hữu ích của “Bản đồ mưa ngập” trong những trận mưa lớn tiếp theo.
