Định vị kinh tế - tài chính Việt Nam trong bối cảnh mới

Đổi mới mô hình tăng trưởng bền vững

Phát biểu tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Thành Trung cho biết, Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn phát triển mới với nhiều mục tiêu chiến lược. Yêu cầu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Điều này đòi hỏi Việt Nam phải định vị lại mình trong bối cảnh mới, tạo đột phá trong huy động nguồn lực, đổi mới mô hình tăng trưởng và mở rộng không gian phát triển theo hướng bền vững.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Thành Trung phát biểu tại diễn đàn.

Cũng theo Thứ trưởng Đỗ Thành Trung, việc Bộ Tài chính phối hợp với các đơn vị tổ chức diễn đàn là nhằm nhận diện các cơ hội, thách thức từ bên ngoài; xác định các dư địa, các động lực cho mô hình tăng trưởng mới, đáp ứng yêu cầu cũng như mục tiêu đặt ra cho giai đoạn từ nay đến 2030. Từ đó gợi mở bước đi, giải pháp chiến lược trong những vấn đề then chốt của nền kinh tế. “Cần xác lập mô hình tăng trưởng mới, trong đó các yếu tố về năng suất các nhân tố tổng hợp; hiệu quả đầu tư; đột phá khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo phải trở thành nền tảng cốt lõi” - Thứ trưởng Đỗ Thành Trung nêu rõ.

Việc xác lập mô hình tăng trưởng mới đòi hỏi sự cộng hưởng và liên kết chặt chẽ giữa các thành phần kinh tế. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo và dẫn dắt, tập trung vào hạ tầng chiến lược và thiết lập khung khổ pháp lý minh bạch. Kinh tế tư nhân là động lực sáng tạo và lan tỏa đổi mới, đóng vai trò đầu tàu trong các ngành kinh tế số, công nghiệp chế biến, dịch vụ chất lượng cao. FDI là nguồn lực bổ sung có chọn lọc, định hướng để gắn kết chuyển giao công nghệ thế hệ mới và tiêu chuẩn quốc tế (ESG).

Bên cạnh đó, khai thác hiệu quả không gian tăng trưởng mới từ các vùng, địa phương và các cực tăng trưởng. Phát huy vai trò đầu tàu của các vùng động lực. “Đây không chỉ là yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng mà còn là một định hướng chiến lược để Việt Nam hiện thực hóa các mục tiêu đến năm 2030 và 2045” - Thứ trưởng Đỗ Thành Trung chia sẻ.

Thúc dẩy xây dựng mô hình tăng trưởng mới

Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính Nguyễn Như Quỳnh cho rằng nền kinh tế - tài chính Việt Nam đang phục hồi mạnh mẽ nhờ quyết tâm chính trị cao của lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Chỉ đạo của Đảng, Nhà nước được thực hiện hiệu quả, môi trường vĩ mô ổn định; lạm phát và lãi suất thấp; tiêu dùng phục hồi và đầu tư mở rộng đã tạo thế cân bằng quan trọng. Kéo theo tăng trưởng ổn định nông nghiệp; xuất khẩu công nghiệp tăng trưởng; các ngành dịch vụ tăng trưởng hai con số…

Quang cảnh diễn đàn.

Dù vậy, theo ông Nguyễn Như Quỳnh, Việt Nam cũng đối mặt với những thách thức kéo dài: năng suất còn thấp so với khu vực; tăng trưởng vẫn dựa trên mở rộng nguồn lực; tốc độ già hóa dân số nhanh; vẫn còn điểm nghẽn trong thực thi chính sách. “Để đạt tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới, mọi cấu phần của nền kinh tế phải tạo bước nhảy vọt; từ các ngành quy mô nhỏ đến khu vực công nghiệp - dịch vụ, tất cả đều cần chuyển dịch lên mức tăng trưởng cao hơn” - ông Nguyễn Như Quỳnh nhận định.

TS. Jochen M. Schmittmann - đại diện thường trú của IMF cho rằng Việt Nam đang duy trì sức chống chịu ấn tượng trong bối cảnh toàn cầu nhiều biến động. Tuy nhiên, theo TS. Jochen M. Schmittmann, tốc độ tăng trưởng của Việt Nam đang chậm lại do thu nhập tăng lên và dân số đang già đi. TS. Jochen M. Schmittmann cho rằng Việt Nam cần sự cải cách mạnh hơn để phân bổ lại nguồn lực hiệu quả, giảm méo mó trên thị trường lao động và tín dụng.

“Việt Nam cần duy trì khuôn khổ tài khóa trung hạn thận trọng, sử dụng dư địa tài khóa cho đầu tư và an sinh khi cần thiết; đồng thời theo dõi chặt chẽ rủi ro lạm phát khi dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ không còn nhiều” - TS. Jochen M. Schmittmann kiến nghị.