Dấu vết từ vụ phóng tàu chở hàng vũ trụ Thiên Châu 9 của Trung Quốc

Trên nhiều diễn đàn mạng xã hội, người dân chia sẻ hình ảnh và video ghi lại khoảnh khắc vệt sáng xuất hiện lúc rạng sáng. Một thành viên nhóm Facebook “Người Duy Xuyên (Quảng Nam)” cho biết: “Sáng nay trên khắp bầu trời Quảng Nam xuất hiện một hiện tượng lạ, một vệt sáng kéo dài kèm chuyển động khiến người dân hoang mang”.

Không chỉ tại Quảng Nam, người dân ở Đà Nẵng, Quảng Ngãi và các tỉnh lân cận cũng ghi nhận hiện tượng tương tự.

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, vệt sáng nói trên là kết quả của việc Trung Quốc phóng thành công tàu vận tải vũ trụ Thiên Châu 9 (Tianzhou-9) lúc 5h34 sáng theo giờ Bắc Kinh (tức 4h34 sáng giờ Hà Nội) từ bãi phóng Văn Xương, đảo Hải Nam, bằng tên lửa đẩy Trường Chinh 7 (Long March 7).

Chuyên gia thời tiết Huy Nguyễn xác nhận: “Hình ảnh vệt sáng được quay vào khoảng 4h40 sáng nay tại khu vực bầu trời phía đông miền Trung chính là khoảnh khắc tên lửa Trường Chinh 7 đang đưa tàu Thiên Châu 9 vào quỹ đạo”.

Tên lửa Trường Chinh 7 là loại tên lửa đẩy siêu thanh, có vận tốc vượt quá 8.575 km/h, đủ để tạo ra hiện tượng được gọi là “bức tường âm thanh”, đồng thời sinh ra các vệt khí trắng hình nón phía sau – được gọi là “đám mây ngưng tụ” hoặc “vệt ngưng tụ” (vapor cone).

Hiện tượng vệt sáng có thể nhìn thấy rõ bằng mắt thường tại Việt Nam sáng nay là kết quả của nhiều yếu tố cộng hưởng. Chuyên gia Huy Nguyễn phân tích:

Sóng xung kích: Khi tên lửa bay với tốc độ siêu thanh, nó nén không khí phía trước, tạo ra các sóng xung kích làm giảm áp suất và nhiệt độ cục bộ phía sau tên lửa.

Ngưng tụ hơi nước: Trong điều kiện áp suất và nhiệt độ thấp, hơi nước trong không khí ngưng tụ thành các giọt li ti, tạo thành đám mây trắng hình nón – hiện tượng thường thấy khi có “nón Mach”.

Điều kiện môi trường: Không khí ẩm vào sáng sớm khiến vệt ngưng tụ hiện lên rõ nét hơn. Nếu không khí khô, hiện tượng có thể mờ nhạt hoặc không xuất hiện.

Hiệu ứng thị giác: Vệt trắng mà người dân thấy không phải là khói hay nhiên liệu cháy, mà là hơi nước ngưng tụ. Vệt này có thể xuất hiện và biến mất nhanh chóng khi tên lửa đi qua các lớp không khí khác nhau.

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cũng cho biết thêm, ở độ cao tầng bình lưu trở lên, các luồng khí thải từ động cơ tên lửa (hơi nước, khí đẩy, hóa chất) khi được ánh mặt trời chiếu từ dưới đường chân trời sẽ phản xạ ánh sáng, tạo thành những vệt sáng rực rỡ kéo dài trên nền trời tối.

Không phải hiện tượng siêu nhiên

Trước những lo ngại từ cộng đồng về “hiện tượng lạ” hay “vật thể bay không xác định (UFO)”, các chuyên gia khẳng định: đây hoàn toàn là hiện tượng khoa học thông thường, thường gặp khi các quốc gia phóng tàu vũ trụ vào thời điểm trời còn tối.

Việt Nam đã từng quan sát thấy hiện tượng tương tự trong các vụ phóng trước đây của Trung Quốc hoặc SpaceX khi quỹ đạo bay đi qua khu vực Biển Đông.

Tàu Thiên Châu 9 là tàu chở hàng không người lái, thuộc chương trình xây dựng trạm vũ trụ Thiên Cung của Trung Quốc. Việc phóng tàu này nhằm đưa vật tư, nhiên liệu và thiết bị cần thiết lên trạm để phục vụ cho các phi hành gia đang làm việc ngoài không gian.