Trung Quốc tung loạt biện pháp kích thích kinh tế mạnh mẽ giữa căng thẳng thương mại

Thống đốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc Pan Gongsheng cho biết tại một cuộc họp báo rằng Trung Quốc sẽ cắt giảm lãi suất mua lại đảo ngược kỳ hạn bảy ngày 10 điểm cơ bản từ 1,5% xuống 1,4%. Ảnh: Getty.

Bắc Kinh đã mở hầu bao kích thích nền kinh tế lớn thứ hai thế giới bằng gói chính sách tiền tệ mạnh mẽ nhất từ đầu năm 2025, trong bối cảnh căng thẳng thương mại với Mỹ đe dọa triển vọng tăng trưởng. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) cùng với các cơ quan quản lý tài chính hàng đầu hôm qua (7/5) đã đồng loạt công bố giảm lãi suất và tỷ lệ dự trữ bắt buộc, giải phóng hàng trăm tỷ USD vào nền kinh tế đang chật vật.

Động thái này diễn ra đúng thời điểm nhạy cảm, chỉ vài giờ trước khi Bắc Kinh xác nhận cuộc gặp cấp cao sắp tới giữa Phó Thủ tướng Hà Lập Phong và Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tại Thụy Sĩ, trong nỗ lực giảm nhiệt cuộc chiến thuế quan đang leo thang giữa hai cường quốc kinh tế.

"Trung Quốc đang phải đối mặt với thách thức kinh tế nghiêm trọng nhất trong nhiều năm qua," nhận định của Li Wei, nhà kinh tế tại Viện Nghiên cứu Kinh tế Bắc Kinh. "Việc tung ra gói kích thích quy mô lớn như vậy cho thấy mức độ lo ngại của giới lãnh đạo về tác động từ cuộc chiến thương mại với Mỹ."

PBOC đã hạ lãi suất mua lại đảo ngược (reverse repo) kỳ hạn 7 ngày từ 1,5% xuống còn 1,4%, đồng thời giảm 0,5 điểm phần trăm tỷ lệ dự trữ bắt buộc (RRR) đối với các ngân hàng thương mại. Biện pháp này được ước tính sẽ bơm khoảng 1.000 tỷ nhân dân tệ (tương đương 138,6 tỷ USD) vào hệ thống tài chính, với mục tiêu kích thích cho vay và thúc đẩy tăng trưởng.

Theo các chuyên gia phân tích, đây là phản ứng trực tiếp trước những áp lực ngành xuất khẩu Trung Quốc đang phải chịu đựng sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump áp thuế lên tới 145% đối với nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc vào tháng trước. Bắc Kinh đã đáp trả bằng biện pháp tương tự, áp thuế 125% lên các sản phẩm Mỹ, khiến cuộc chiến thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới trở nên gay gắt hơn bao giờ hết.

Không chỉ dừng lại ở các biện pháp tiền tệ, chính quyền Trung Quốc còn nhắm đến những lĩnh vực đang gặp khó khăn như bất động sản và ô tô với các chính sách hỗ trợ đặc biệt. Lãi suất cho vay thế chấp nhà kỳ hạn 5 năm dành cho người mua nhà lần đầu sẽ giảm đáng kể, từ 2,85% xuống còn 2,6%. Thị trường bất động sản vốn đã trải qua nhiều năm khủng hoảng giờ đây lại càng chịu thêm áp lực từ các rào cản thương mại mới.

"Đây là một nỗ lực toàn diện nhằm cứu vãn tình hình," Zhang Min, nhà phân tích tại China Securities, cho biết. "Chính phủ đang cố gắng vừa giảm thiểu tác động từ cuộc chiến thương mại, vừa giải quyết những vấn đề cơ cấu tồn đọng trong nền kinh tế."

Đáng chú ý, PBOC cũng tuyên bố sẽ từng bước giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc với các công ty tài chính cho vay mua ô tô từ mức 5% hiện tại xuống 0%. Động thái này nhằm thúc đẩy tiêu dùng nội địa và hỗ trợ ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc, đặc biệt là các nhà sản xuất xe điện, vốn đang phải đối mặt với các rào cản thuế quan và phi thuế quan ngày càng tăng tại các thị trường phương Tây.

Trên thị trường tài chính, phản ứng ban đầu là tích cực. Chỉ số Shanghai Composite tăng 2,8% và Hang Seng Index tại Hồng Kông tăng 3,2% sau thông báo. Đồng nhân dân tệ cũng phục hồi một phần sau chuỗi ngày giảm giá so với đồng USD, nhưng vẫn ở mức thấp nhất trong 16 tháng qua.

Lynn Song, chuyên gia kinh tế trưởng khu vực Trung Quốc tại ING, cho rằng đây mới chỉ là khởi đầu của một loạt biện pháp kích thích có thể được triển khai trong những tháng tới. "Chúng tôi dự kiến lãi suất sẽ còn giảm thêm 20 điểm cơ bản và RRR sẽ giảm 50 điểm cơ bản nữa trong năm nay," Song nhận định. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng các động thái tiếp theo có thể phụ thuộc vào kết quả của cuộc đàm phán sắp tới và chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Giới quan sát đang đặc biệt chú ý đến cuộc gặp giữa Phó Thủ tướng Hà Lập Phong và Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tại Thụy Sĩ trong tuần này. Đây là cuộc đàm phán cấp cao đầu tiên kể từ khi cuộc chiến thuế quan mới bùng nổ, và kết quả của nó sẽ có tác động sâu rộng đến triển vọng kinh tế toàn cầu.

"Cả hai bên đều có nhiều điều để mất trong một cuộc chiến thương mại kéo dài," Sarah Johnson, chuyên gia kinh tế quốc tế tại Morgan Stanley, nhận xét. "Nhưng với áp lực chính trị ở cả hai nước, việc đạt được một thỏa thuận sẽ không hề dễ dàng."

Trong khi đó, các nền kinh tế châu Á khác đang theo dõi sát sao diễn biến tình hình, bởi một Trung Quốc tăng trưởng chậm lại sẽ có tác động dây chuyền đến toàn khu vực. Nhật Bản và Hàn Quốc, hai đối tác thương mại lớn của Trung Quốc, đã bày tỏ lo ngại về khả năng cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.

Theo dự báo mới nhất từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), tăng trưởng GDP của Trung Quốc năm 2025 có thể giảm xuống dưới 4% nếu cuộc chiến thương mại tiếp tục leo thang, mức thấp nhất trong hơn ba thập kỷ nếu không tính đến giai đoạn đại dịch Covid-19.

Với gói kích thích mới, Bắc Kinh đang gửi đi thông điệp rõ ràng: Họ sẵn sàng sử dụng mọi công cụ có sẵn để bảo vệ nền kinh tế trước những cơn gió ngược từ bên ngoài. Tuy nhiên, câu hỏi lớn vẫn còn đó: Liệu những biện pháp này có đủ mạnh để đối phó với những thách thức chưa từng có trong quan hệ kinh tế Mỹ-Trung hay không?