Zhipu AI được Bắc Kinh hậu thuẫn khiến OpenAI phải dè chừng

OpenAI cho biết Zhipu AI được Bắc Kinh hậu thuẫn đã đạt được “tiến bộ đáng kể” trong cuộc đua AI toàn cầu. Hình ảnh Getty.

Trong bài đăng mới nhất trên trang blog chính thức, OpenAI lần đầu tiên công khai cảnh báo về Zhipu AI, một cái tên ít được biết đến bên ngoài Trung Quốc nhưng được đánh giá là đang ở tuyến đầu trong tham vọng dẫn đầu thế giới về trí tuệ nhân tạo của Bắc Kinh. Điều đáng chú ý, đây không phải là DeepSeek, công ty từng gây chú ý lớn trên quốc tế với mô hình R1 ra mắt hồi đầu năm.

Zhipu AI được thành lập từ năm 2019 và được truyền thông trong nước gọi là một trong những “con hổ AI” của Trung Quốc. Đây là nhóm các công ty khởi nghiệp phát triển mô hình ngôn ngữ lớn, đóng vai trò then chốt trong chiến lược giảm phụ thuộc vào công nghệ Mỹ và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ của Bắc Kinh.

Khác với DeepSeek, Zhipu AI không ồn ào nhưng có quan hệ sâu rộng với nhiều cấp chính quyền. Theo OpenAI, công ty này đã nhận được hơn 1,4 tỷ đô la tài trợ từ các cơ quan nhà nước, trong đó có sự tham gia trực tiếp của các lãnh đạo cấp cao như Thủ tướng Lý Cường trong một số hoạt động.

Zhipu hiện có văn phòng tại Trung Đông, Vương quốc Anh, Singapore và Malaysia, đồng thời điều hành nhiều dự án trung tâm đổi mới tại Đông Nam Á như Indonesia và Việt Nam. Đây được xem là một phần trong chiến lược “Con đường tơ lụa kỹ thuật số” của Trung Quốc nhằm xuất khẩu nền tảng công nghệ và tiêu chuẩn AI riêng ra thế giới.

OpenAI lo ngại rằng Zhipu đang tìm cách thiết lập vị thế và tiêu chuẩn công nghệ của Trung Quốc tại các quốc gia đang phát triển trước khi phương Tây kịp mở rộng ảnh hưởng. “Mục tiêu là đưa ra một giải pháp AI thay thế do Trung Quốc phát triển, có trách nhiệm, minh bạch và có thể kiểm toán”, OpenAI viết.

Zhipu AI hiện chưa phản hồi các yêu cầu bình luận. Tuy nhiên, trong một phát biểu gần đây, Chủ tịch Zhipu AI – ông Liu Debing – khẳng định công ty muốn đóng góp sức mạnh trí tuệ nhân tạo của Trung Quốc cho thế giới.

Căng thẳng trong lĩnh vực công nghệ giữa hai cường quốc không ngừng leo thang. Trong chuyến thăm Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất hồi tháng 5, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump công bố loạt thỏa thuận trị giá hơn 200 tỷ đô la, bao gồm dự án xây dựng khuôn viên AI Stargate UAE, với sự tham gia của OpenAI, Oracle, Nvidia và Cisco Systems. Dự án dự kiến ra mắt vào năm 2026.

Đây là một phần của chương trình đầu tư tư nhân trị giá 500 tỷ đô la do OpenAI công bố hồi đầu năm, hợp tác với quỹ MGX của Abu Dhabi và tập đoàn SoftBank từ Nhật Bản.

Song song đó, OpenAI cũng vừa ký hợp đồng trị giá 200 triệu đô la với Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ để cung cấp các công cụ trí tuệ nhân tạo phục vụ khu vực công. Họ cũng đã khởi động sáng kiến OpenAI for Government để đưa công nghệ AI đến gần hơn với các cơ quan chính phủ.

Dù chưa tạo ra sản phẩm có sức ảnh hưởng toàn cầu như ChatGPT, Zhipu AI đang âm thầm vươn lên với tiềm lực tài chính mạnh, mạng lưới quan hệ sâu rộng và chiến lược quốc tế hóa rõ ràng.

Theo truyền thông Trung Quốc, Zhipu đã khởi động các bước chuẩn bị cho đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng. Công ty này từng được định giá khoảng 2,78 tỷ đô la.

Tuy nhiên, việc Zhipu được cho là có hợp tác với quân đội Trung Quốc cũng khiến công ty này bị Bộ Thương mại Hoa Kỳ đưa vào danh sách đen hồi tháng 1. Đây là minh chứng cho sự căng thẳng ngày càng rõ rệt giữa hai hệ sinh thái công nghệ đối lập: một bên là mô hình mở, phương Tây hậu thuẫn, một bên là mô hình kiểm soát, do Bắc Kinh định hướng.