Cảnh báo về triển vọng kinh tế toàn cầu và Hoa Kỳ trong hai năm tới

Theo Mathias Cormann, Tổng thư ký OECD, tăng trưởng toàn cầu dự kiến ​​sẽ chậm lại từ 3,2% vào năm 2024 xuống còn 3,1% vào năm 2025 và 3,0% vào năm 2026. Trước đó, OECD đã dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu là 3,3% trong năm nay và năm sau.

Theo OECD, tăng trưởng GDP toàn cầu được dự báo sẽ suy giảm từ 3,2% năm 2024 xuống còn 3,1% năm 2025 và tiếp tục giảm xuống 3,0% vào năm 2026. Nguyên nhân chính được OECD chỉ ra là do các rào cản thương mại gia tăng tại một số nền kinh tế G20 cùng với sự leo thang của bất ổn địa chính trị và chính sách, gây áp lực lên đầu tư và chi tiêu của các hộ gia đình.

Đáng chú ý, báo cáo cũng dự báo tăng trưởng kinh tế Hoa Kỳ sẽ chậm lại đáng kể so với tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ gần đây, giảm xuống còn 2,2% vào năm 2025 và xuống thấp hơn nữa ở mức 1,6% vào năm 2026. Con số này thấp hơn nhiều so với dự báo trước đó được OECD công bố vào tháng 12/2024, khi tổ chức này ước tính tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ đạt 3,3% trong năm nay và năm sau, còn nền kinh tế Hoa Kỳ dự kiến tăng trưởng 2,4% vào năm 2025 và 2,1% vào năm 2026.

Mathias Cormann, Tổng thư ký OECD, trong cuộc trao đổi với Báo chí đã nhấn mạnh rằng sự không chắc chắn xung quanh chính sách thương mại là yếu tố quyết định dẫn đến việc phải điều chỉnh dự báo lần này. "Hiện tại, có một mức độ bất ổn rất đáng kể và rõ ràng là nền kinh tế toàn cầu sẽ được hưởng lợi từ sự gia tăng tính chắc chắn khi nói đến các thiết lập chính sách thương mại," ông Cormann chia sẻ. Báo cáo của OECD được xây dựng dựa trên giả định rằng thuế quan song phương giữa Hoa Kỳ với Canada và Mexico sẽ tăng thêm 25 điểm phần trăm đối với hầu hết các mặt hàng nhập khẩu từ tháng 4/2025.

Tác động tiêu cực từ chính sách thuế quan mới này không chỉ gây ra những hệ lụy đối với nền kinh tế Hoa Kỳ mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến các nước láng giềng. Canada và Mexico, hai đối tác thương mại chính của Hoa Kỳ trong hiệp định USMCA, đã chứng kiến triển vọng tăng trưởng của họ bị cắt giảm đáng kể. Nền kinh tế Canada hiện dự kiến chỉ tăng trưởng 0,7% trong năm nay, giảm mạnh so với ước tính 2% trước đó. Tình hình thậm chí còn tồi tệ hơn đối với Mexico khi nước này được dự báo sẽ rơi vào suy thoái với mức giảm 1,3% - một sự đảo chiều hoàn toàn so với dự báo tăng trưởng 1,2% trước đây.

Bên cạnh dự báo tăng trưởng kinh tế, OECD cũng đưa ra cảnh báo đáng lo ngại về tình hình lạm phát toàn cầu. Theo đó, lạm phát dự kiến sẽ cao hơn so với dự báo trước đây, mặc dù sẽ có xu hướng chậm lại do tăng trưởng kinh tế giảm tốc. "Những gì chúng ta thấy là lạm phát sẽ tiếp tục giảm, nhưng lạm phát dự kiến sẽ giảm chậm hơn," Cormann nói với CNBC. "Những gì chúng tôi đang đề xuất là một số biện pháp liên quan đến thương mại, một số biện pháp liên quan đến thuế quan và sự không chắc chắn về chính sách liên quan chắc chắn đang có tác động đến lạm phát."

Cụ thể, lạm phát tiêu đề tại Hoa Kỳ hiện dự kiến sẽ đạt 2,8% vào năm 2025, tăng đáng kể so với mức ước tính 2,1% hồi tháng 12/2024. Tương tự, dự báo lạm phát cho các nền kinh tế G20 cũng tăng từ 3,5% lên 3,8%. Đặc biệt, OECD nhấn mạnh rằng lạm phát cơ bản được dự báo sẽ vẫn cao hơn mục tiêu của ngân hàng trung ương tại nhiều quốc gia vào năm 2026, trong đó có cả Hoa Kỳ - một thách thức lớn đối với các nhà hoạch định chính sách tiền tệ.

Trong bối cảnh này, người đứng đầu OECD khuyến nghị các ngân hàng trung ương cần "duy trì cảnh giác" trước những diễn biến phức tạp của tình hình kinh tế toàn cầu. Ông Cormann cho rằng nếu kỳ vọng lạm phát vẫn được neo giữ, thì ngay cả ở những nền kinh tế lớn như Hoa Kỳ và Vương quốc Anh, vẫn có dư địa để nới lỏng chính sách tiền tệ hơn nữa. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng ở một số nền kinh tế lớn, tốc độ giảm lạm phát đã chậm lại hoặc thậm chí lạm phát đã có dấu hiệu tăng trở lại, điều này đòi hỏi sự thận trọng từ các nhà hoạch định chính sách.

OECD đã liên kết phần lớn những điều chỉnh về dự báo tăng trưởng kinh tế và lạm phát với căng thẳng địa chính trị và thương mại - những vấn đề đã chi phối thị trường tài chính toàn cầu trong những tuần và tháng gần đây. "Một loạt các biện pháp chính sách thương mại được công bố gần đây sẽ có tác động đến triển vọng kinh tế nếu được duy trì," báo cáo nêu rõ, đồng thời chỉ ra các mức thuế quan do Tổng thống Trump áp đặt hoặc đe dọa áp dụng, cũng như các mức thuế trả đũa tiềm tàng từ các đối tác thương mại.

Trong những tuần gần đây, chính sách thuế quan của Tổng thống Trump đã chứng kiến nhiều biến động và thiếu tính nhất quán, khi các cuộc đàm phán và đe dọa trả đũa vẫn tiếp diễn. Tổng thống đã nhiều lần thay đổi quan điểm về thời điểm áp dụng thuế quan, phạm vi hàng hóa bị ảnh hưởng và mức thuế áp dụng, mặc dù tuần trước ông đã khẳng định rằng ông sẽ không "bẻ cong chút nào" trong việc thực thi chính sách này.

OECD cảnh báo rằng nếu các biện pháp thương mại đã công bố vẫn được duy trì như giả định trong các dự báo, thì mức thuế quan song phương mới sẽ làm tăng doanh thu cho các chính phủ áp dụng chúng, nhưng đồng thời sẽ tạo ra lực cản đối với hoạt động kinh tế toàn cầu, thu nhập và doanh thu thuế thông thường. Chúng còn làm tăng chi phí thương mại, đẩy giá hàng hóa nhập khẩu lên cao hơn, tác động trực tiếp đến người tiêu dùng và đầu vào trung gian cho doanh nghiệp.

Khi được hỏi về quan điểm của Tổng thống Trump cho rằng các chính sách thương mại của ông có thể gây ra tổn hại ngắn hạn nhưng sẽ mang lại lợi ích lâu dài cho nền kinh tế Hoa Kỳ, ông Cormann đã bày tỏ quan điểm trái ngược. Theo ông, tăng trưởng kinh tế toàn cầu thấp hơn và lạm phát cao hơn chắc chắn sẽ có "hậu quả kéo theo" đối với nền kinh tế Hoa Kỳ. Ông nhấn mạnh rằng nếu các biện pháp thuế quan thương mại được đảo ngược, sẽ có "tác động tích cực" đến tăng trưởng toàn cầu và do đó cũng sẽ có lợi cho tăng trưởng kinh tế Hoa Kỳ.

Ông Cormann kết luận bằng lời kêu gọi duy trì thị trường mở và đảm bảo chúng hoạt động hiệu quả cùng với "hệ thống giao dịch dựa trên quy tắc hoạt động tốt". Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giải quyết mọi vấn đề thông qua hợp tác và đối thoại: "Chúng tôi khuyến khích mọi người hợp tác với nhau và trung thực, cởi mở giải quyết các vấn đề hiện tại và cố gắng tìm ra cách tốt nhất có thể để tiến về phía trước mà không cần phải dùng đến thuế quan và các biện pháp hạn chế thương mại khác."

Những dự báo mới từ OECD đặt ra thách thức không nhỏ cho các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp trên toàn cầu. Trong bối cảnh bất ổn gia tăng và triển vọng kinh tế suy giảm, các quốc gia cần phải cân nhắc kỹ lưỡng các biện pháp ứng phó để giảm thiểu tác động tiêu cực từ những căng thẳng thương mại đang diễn ra.