Thanh tra VRG: Hàng nghìn tỷ đồng vốn nhà nước tồn tại rủi ro, hơn 1.600 ha đất bị lấn chiếm tranh chấp

Thanh tra Chính phủ yêu cầu Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam khẩn trương ban hành và hoàn thiện các quy chế quản lý tài chính, đầu tư; tăng cường thu hồi nợ, xử lý các khoản đầu tư kém hiệu quả; rà soát, xử lý các dự án và vườn cây kém hiệu quả; kiểm điểm, xử lý trách nhiệm tập thể, cá nhân liên quan; thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với ngân sách nhà nước.

Thanh tra Chính phủ vừa công bố kết luận thanh tra về việc quản lý, sử dụng vốn và tài sản nhà nước tại Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (VRG), chỉ ra hàng loạt tồn tại trong quản trị tài chính, đầu tư và đất đai.

Kết luận cho thấy nhiều khoản tạm ứng vốn hàng nghìn tỷ đồng chưa có thỏa thuận theo quy định, nợ quá hạn lớn cùng với hàng nghìn hecta vườn cao su đầu tư dở dang, kém hiệu quả.

Tạm ứng hơn 2.300 tỷ đồng nhưng chưa có văn bản thỏa thuận

Theo kết luận thanh tra, VRG tiền thân là Tổng công ty Cao su Việt Nam, được thành lập năm 1995 và chuyển sang mô hình công ty cổ phần từ tháng 6/2018. Nhà nước hiện nắm giữ 96,77% vốn điều lệ.

Tập đoàn hiện có quy mô lớn với hệ thống gồm 4 đơn vị sự nghiệp, 20 công ty TNHH một thành viên, 27 công ty cổ phần chi phối, 19 công ty liên kết và đầu tư tại 10 doanh nghiệp khác.

Tuy nhiên, công tác quản lý nguồn vốn tại tập đoàn bộc lộ nhiều bất cập.

Thanh tra xác định công ty mẹ đã tạm ứng hơn 2.304 tỷ đồng cho 17 đơn vị thành viên nhưng chưa có văn bản thỏa thuận theo quy định. Khoản tiền này hiện được theo dõi trên tài khoản phải thu – phải trả, tiềm ẩn rủi ro trong quản lý vốn nhà nước.

Nợ quá hạn hơn 414 tỷ đồng

Báo cáo thanh tra cũng chỉ ra tình trạng công nợ đáng lo ngại tại VRG.

Đến cuối năm 2024, tổng nợ phải thu ngắn hạn của tập đoàn hơn 1.281 tỷ đồng, trong đó: 414 tỷ đồng là nợ quá hạn; 328 tỷ đồng là nợ xấu trên 3 năm; 282 tỷ đồng chưa được đối chiếu đầy đủ

Một số khoản nợ có nguy cơ khó thu hồi, như 92 tỷ đồng cho vay và trả thay tại Công ty Cao su Phú Riềng Kratie và 181 tỷ đồng trả nợ thay cho Công ty Gỗ MDF VRG Kiên Giang.

Theo Thanh tra Chính phủ, tình trạng này cho thấy công tác kiểm soát tài chính và quản trị rủi ro của tập đoàn vẫn còn nhiều hạn chế.

Hàng nghìn hecta cao su đầu tư nghìn tỷ bị “treo”

Không chỉ vấn đề tài chính, hoạt động đầu tư trồng cao su của VRG cũng bộc lộ nhiều dấu hiệu kém hiệu quả.

Thanh tra phát hiện:12.655 ha vườn cao su kiến thiết cơ bản, trị giá hơn 1.919 tỷ đồng, bị dở dang kéo dài từ năm 2015 trở về trước; 7.265 ha vườn cao su khác, trị giá hơn 1.179 tỷ đồng, đã ngừng đầu tư hoặc không hiệu quả; Một số diện tích có nguy cơ không bảo toàn được vốn nhà nước đã đầu tư.

Hơn 1.600 ha đất bị lấn chiếm, tranh chấp

Kết luận thanh tra cũng chỉ ra nhiều vi phạm trong quản lý đất đai tại các đơn vị thuộc VRG.

Cụ thể: 585,63 ha đất đã có quyết định thu hồi nhưng chưa bàn giao địa phương;1.634 ha đất bị lấn chiếm hoặc tranh chấp; Một số doanh nghiệp sử dụng đất trồng cao su khi chưa được giao hoặc cho thuê hợp pháp

Ngoài ra, nhiều dự án khu công nghiệp và nhà máy chế biến cao su được phê duyệt, điều chỉnh hoặc nghiệm thu chưa đúng quy định pháp luật.

Kiến nghị nộp ngân sách gần 900 tỷ đồng tiền thuê đất

Từ những tồn tại trên, Thanh tra Chính phủ kiến nghị VRG và các đơn vị liên quan nộp ngân sách khoảng 894 tỷ đồng tiền thuê đất còn thiếu.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp phải nộp bổ sung hơn 13,4 tỷ đồng thuế thu nhập doanh nghiệp, đồng thời điều chỉnh lại các khoản chi phí hạch toán chưa đúng quy định.

Thanh tra cũng yêu cầu VRG kiểm điểm trách nhiệm tập thể, cá nhân liên quan, rà soát các dự án và khoản đầu tư kém hiệu quả, tăng cường thu hồi nợ và hoàn thiện quy chế quản trị tài chính.

Trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự gây thất thoát vốn và tài sản nhà nước, hồ sơ sẽ được chuyển sang cơ quan điều tra để xử lý theo quy định.