Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân giữ vai trò đặc biệt trong đời sống chính trị. Lá phiếu của cử tri thể hiện quyền làm chủ và quyết định người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân. Pháp luật đặt ra nhiều quy định cụ thể để bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra dân chủ và minh bạch.
 |
| Các cử tri cần lưu ý những nguyên tắc của cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. |
Hiến pháp năm 2013 sửa đổi bổ sung năm 2025 quy định công dân đủ 18 tuổi có quyền bầu cử. Công dân đủ 21 tuổi có quyền ứng cử vào Quốc hội và Hội đồng nhân dân. Quy định này khẳng định quyền chính trị quan trọng của công dân trong đời sống xã hội.
Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 xác định bốn nguyên tắc của bầu cử gồm phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Mỗi công dân đủ điều kiện đều có quyền tham gia bầu cử. Mỗi cử tri chỉ có một lá phiếu và giá trị các lá phiếu ngang nhau. Cử tri tự quyết định lựa chọn của mình trong phòng bỏ phiếu kín.
Luật cũng quy định cử tri phải trực tiếp đi bầu và tự bỏ phiếu vào hòm phiếu. Người ốm đau, khuyết tật hoặc không biết chữ có thể nhờ người khác viết hộ phiếu. Cử tri vẫn phải tự tay bỏ phiếu. Quy định này bảo đảm ý chí của cử tri không bị chi phối.
Cử tri cần ghi phiếu đúng quy định. Phiếu bầu mất giá trị khi ghi quá số lượng đại biểu được bầu hoặc không đúng mẫu của tổ bầu cử. Phiếu bầu cũng mất giá trị khi ghi thêm tên người ngoài danh sách ứng cử hoặc không có dấu của tổ bầu cử. Cử tri cần đọc kỹ hướng dẫn trước khi ghi phiếu.
Pháp luật đặt ra nhiều quy định nhằm bảo đảm môi trường bầu cử công bằng. Luật Bầu cử nghiêm cấm việc lợi dụng vận động bầu cử để tuyên truyền trái với Hiến pháp và pháp luật. Pháp luật cũng cấm đưa thông tin sai sự thật hoặc làm ảnh hưởng đến danh dự của tổ chức và cá nhân.
 |
| Công dân tham gia bầu cử thể hiện quyền làm chủ thông qua lá phiếu lựa chọn đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp. |
Luật cấm việc lợi dụng chức vụ và quyền hạn để vận động cử tri. Người ứng cử không được sử dụng phương tiện và nguồn lực từ vị trí công tác để tạo lợi thế cho bản thân. Hành vi này làm mất sự công bằng giữa các ứng cử viên.
Pháp luật cũng cấm việc tặng quà, cho tiền hoặc hứa hẹn lợi ích để tác động đến quyết định của cử tri. Hành vi mua chuộc cử tri làm sai lệch bản chất của bầu cử. Người vi phạm có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.
Việc hiểu rõ quy định pháp luật giúp cử tri thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình. Mỗi lá phiếu thể hiện trách nhiệm của công dân đối với sự phát triển của đất nước và địa phương.
