 |
| Các nhà phân tích cho rằng “lá chắn silicon” của Đài Loan sẽ vẫn tập trung tại hòn đảo này trong nhiều năm tới. |
“Lá chắn silicon” vẫn còn nguyên giá trị
Đài Loan (Trung Quốc) hiện giữ vị trí trung tâm trong chuỗi cung ứng chất bán dẫn toàn cầu. Công ty Sản xuất Bán dẫn Đài Loan (TSMC) sản xuất phần lớn các chip tiên tiến nhất thế giới, cung cấp năng lực tính toán cho các tập đoàn công nghệ hàng đầu như Nvidia, Apple hay AMD. Ước tính, gần một phần ba nhu cầu năng lực tính toán mới toàn cầu được tạo ra tại hòn đảo này.
Chính vai trò không thể thay thế đó đã hình thành nên khái niệm “lá chắn silicon”: việc thế giới phụ thuộc sâu sắc vào chip Đài Loan khiến bất kỳ kịch bản xung đột nào tại eo biển Đài Loan cũng có thể gây cú sốc nghiêm trọng cho kinh tế toàn cầu, qua đó tạo ra rào cản chiến lược đối với Trung Quốc.
Theo ông Sravan Kundojjala, chuyên gia phân tích tại SemiAnalysis, lợi thế này sẽ còn được duy trì ít nhất đến cuối thập kỷ, khi các công nghệ bán dẫn tiên tiến nhất vẫn tập trung chủ yếu tại Đài Loan.
| Hệ sinh thái bán dẫn không thể di dời chỉ sau một đêm, vì vậy lớp bảo vệ silicon có thể suy yếu nhưng vẫn tồn tại trong ngắn hạn. Dennis Lu-Chung Weng - Phó giáo sư khoa học chính trị, Đại học Sam Houston State chia sẻ. |
Mỹ muốn “kéo” chuỗi cung ứng, nhưng không dễ
Theo thỏa thuận đạt được hôm thứ Năm, Mỹ và Đài Loan (Trung Quốc) đặt mục tiêu đưa khoảng 40% chuỗi cung ứng bán dẫn của Đài Loan sang Mỹ. Đổi lại, Washington giảm thuế nhập khẩu đối với phần lớn hàng hóa Đài Loan từ 20% xuống 15% và mở rộng hạn ngạch nhập khẩu chip miễn thuế.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng mục tiêu này khó khả thi trong ngắn hạn. Lý do nằm ở lập trường nhất quán của Đài Bắc: giữ các công nghệ tiên tiến nhất trong nước.
Chính quyền Đài Loan áp dụng quy tắc “N-2”, theo đó các nhà máy của TSMC ở nước ngoài chỉ được vận hành công nghệ lạc hậu ít nhất hai thế hệ so với trong nước. Hiện TSMC đã sản xuất chip 2 nanomet tại Đài Loan, trong khi nhà máy tại Arizona (Mỹ) mới chỉ bắt đầu sản xuất chip 4 nanomet, và sớm nhất đến năm 2030 mới có thể tiếp cận công nghệ 2 nanomet và A16.
Khoảng cách công nghệ từ 4–5 năm này, theo ông Kundojjala, chính là “vành đai an toàn” giúp Đài Loan duy trì lợi thế chiến lược.
Ngoài yếu tố chính sách, rào cản lớn nhất với tham vọng nội địa hóa chip của Mỹ nằm ở hệ sinh thái.
Theo ông William Reinsch, cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), năng lực kỹ sư, chuỗi cung ứng và kinh nghiệm sản xuất bán dẫn tiên tiến của Đài Loan là điều “không thể sao chép ở quy mô lớn tại bất kỳ nơi nào khác”.
Thực tế, các nhà máy của TSMC tại Mỹ đã nhiều lần trì hoãn do thiếu lao động tay nghề cao và chi phí sản xuất cao hơn đáng kể so với châu Á. Thỏa thuận thương mại mới, theo ông Reinsch, không giải quyết được các vấn đề cốt lõi này.
TSMC: Công nghệ lõi vẫn ở lại Đài Loan
Bản thân TSMC cũng nhiều lần khẳng định lập trường giữ công nghệ tiên tiến nhất tại quê nhà. Giám đốc tài chính Wendell Huang cho biết hoạt động nghiên cứu và phát triển chip tiên tiến đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhóm R&D và sản xuất – điều chỉ có thể thực hiện hiệu quả tại Đài Loan.
“Công nghệ tiên tiến nhất sẽ tiếp tục được triển khai tại Đài Loan”, ông Huang nhấn mạnh, dù TSMC đã cam kết đầu tư tới 165 tỷ USD vào các cơ sở sản xuất, đóng gói chip và phòng thí nghiệm R&D tại Mỹ.
Quan điểm này cũng được các quan chức Đài Loan ủng hộ. Ông Wu Cheng-wen, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Công nghệ Quốc gia Đài Loan, từng cảnh báo rằng việc chuyển hoạt động R&D cốt lõi ra nước ngoài sẽ khiến ngành bán dẫn trong nước bị “suy yếu nghiêm trọng”.
Về phía Trung Quốc, Bắc Kinh đã lên tiếng phản đối thỏa thuận Mỹ–Đài Loan, kêu gọi Washington tuân thủ “nguyên tắc một Trung Quốc”. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, thỏa thuận này khó có khả năng làm thay đổi tính toán chiến lược của Bắc Kinh trong ngắn hạn.
Theo bà Ava Shen, chuyên gia tại Eurasia Group, Trung Quốc sẽ vẫn tập trung vào cán cân quân sự với Mỹ và mức độ hỗ trợ quốc phòng mà Washington dành cho Đài Bắc, hơn là những điều chỉnh mang tính dần dần trong chuỗi cung ứng chip.
Nhìn tổng thể, thỏa thuận Mỹ–Đài Loan (Trung Quốc) có thể khiến “lá chắn silicon” mỏng dần theo thời gian, song chưa đủ để làm nó sụp đổ. Trong ít nhất vài năm tới, thế giới vẫn phụ thuộc sâu sắc vào năng lực sản xuất chip tiên tiến của Đài Loan.
