 |
| Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cho biết thế giới đang phải đối mặt với sự lựa chọn “hòa bình hay chiến tranh” và “đối thoại hay đối đầu”. Ảnh: Getty. |
Bài phát biểu được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - Trung leo thang, khi Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump cáo buộc Bắc Kinh “âm mưu chống lại Washington” và thúc giục ông Tập thừa nhận vai trò lịch sử của Mỹ trong việc “giúp đảm bảo tự do cho Trung Quốc”. Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump còn gửi lời chào mỉa mai tới “Vladimir Putin và Kim Jong Un, những người đang âm mưu chống lại Hoa Kỳ”.
Dàn lãnh đạo quốc tế đổ về Bắc Kinh
Sự kiện thu hút hơn 20 nguyên thủ quốc gia và lãnh đạo cấp cao. Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong Un xuất hiện nổi bật trong đoàn khách quốc tế. Đáng chú ý, Kim Jong Un đưa theo con gái Kim Ju Ae, người tiếp tục được bố trí ở vị trí trang trọng ngay phía sau cha mình, được xem như “người đứng thứ hai” trong nghi lễ ngoại giao.
Theo các chuyên gia, việc Kim Ju Ae xuất hiện tại Bắc Kinh khẳng định vai trò đặc biệt của cô trong cấu trúc quyền lực Triều Tiên, đồng thời phản ánh mối quan hệ đang ấm lên giữa Bình Nhưỡng và Bắc Kinh trong bối cảnh Triều Tiên tăng cường hợp tác quân sự với Nga.
Trong khi đó, các lãnh đạo phương Tây phần lớn vắng mặt, ngoại trừ một số phái đoàn cấp thấp. Trái lại, tám lãnh đạo Đông Nam Á tham dự, cho thấy ảnh hưởng ngày càng lớn của Trung Quốc trong khu vực, theo Jeremy Chan, chuyên gia của Eurasia Group.
Cuộc duyệt binh được dàn dựng công phu với sự xuất hiện của hàng loạt vũ khí mới: tên lửa, xe bọc thép, máy bay chiến đấu, cùng hàng nghìn binh sĩ diễu hành theo đội hình. Ông Tập nhấn mạnh quân đội Trung Quốc “sẽ luôn bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ”, song không trực tiếp đề cập đến vấn đề Đài Loan.
Đây là lần duyệt binh lớn nhất của Trung Quốc kể từ năm 2019, thể hiện rõ thông điệp Bắc Kinh sẵn sàng tăng cường năng lực quốc phòng trong bối cảnh trật tự thế giới đang biến động.
Nga - Trung - Triều xích lại gần nhau
Trước đó, ông Tập đã có cuộc gặp song phương với Tổng thống Putin và ký thỏa thuận xây dựng đường ống dẫn khí “Sức mạnh Siberia 2”, một dự án bị trì hoãn nhiều năm. Sự xuất hiện bất ngờ của Kim Jong Un tại Bắc Kinh cũng được giới phân tích xem là dấu hiệu Trung Quốc muốn giữ Bình Nhưỡng gần gũi hơn, khi Triều Tiên ngày càng siết chặt hợp tác quân sự với Nga, còn Mỹ - Hàn nối lại đối thoại với chính quyền Kim.
Dù lễ duyệt binh mang thông điệp hòa bình và tưởng nhớ lịch sử, không khí đối đầu Mỹ - Trung vẫn bao trùm. Washington nhiều lần cáo buộc Bắc Kinh hỗ trợ quân đội Nga trong cuộc chiến Ukraine, điều mà Trung Quốc phủ nhận. Trong khi đó, ông Trump không ngần ngại chỉ trích và mỉa mai Bắc Kinh, ngay cả khi hai nước vẫn duy trì các cuộc đàm phán thương mại.
Neil Thomas, chuyên gia của Asia Society, nhận định: “Trung Quốc ngày càng có sức hút trong ngoại giao khu vực, nhưng tương lai quan hệ Mỹ - Trung vẫn bất định, đặc biệt khi Washington còn lưỡng lự về các thỏa thuận thương mại và đầu tư tại châu Á”.
