Kinh tế tuần hoàn - con đường tất yếu cắt giảm phát thải, nâng hiệu suất sử dụng năng lượng và vật liệu

Hiện thực hóa cam kết phát triển xanh

Diễn đàn có sự tham gia của GS.TS. Lê Văn Lợi - Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; TS. Tạ Đình Thi - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội; GS.TS. Hoàng Văn Cường - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách của Thủ tướng Chính phủ; TS. Nguyễn Đình Chúc - Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới; TS. Nguyễn Song Tùng - Viện trưởng Viện Địa lý Nhân văn và Phát triển bền vững. Diễn đàn đồng thời thu hút sự tham gia của hơn 200 đại biểu là các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các Bộ, ngành, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp tiên phong trong lĩnh vực năng lượng, môi trường, sản xuất xanh.

GS.TS. Lê Văn Lợi - Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phát biểu tại diễn đàn.

Diễn đàn “Thực hiện kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam: Chính sách và kết nối hành động” là sự kiện học thuật - chính sách quan trọng nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang mô hình kinh tế tuần hoàn (KTTH), góp phần hiện thực hóa cam kết phát triển xanh, phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 của Việt Nam.

Theo GS.TS. Lê Văn Lợi, KTTH không chỉ là một khái niệm thời thượng mà là kiến trúc phát triển mới của Việt Nam trong chuyển đổi kép: chuyển đổi số - chuyển đổi xanh. Đây là con đường tất yếu để giảm phụ thuộc tài nguyên, cắt giảm phát thải, nâng hiệu suất sử dụng năng lượng và vật liệu; đồng thời mở ra thị trường, việc làm và chuỗi giá trị mới mang tính bền vững. “Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 222/QĐ-TTg ngày 23/01/2025 phê duyệt Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện KTTH đến năm 2035 là bước đi chiến lược cụ thể hóa các mục tiêu trong Luật Bảo vệ Môi trường 2020, Chiến lược tăng trưởng xanh và Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu. Diễn đàn vì vậy không chỉ là nơi trao đổi học thuật mà còn là nhịp cầu kết nối chính sách doanh nghiệp – tri thức – hành động, góp phần hình thành hệ sinh thái tuần hoàn toàn diện tại Việt Nam” - GS.TS. Lê Văn Lợi chia sẻ.

Tăng cường hợp tác công - tư

Tại Diễn dàn, các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp,nhà quản lý đã chia sẻ các tham luận “Kinh tế tuần hoàn trong mô hình tăng trưởng ở Việt Nam”; “Kế hoạch hành động quốc gia về kinh tế tuần hoàn: Lộ trình đến 2035 và ưu tiên giai đoạn 2025-2030”; “Kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp: tiếp cận dựa vào nội lực”; “Quản lý chất thải theo hướng kinh tế tuần hoàn ở đô thị: Hiện trạng và giải pháp thúc đẩy”.

Các đại biểu cũng đánh giá cao lộ trình thực hiện Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện KTTH đến năm 2035; đồng thời nhấn mạnh vai trò của cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất trong quản lý tài nguyên và chất thải. Theo các đại biểu, trong nông nghiệp cần “phát triển dựa vào nội lực”, khai thác phụ phẩm nông nghiệp để hình thành các chu trình giá trị khép kín, kết hợp công nghệ sinh học và tri thức bản địa, hướng tới nông nghiệp carbon thấp và sinh thái bền vững.

Bên cạnh đó, các đại biểu đã phân tích thực trạng quản lý chất thải sinh hoạt và mô hình thử nghiệm các đô thị; đề xuất các giải pháp phân loại rác tại nguồn, mở rộng ủ compost và phát triển chuỗi tái chế nhựa địa phương nhằm tăng tỷ lệ tuần hoàn, giảm phát thải khí nhà kính.

Về vấn đề này, TS. Nguyễn Thị Hạnh Tiên - Khoa Công nghệ Sinh học, Hoá học và Kỹ thuật Môi trường (Đại học Phenikaa) cho rằng, trọng tâm của phát triển và chuyển đổi sang KTTH chính là các doanh nghiệp với thách thức là chi phí đầu tư công nghệ, quy định về pháp lý, nhận thức cũng như thị trường sản phẩm tái chế.

Toàn cảnh diễn đàn.

TS. Nguyễn Thị Hạnh Tiên đồng thời kiến nghị các giải pháp thúc đẩy: Phân loại chất thải tại nguồn; đầu tư hạ tầng thu gom xử lý đồng bộ; mở rộng mô hình ủ compost tại hộ gia đình, cụm dân cư; phát triển chuỗi tái chế nhựa địa phương gắn với EPR; tăng cường truyền thông và giáo dục dựa trên bằng chứng hành vi.

Tại Diễn đàn, các đại biểu tham dự cũng thống nhất nhận định rằng KTTH là trụ cột của mô hình tăng trưởng xanh. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả cần sự kết hợp chặt chẽ giữa thể chế – công nghệ – thị trường – hành vi xã hội. Các đại biểu cũng đề xuất xây dựng khung đo lường chỉ số tuần hoàn quốc gia, hình thành mạng lưới đổi mới sáng tạo xanh; thiết lập cơ chế tài chính – đầu tư xanh cho doanh nghiệp chuyển đổi mô hình sản xuất, đặc biệt trong các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp chế biến và đô thị xanh. Trên cơ sở đó, kiến nghị chính sách về phát triển KTTH tại Việt Nam, tập trung vào bốn nhóm giải pháp: hoàn thiện thể chế, đổi mới công nghệ, phát triển mô hình KTTH theo ngành – vùng, và tăng cường hợp tác công - tư.