Việt Nam công bố sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên, làm chủ công nghệ vật liệu chiến lược

Phó Thủ tướng Phan Văn Giang phát biểu tại Lễ công bố sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên của Việt Nam. (Ảnh: chinhphu.vn)

Sáng 26/7, tại Lâm Đồng, Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng dự Lễ công bố sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên của Việt Nam. Sự kiện đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam sản xuất thành công nhôm thỏi bằng công nghệ điện phân sử dụng cường độ dòng điện 500 kA, hoàn thiện mắt xích cuối cùng trong chuỗi giá trị từ khai thác bauxite, sản xuất alumin đến luyện nhôm kim loại.

Việc làm chủ công đoạn điện phân - khâu có giá trị gia tăng cao nhất trong chuỗi sản xuất nhôm - được đánh giá là bước tiến quan trọng của ngành công nghiệp vật liệu Việt Nam, góp phần hiện thực hóa chủ trương phát triển công nghiệp chế biến sâu, nâng cao giá trị tài nguyên và tăng cường năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Chủ động nguồn nhôm kim loại, tạo nền tảng cho công nghiệp công nghệ cao

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Thủ tướng Phan Văn Giang nhấn mạnh, trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, việc chủ động nguồn cung nhôm kim loại có ý nghĩa chiến lược đối với nền kinh tế. Nguồn nhôm ổn định trong nước sẽ góp phần giảm phụ thuộc vào nhập khẩu, hạn chế nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng, cải thiện cán cân thương mại, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và tăng khả năng chống chịu trước những biến động của thị trường thế giới.

Theo Phó Thủ tướng, khi nhà máy vận hành đủ công suất thiết kế 450.000 tấn nhôm kim loại mỗi năm, giá trị sản xuất dự kiến đạt khoảng 1,35-1,4 tỷ USD, đồng thời tạo động lực phát triển cho hàng loạt ngành công nghiệp chế biến sâu như cán, kéo, ép đùn, sản xuất hợp kim và chế tạo sản phẩm nhôm.

Phó Thủ tướng Phan Văn Giang cùng các đại biểu thực hiện nghi thức công bố sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên của Việt Nam. (Ảnh: chinhphu.vn)

Đây cũng là nguồn nguyên liệu quan trọng phục vụ các lĩnh vực công nghệ cao như điện - điện tử, cơ khí chính xác, ô tô, hàng không, năng lượng tái tạo và thiết bị công nghiệp. Việc chủ động nguồn nhôm trong nước sẽ giúp doanh nghiệp tăng khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời thúc đẩy phát triển hệ sinh thái công nghiệp vật liệu hiện đại.

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Công Thương, Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển ngành công nghiệp nhôm theo hướng đồng bộ, hiện đại; hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu khoa học, làm chủ công nghệ luyện kim tiên tiến, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đẩy mạnh chuyển đổi số, tự động hóa trong sản xuất nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Làm chủ công nghệ điện phân hiện đại, hướng tới nhà máy thông minh

Việt Nam là một trong những quốc gia có trữ lượng bauxite lớn trên thế giới, song trong nhiều năm mới chỉ dừng ở khai thác quặng và sản xuất alumin. Công đoạn điện phân tạo nhôm kim loại - mắt xích có giá trị gia tăng cao nhất - vẫn phụ thuộc vào nguồn cung từ nước ngoài.

Nhà máy điện phân nhôm Đắk Nông là dự án thí điểm đầu tiên sản xuất nhôm kim loại tại Việt Nam. Sau hơn 11 năm đầu tư, nghiên cứu và vượt qua nhiều khó khăn do điều kiện thời tiết cũng như ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, chủ đầu tư đã hoàn thành lắp đặt thiết bị và đưa phân kỳ 1 với công suất 150.000 tấn/năm vào vận hành. Phân kỳ 2 dự kiến đi vào hoạt động trong quý IV/2026, trước khi hoàn thành toàn bộ dự án với công suất thiết kế 450.000 tấn/năm vào quý I/2027.

Sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên đạt độ tinh khiết 99,71%, khẳng định năng lực tiếp cận, vận hành và từng bước làm chủ công nghệ điện phân nhôm hiện đại của đội ngũ kỹ sư và chuyên gia trong nước. Thành quả này cũng mở ra khả năng phát triển sâu hơn ngành công nghiệp vật liệu mới, tạo nền tảng cho các lĩnh vực sản xuất có hàm lượng công nghệ cao.

Sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên của Việt Nam. (Ảnh: chinhphu.vn)

Phó Thủ tướng yêu cầu doanh nghiệp tiếp tục hoàn thành các giai đoạn đầu tư đúng tiến độ, vận hành nhà máy an toàn, nâng cao năng suất, tiết kiệm năng lượng và thực hiện nghiêm các quy định về bảo vệ môi trường. Đặc biệt, doanh nghiệp cần hướng tới xây dựng nhà máy xanh, nhà máy thông minh theo tiêu chuẩn quốc tế, ứng dụng mạnh mẽ tự động hóa, quản trị số và các công nghệ tiên tiến trong sản xuất.

Bên cạnh đó, các viện nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng doanh nghiệp cần tăng cường liên kết trong nghiên cứu, chuyển giao công nghệ luyện kim tiên tiến, đào tạo đội ngũ kỹ sư chất lượng cao và từng bước hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực vật liệu mới.

Việc công bố sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên không chỉ đánh dấu bước ngoặt của ngành luyện kim Việt Nam mà còn khẳng định năng lực làm chủ công nghệ của doanh nghiệp trong nước. Đây được xem là nền tảng quan trọng để phát triển các ngành công nghiệp điện tử, bán dẫn, sản xuất thông minh và công nghệ cao, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền công nghiệp hiện đại dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.