Hoa Kỳ kêu gọi Trung Quốc ngăn Iran đóng eo biển Hormuz, tránh nguy cơ khủng hoảng dầu mỏ toàn cầu

Khoảng 20% ​​lượng dầu của thế giới đi qua Eo biển Hormuz, hiện Trung Quốc là khách hàng mua dầu lớn nhất của Iran và duy trì quan hệ hữu nghị với Cộng hòa Hồi giáo này. Ảnh: Getty.

Phát biểu trên đài Fox News, ông Rubio nhấn mạnh: “Tôi khuyến khích chính phủ Trung Quốc tại Bắc Kinh gọi điện cho họ về vấn đề này, vì họ phụ thuộc rất nhiều vào Eo biển Hormuz để lấy dầu”. Ông cũng cho biết Hoa Kỳ đã chuẩn bị sẵn các phương án để đối phó nếu Iran thực hiện động thái cực đoan nói trên.

Căng thẳng dâng cao từ phía Tehran

Tuyên bố của ông Rubio được đưa ra sau khi truyền thông Iran dẫn lời một nghị sĩ cấp cao cho biết Quốc hội nước này ủng hộ việc đóng Eo biển Hormuz nhằm đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ vào ba địa điểm được cho là có liên quan đến chương trình hạt nhân. Tuy nhiên, quyết định cuối cùng vẫn thuộc về Hội đồng An ninh Quốc gia Iran.

Trước đó cùng ngày, Bộ trưởng Ngoại giao Iran cảnh báo rằng Cộng hòa Hồi giáo sẽ sử dụng mọi lựa chọn cần thiết để bảo vệ chủ quyền. Một trong những biện pháp có thể là phong tỏa Eo biển Hormuz, nơi ước tính có khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày đi qua, chiếm khoảng 20 phần trăm nhu cầu tiêu thụ toàn cầu, theo số liệu từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ.

Dầu mỏ và nguy cơ kinh tế toàn cầu

Theo phân tích từ Goldman Sachs và Rapidan Energy, nếu Eo biển Hormuz bị đóng cửa trong thời gian dài, giá dầu có thể vượt mức 100 đô la mỗi thùng. Trong khi đó, các chuyên gia từ JPMorgan nhận định rủi ro này vẫn thấp, do Hoa Kỳ sẽ coi hành động như vậy là tuyên chiến.

Ngoại trưởng Rubio khẳng định nếu Iran tự chặn tuyến đường xuất khẩu dầu, đó sẽ là hành động "tự sát về kinh tế" vì chính dầu thô của nước này cũng phải đi qua tuyến hàng hải này để đến các thị trường lớn như Trung Quốc.

Iran hiện là quốc gia sản xuất dầu lớn thứ ba trong Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), với sản lượng khoảng 3,3 triệu thùng mỗi ngày. Theo công ty phân tích dữ liệu Kpler, nước này đã xuất khẩu khoảng 1,84 triệu thùng mỗi ngày trong tháng trước, phần lớn là sang Trung Quốc. Khoảng một nửa lượng dầu thô nhập khẩu bằng đường biển của Trung Quốc đến từ khu vực Vịnh Ba Tư.

Matt Smith, chuyên gia dầu mỏ tại Kpler, cảnh báo: “Việc chặn Eo biển Hormuz chẳng khác nào Iran tự làm tổn thương mình. Họ sẽ ngăn chặn chính nguồn thu nhập quan trọng nhất của đất nước”.

Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ, đóng tại Bahrain, hiện có nhiệm vụ bảo đảm an ninh hàng hải tại khu vực Vịnh Ba Tư. Phần lớn giới quan sát tin rằng Mỹ đủ khả năng ngăn chặn các hành động cực đoan từ phía Iran. Tuy nhiên, một số chuyên gia cảnh báo thị trường đang đánh giá quá thấp rủi ro này.

Bob McNally, người sáng lập Rapidan Energy và cựu cố vấn năng lượng của Tổng thống George W. Bush, cho biết việc gián đoạn lưu thông tại Eo biển Hormuz có thể kéo dài nhiều tuần hoặc thậm chí nhiều tháng, thay vì chỉ vài giờ hoặc vài ngày như kỳ vọng của thị trường. Ông nhấn mạnh: “Cuối cùng Hoa Kỳ có thể giành thắng lợi, nhưng chắc chắn sẽ không dễ dàng”.

Trong bối cảnh này, Washington kỳ vọng Bắc Kinh sẽ tận dụng mối quan hệ gần gũi với Tehran để ngăn chặn hành động cực đoan có thể gây ra khủng hoảng trên thị trường năng lượng toàn cầu. Trung Quốc hiện chưa đưa ra phản ứng chính thức.

Tình hình tại Eo biển Hormuz vẫn đang rất căng thẳng. Chỉ một hành động thiếu kiểm soát cũng có thể châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng, đẩy kinh tế toàn cầu vào vòng xoáy bất ổn mới.