 |
| Bắc Kinh chuẩn bị cho cuộc họp chiến lược lớn giữa lúc căng thẳng với Washington leo thang. Liệu Trung Quốc có thể đạt được đột phá về công nghệ và tăng trưởng kinh tế bền vững chỉ bằng cách lập kế hoạch tốt hơn hay không vẫn còn là một câu hỏi chưa có lời giải đáp. Ảnh: Reuters. |
Từ ngày 21 đến 24-10, Chủ tịch Tập Cận Bình và các lãnh đạo cấp cao Trung Quốc sẽ nhóm họp tại Bắc Kinh để thảo luận về “Kế hoạch 5 năm lần thứ 15”, bản kế hoạch chiến lược quan trọng nhất kể từ khi Trung Quốc bắt đầu đối mặt với các hạn chế công nghệ từ Washington.
Lập kế hoạch trong cơn bão thương mại
Theo giới phân tích, cuộc họp lần này diễn ra trong bối cảnh Hoa Kỳ gia tăng sức ép thuế quan, kiểm soát xuất khẩu chip và siết chặt đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao của Trung Quốc. Dù vậy, Bắc Kinh vẫn kiên định duy trì truyền thống hoạch định kinh tế hai lần mỗi thập kỷ kể từ những năm 1950.
Trong “Kế hoạch 5 năm lần thứ 14”, Trung Quốc đã tập trung phát triển công nghệ lõi, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và giảm phụ thuộc vào nước ngoài. Bước sang kế hoạch thứ 15, trọng tâm được cho là sẽ xoay quanh AI, bán dẫn, robot hình người và khoa học cơ bản, với mục tiêu “đạt tỷ lệ áp dụng trí tuệ nhân tạo ở các ngành trọng điểm lên 90% vào năm 2030”, theo ông Tianchen Xu, chuyên gia của Economist Intelligence Unit.
Tuy nhiên, các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc đang đối mặt với hai thách thức lớn: sự kìm hãm công nghệ từ bên ngoài và nhu cầu tiêu dùng yếu trong nước. Ông Tông Lượng, cựu nghiên cứu viên Ngân hàng Trung Quốc đã nhận định Bắc Kinh có thể tập trung vào “cải cách mềm”, như giảm rào cản kinh doanh giữa các địa phương, mở rộng tiếp cận thị thực và khuyến khích tiêu dùng nội địa.
Về dài hạn, Trung Quốc đặt mục tiêu đưa GDP bình quân đầu người đạt mức trung bình của các nước phát triển vào năm 2035, đồng thời tạo ra “đột phá công nghệ mang tính nền tảng” để củng cố vị thế kinh tế toàn cầu.
Từ “Made in China 2025” đến thách thức mới
Dù đặt nhiều tham vọng, Bắc Kinh vẫn chưa đạt được một số mục tiêu trong chương trình “Made in China 2025”. Chẳng hạn, máy bay chở khách C919 - niềm tự hào công nghệ nội địa vẫn phải phụ thuộc vào linh kiện từ Mỹ và châu Âu. Trong khi đó, lĩnh vực xe điện dù vươn lên mạnh mẽ, nhưng tình trạng dư cung khiến sản phẩm Trung Quốc tràn ngập thị trường thế giới, kéo theo phản ứng thuế quan từ Mỹ, EU và Mexico.
Nhà kinh tế Larry Hu của Macquarie lưu ý rằng những bước ngoặt kinh tế lớn của Trung Quốc trong quá khứ “đều xuất phát từ áp lực bên ngoài, chứ không phải từ các kế hoạch 5 năm”. Theo ông, khi xuất khẩu đang chững lại, Bắc Kinh có thể phải tìm kiếm một mô hình tăng trưởng mới, linh hoạt hơn và thích ứng tốt hơn với bối cảnh toàn cầu.
Các nhà quan sát cho rằng “an ninh quốc gia” sẽ là chủ đề trọng tâm của hội nghị tuần tới, song song với việc bảo đảm tăng trưởng bền vững. Bắc Kinh muốn gửi thông điệp rằng nước này có thể vừa bảo vệ lợi ích chiến lược, vừa duy trì ổn định nội địa, yếu tố then chốt trong bối cảnh Washington tiếp tục siết chặt chính sách thương mại và công nghệ.
Cuộc họp cũng có thể đưa ra tín hiệu về khả năng gặp gỡ giữa ông Tập Cận Bình và Tổng thống Donald Trump tại Hàn Quốc vào cuối tháng này, mở ra một giai đoạn đối thoại mới hoặc một vòng đối đầu căng thẳng hơn.
